Bài giảng môn Ngữ văn 7 - Thực hành Tiếng Việt: Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm chủ vị - Nguy Thi Hue

 Xác định thành phần câu trong câu- Chủ văn ngữ sau trong: 2 
 câu trên khác 
 nhau như thế nào? 
a) Xuân đã về 
 CN VN 
b) Mùa xuân tươi đẹp đã về. 
 CN VN Tiết 47+48: THTV. MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU BẰNG 
 CỤM CHỦ VỊ 
I. LÝ THUYẾT PHIẾU HỌC TẬP 1 
 Câu hỏi Câu trả lời 
(1) Kể tên các thành phần chính của câu. Là chủ ngữ và vị ngữ. 
(2) Đặt một câu có đủ thành phần chính. Học sinh đang làm bài tập. 
(3) Xác định thành phần chủ ngữ, vị ngữ trong câu Học sinh đang làm bài tập. 
vừa đặt. CN VN 
(4) Nêu vai trò của chủ ngữ trong câu. lên đối tượng có h động, t.chất nêu ở vị ngữ, 
(5) Vị ngữ có vai trò gì trong câu? nêu hành động, đặc điểm của chủ thể nêu ở CN 
(6) Có thể mở rộng thành phần chính của câu không? Có thể mở rộng thành phần chính, phụ của câu. 
(7) Có mấy cách mở rộng thành phần chính của câu? Có hai cách mở rộng thành phần chính của câu 
(8) Nêu cụ thể các cách mở rộng thành phần chính + Dùng cụm CV bổ sung cho từ làm CN hoặc VN. 
của câu. + Dùng cụm CV trực tiếp cấu tạo CN hoặc VN. 
(9) Cho ví dụ về cách dùng cụm chủ vị bổ sung cho Điều chúng tôi mong ước ngày đêm //đã 
từ làm chủ ngữ hoặc vị ngữ. thành hiện thực. 
(10) Cho ví dụ về cách dùng cụm chủ vị trực tiếp cấu 
tạo chủ ngữ hoặc vị ngữ. Mùa xuân xinh đẹp //đã về. Tiết 46+47: THTV. MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU BẰNG 
 CỤM CHỦ VỊ 
I. LÝ THUYẾT 
 Việc mở rộng Dùng cụm chủ vị bổ sung 
 thành phần chính cho từ làm chủ ngữ hoặc 
 của câu (chủ ngữ, vị ngữ. 
 vị ngữ) bằng cụm 
 chủ vị thường 
 được thực hiện Dùng cụm chủ vị trực 
 bằng một trong 
 tiếp cấu tạo chủ ngữ hoặc 
 hai cách 
 vị ngữ. Tiết 47+48: THTV. MỞ RỘNG THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA CÂU BẰNG 
 CỤM CHỦ VỊ 
II. LUYỆN TẬP. 
 b. Tiếng gà cũng làm kí tức ta 
 Bài 1/90. Tìm vị ngữ là cụm động từ 
 quay lại với những kỉ niệm của 
 trong những câu dưới đây. Xác định 
 tuổi thơ. (Đinh Trọng Lạc)
 động từ trung tâm và thành tố phụ là 
 cụm chủ vị trong mỗi vị ngữ đó. Câu Vị ngữ là Động Thành tố phụ là 
 a. Đã có lúc, Văn Cao tưởng mình cụm động từ cụm chủ vị 
 không còn những ước mơ và khát vọng từ trung trong vị ngữ 
 của tuổi thanh niên. (Ngọc An) tâm 
 a 
 b Bài 1/90 
Câu Vị ngữ là cụm Động từ trung Thành tố phụ là cụm chủ 
 động từ tâm vị trong vị ngữ 
 tưởng mình không 
 mình// không còn những 
 còn những ước mơ 
a tưởng ước mơ và khát vọng của 
 và khát vọng của 
 tuổi thanh niên 
 tuổi thanh niên 
 làm kí ức ta quay 
 kí ức ta// quay lại với những 
b lại với những kỉ làm 
 kỉ niệm của tuổi thơ 
 niệm của tuổi thơ Bài 2/90. Tìm vị ngữ là cụm chủ 
vụ trong những câu dưới đây. 
a. Cậu Cơ mẫn nét mặt hầm hầm. 
(Ngô Tất Tố) 
b. Tía nuôi tôi tay cầm một chiếc 
nỏ lên ngắm nghía...(Đoàn Giỏi) Bài 2/90 
a.a.Cậu Cậu cơ Cơ// vẫn mẫn nét nét mặt mặt /hầm hầm hầm hầm. . 
 CN1 VN1 
 CN VN 
b.b. Tía Tía nuôi nuôi tôi tôi// tay tay cầm cầm /một một chiếc chiếc nỏ lênnỏ ngắmlên ngắm nghía nghía. ... 
 CN1 VN1 
 CN VN Bài 3/90: Tìm chủ ngữ là cụm danh từ 
trong những câu dưới đây. Xác định 
danh từ trung tâm và thành tố phụ là 
cụm chủ vị trong mỗi chủ ngữ đó. 
a. Bộ quần áo bà ba đen mà má nuôi 
tôi vừa khâu cho tôi lại rộng quá khổ, 
cứ lùng nhà lùng nhùng làm tôi thẹn 
thùng, khó chịu. (Đoàn Giỏi) 
b. Chuyện bác Hai và chú kết bạn rồi 
cùng nhau đánh giặc phảng phất màu 
huyền thoại. (Bùi Hồng) Bài 3/90 
 Câu Vị ngữ 
 Thành tố phụ là cụm 
 Chủ ngữ là CDT DTTT 
 C – V trong CN 
 Bộ quần áo bà ba 
 má nuôi tôi// vừa khâu 
 a đen mà má nuôi tôi bộ quần áo bà ba đen 
 cho tôi 
 vừa khâu cho tôi 
 Chuyện bác Hai và 
 chú kết bạn rồi 
 b chuyện bác Hai và chú // kết bạn 
 cùng nhau đánh 
 giặc Bài 4/91: Tìm chủ ngữ là cụm chủ 
vị trong những câu dưới đây: 
a) Một năm nọ, trời mưa to làm 
nước trong giếng dềnh lên. (Ếch 
ngồi đáy giếng) 
b) Câu nói nghĩa lí của con bé bảy 
tuổi hình như có một sức mạnh thần 
bí khiến cho chị Dậu hai hàng nước 
mắt chạy quanh. (Ngô Tất Tố) Bài 4/91 
a.Một năm nọ, trời/mưa to// làm nước trong giếng dềnh lên. 
 CN1 VN1 
 CN VN 
a.Câu nói nghĩa lí/của con bé bảy tuổi// hình như có một sức 
 mạnh chảy quanh. 
 CN1 VN1 
 CN VN Viết đoạn văn khoảng 5 - 7 dòng trình bày suy nghĩ của 
 em về một văn bản nghị luận đã học, trong đó có sử 
 dụng ít nhất một vị ngữ và một chủ ngữ được mở rộng 
 bằng cụm chủ vị. 
 Học sinh tổ 1,2 Học sinh tổ 3,4 
Viết cá nhân yêu cầu bài tập Viết cá nhân yêu cầu bài tập 
về văn bản “Thiên nhiên và về văn bản “Vẻ đẹp của bài 
con người trong truyện “Đất thơ “Tiếng gà trưa”. 
rừng phương Nam”. Bài 5/91 
1. Xác định đề: 
 Kiểu loại: Nghị luận. 
 Vấn đề: Suy nghĩ về văn bản nghị luận đã học. 
2. Định hướng: 
 Hình thức: Đoạn văn. 
 Nội dung: 
 Suy nghĩ về một trong hai văn bản nghị luận văn học. 
 Tổ 1,2: Suy nghĩ về văn bản “Thiên nhiên và con người trong truyện 
 Đất rừng phương Nam” của Bùi Hồng. 
 Tổ 3,4: Văn bản “Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa”- Đinh Trọng Lạc. 
 Sử dụng ít nhất một vị ngữ và một chủ ngữ được mở rộng bằng cụm 
 chủ vị. Rubric đánh giá đoạn văn 
TT TIÊU CHÍ XUẤT KHÔNG 
 HIỆN XUẤT HIỆN 
1 Bài viết đảm bảo bố cục đoạn văn. 
2 Bài viết đã nêu được tác phẩm mà mình 
 yêu thích và tên tác giả. 
3 Nội dung đoạn văn đã tập trung phản 
 ánh đúng yêu cầu của đề. 
4 Mở đoạn đã nêu suy nghĩ khái quát về 
 văn bản. 
5 Phần thân đoạn có nêu được cụ thể cảm 
 xúc suy nghĩ ý kiến, lí lẽ, dẫn chứng, 
 nghệ thuật nghị luận của tác giả. Rubric đánh giá đoạn văn 
TT TIÊU CHÍ XUẤT KHÔNG 
 HIỆN XUẤT HIỆN 
7 Đoạn văn có sử dụng câu văn mở rộng 
 chủ ngữ và một câu có mở rộng vị ngữ. 
8 Các câu trong đoạn văn có sự liên kết 
 chặt chẽ về nội dung và hình thức. 
9 Chữ viết đúng chính tả, không sai ngữ 
 pháp, trình bày sạch đẹp. 
10 Văn viết có giọng điệu, cảm xúc chân 
 thành, thể hiện sự sáng tạo. ĐOẠN VĂN THAM KHẢO 
a. Đề bài: Viết một đoạn văn (khoảng 5 - 7 dòng) trình bày suy nghĩ về văn bản 
nghị luận văn học: “Thiên nhiên và con người trong truyện Đất rừng phương 
Nam”- Bùi Hồng, trong đó có sử dụng ít nhất một vị ngữ và một chủ ngữ được 
mở rộng bằm cụm chủ vị. 
 Văn bản nghị luận của Bùi Hồng với những ý kiến xác đáng, cùng những 
lí lẽ rõ ràng, dẫn chứng xác thực đã làm bật được vẻ đẹp của thiên nhiên và con 
người trong “Đất rừng Phương Nam” của Đoàn Giỏi. Tác giả sau khi nêu ý 
kiến đưa ra lí lẽ, dẫn chứng làm sáng tỏ ý kiến rồi đánh giá khái quát vấn đề đã 
tạo nên được lối lập luận chặt chẽ làm bật được mục đích chính của bài nghị 
luận. Qua văn bản, tác giả đã cho bạn đọc thấy rõ hơn đặc sắc nội dung, nghệ 
thuật của truyện “Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi cùng đặc sắc trong 
nghệ thuật nghị luận của nhà văn. Từ bài viết của Bùi Hồng bạn đọc đã có thêm 
kiến thức về con người và cuộc sống xung quanh, hiểu được văn học có vai 
trò khơi mở kiến thức, hiểu biết cho con người. *HS chỉ được câu có chủ ngữ, vị ngữ mở rộng trong đoạn văn: 
 Ví dụ: 
- Một vị ngữ được mở rộng bằng cụm chủ vị: “Qua văn bản, tác giả/ đã 
cho bạn đọc thấy đặc điểm của thiên nhiên và con người trong truyện Đất 
rừng phương Nam cùng đặc sắc trong nghệ thuật nghị luận của nhà văn” 
- Một chủ ngữ được mở rộng bằng cụm chủ vị: “Văn bản nghị luận của 
Bùi Hồng với những ý kiến xác đáng, cùng những lí lẽ rõ ràng, dẫn chứng 
xác thực/ đã làm bật được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người trong Đất 
rừng Phương Nam của Đoàn Giỏi”. 
b. Viết một đoạn văn (khoảng 5 - 7 dòng) trình bày suy nghĩ về văn bản 
nghị luận văn học: “Vẻ đẹp của bài thơ “Tiếng gà trưa” của Đinh Trọng 
Lạc” trong đó có sử dụng ít nhất một vị ngữ và một chủ ngữ được mở rộng 
bằng cụm chủ vị. “Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa” của Đinh Trọng Lạc là một văn bản 
nghị luận viết rất tinh tế và sâu sắc. Với lập luận chặt chẽ, giản dị, lí lẽ 
thuyết phục, dẫn chứng xác thực đã giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn, 
hiểu hơn tác phẩm “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh. Em thực sự ấn tượng 
về cách tác giả phân tích khổ thơ cuối, nhất là phân tích câu thơ thể hiện 
tiếng gọi cảm động của người chiến sĩ “Bà ơi, cũng vì bà” biểu hiện sự 
chất chứa tình cảm bấy lâu được thốt lên thành lời. Tác giả cho em thấy 
dụng ý việc nhà thơ Xuân Quỳnh lặp lại từ “vì” ở cuối bài thơ góp phần 
biểu hiện ý nghĩa cuộc chiến đấu cũng như ý chí chiến đấu mạnh mẽ của 
người cháu – người chiến sĩ. Bài phân tích giúp bạn đọc hiểu hơn ý nghĩa 
của bài thơ năm chữ giản dị “Tiếng gà trưa”, hiểu hơn giá trị của tình bà 
cháu hòa trong tình yêu quê hương đất nước. *HS chỉ được câu có chủ ngữ, vị ngữ mở rộng trong đoạn 
văn: 
 Ví dụ: 
- Câu có một vị ngữ được mở rộng bằng cụm chủ vị: “Vẻ đẹp 
của bài thơ “Tiếng gà trưa” của Đinh Trọng Lạc/ là một văn bản 
nghị luận văn học viết rất tinh tế và sâu sắc. 
- Câu có một chủ ngữ được mở rộng bằng cụm chủ vị: “Xuân 
Quỳnh lặp lại từ “Vì” ở đầu bài thơ và được lặp lại nhiều lần/ đã 
góp phần biểu hiện ý nghĩa cuộc chiến đấu cũng như ý chí chiến 
đấu mạnh mẽ của người cháu”.