Bài giảng Ngữ văn 7 - Văn bản: Tiếng gà trưa - Dương Văn Út Bẩy

 NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH
 Môn ngữ văn 7
 Văn bản
 TIẾNG GÀ TRƯA
 Tác giả : Xuân Quỳnh
 Giáo viên : DƯƠNG VĂN ÚT BẨY
 Trường : THCS LÊ QUÝ ĐÔN Kiểm tra bài cũ
 Câu hỏi: Em hãy nêu nét đặc sắc về nội 
 dung và nghệ thuật của hai bài thơ “Cảnh 
 khuya” và “Rằm Tháng Giêng” của Hồ Chí 
 Minh?
 ĐÁP ÁN
- Hai bài thơ được sáng tác theo thể thơ tứ tuyệt, được sáng 
tác trong thời kì đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, 
Hai bài thơ miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc, thể hiện 
tình cảm với thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, lòng yêu nước 
sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của Bác Hồ.
- Hai bài thơ có nhiều hình ảnh thiên nhiên đẹp, có màu sắc 
cổ điển mà bình dị tự nhiên. Bài 13
Tiết 49 - 50
 TIẾNG GÀ TRƯA
 Xuân Quỳnh Tiết 49 - 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I/-Tìm hiểu chung
 1. Tác giả - Tác phẩm
 a. Tác giả::
 − Nguyễn Thị Xuân Quỳnh ( 1942 – 1988 ), 
 quê ở làng La Khê, tỉnh Hà Tây.
 − Là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ ca 
 hiện đại Việt Nam
 − Đề tài : viết về những tình cảm gần gũi, 
 bình dị trong đời sống gia đình và cuộc 
 sống thường ngày. 
 − Tác phẩm chính: Tơ tằm – Chồi biếc; 
 Gió Lào, cát trắng;Lời ru trên mặt đất; 
 Bầu trời trong quả trứng; Truyện Lưu 
 Nguyễn; Mùa xuân trên cánh đồng 
 b. Tác phẩm
 − Được viết trong thời kì đầu cuộc kháng 
 chiến chống đế quốc Mĩ.
 − In lần đầu trong tập thơ “ Hoa dọc chiến 
 hào “
Tìm vài nét chính về tác giả 
NêuXuân hoàn Quỳnh? cảnh ra đời của 
bài thơ? Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 Cách đọc:
 - Giong tình cảm như lời tâm sự.
I/-Tìm hiểu chung - Chú ý ngắt nhịp 3/2, 2/3, 1/2/2.
 1. Tác giả, tác phẩm - Nhấn mạnh điệp ngữ : Tiếng gà trưa.
 2. Đọc- Giải thích từ khó: TIẾNG GÀ TRƯA 
 Tác giả: Xuân Quỳnh
Trên đường hành quân xa Tiếng gà trưa Ôi cái quần chéo go
 Dừng chân bên xóm nhỏ Có tiếng bà vẫn mắng ống rộng dài quét đất
Tiếng gà ai nhảy ổ: - Gà đẻ mà mày nhìn Cái áo cánh trúc bâu
“ Cục cục tác cục ta” Rồi sau này lang mặt! Đi qua nghe sột soạt.
 Nghe xao động nắng trưa Cháu về lấy gương soi
 Nghe bàn chân đỡ mỏi Lòng dại thơ lo lắng Tiếng gà trưa
 Nghe gọi về tuổi thơ Mang bao nhiêu hạnh phúc
 Tiếng gà trưa Đêm cháu về nằm mơ
 Tiếng gà trưa Tay bà khum soi trứng Giấc ngủ hồng sắc trứng
 Ổ rơm hồng những trứng Dành từng quả chắt chiu
 Này con gà mái mơ Cho con gà mái ấp
 Khắp mình hoa đốm trắng Cháu chiến đấu hôm nay
 Này con gà mái vàng Cứ hàng năm hàng năm Vì lòng yêu tổ quốc
 Lông óng như màu nắng khi gió mùa đông tới Vì xóm làng thân thuộc 
 Bà lo đàn gà toi Bà ơi,cũng vì bà
 mong trời đừng sương muối Vì tiếng gà cục tác
 Để cuối năm bán gà Ổ Trứng hồng tuổi thơ.
 cháu được quần áo mới Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 Từ khó:
 ? Em hiểu từ “ lang mặt’’ như thế nào
I/-Tìm hiểu chung - Lang mặt : da mặt có những đốm trắng 
 1. Tác giả, tác phẩm loang lổ do bệnh lang ben (bệnh ngoài da, 
 do một thứ nấm gây ra). Trong dân gian 
 2. Đọc- Giải thích từ khó: xưa lưu truyền quan niệm cho rằng nhìn 
 gà đẻ sẽ bị lang mặt.
 ? Giải nghĩa từ “ sương muối ”
 - Sương muối : sương đông thành những 
 hạt băng trắng xóa phủ trên mặt đất và 
 cây cỏ, trông như muối, chỉ xuất hiện khi 
 thời tiết rất lạnh, có hại đối với cây cối và 
 loài vật.
 ? “ Chéo go “ và “ trúc bâu” chỉ những loại 
 vải như thế nào 
 - Chéo go : vải dày, trên mặt vải có những 
 đường dệt chéo song song với nhau theo 
 bề ngang khổ vải.
 - Trúc bâu : vải trắng dày dệt bằng sợi 
 bông thông thường. Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I/-Tìm hiểu chung ? Em có nhận xét gì về hình thức 
 1. Tác giả, tác phẩm của các câu thơ .
 2. Đọc- Giải thích từ khó: - Các câu thơ 5 tiếng xen kẽ các 
 3 Thể loại : câu thơ 3 tiếng.
 − Thể thơ ngũ ngôn. - Vần được gieo ở cuối câu nhưng 
 *Phương thức biểu đạt : không cố định và rất ít vần.
 Tự sự + miêu tả + biểu cảm.
 ? Vậy theo em, bài thơ này được 
 viết theo thể thơ gì .
 Phương thức 
 diễn đạt của 
 bài thơ là gì? Thể thơ ngũ ngôn : có 2 loại
Ngũ ngôn tứ tuyệt Ngũ ngôn
- Bắt nguồn từ thơ Trung - Bắt nguồn từ thể hát 
 Quốc dặm Nghệ Tĩnh và vè 
 dân gian.
- Hạn định về số câu, số 
 chữ trong bài. - Không hạn định về số 
 4 câu / bài. câu, số chữ
 5 tiếng / câu. Tiết 53:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I/-Tìm hiểu chung BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
 1. Tác giả, tác phẩm ? Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh hay 
 âm thanh nào? Mạch cảm xúc của 
 2. Đọc- Giảith ích từ khó: bài thơ diễn biến như thế nào?
 3. Thể loại : - Tiếng gà trưa
 *Phương thức biểu đạt : - Mạch cảm xúc: Từ hiện tại→ quá 
 khứ→ hiện tại
 Tự sự + miêu tả + biểu cảm.
 Văn bản chia làm mấy đoạn?
 4. Bố cục :
 - Văn bản chia làm3 đoạn
 Chia làm 3 đoạn - Đoạn 1: Khổ 1 : Âm vang tiếng gà 
 trưa trong nỗi niềm anh lính trẻ.
 - Đoạn 2: Khổ 2, 3, 4, 5, 6: Tiếng gà 
 trưa gợi nhớ kỉ niệm thời thơ ấu.
 - Đoạn 3 : Khổ 7, 8 : Tiếng gà trưa 
 gợi nhiều suy ngẫm. Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I/-Tìm hiểu chung
 II/-Phân tích Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ :
“ Cục cục tác cục ta ”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I/- Tìm hiểu chung ? Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí tác 
 giả trong thời điểm và hoàn cảnh 
 II/-Đọc – Tìm hiểu văn bản nào.
 1. Tiếng gà trên đường hành - Thời điểm : buổi trưa, bên xóm nhỏ.
 quân. - Hoàn cảnh : trên đường hành quân.
 ? Cụm từ “ trên đường hành quân xa ‘ 
 gợi cho em điều gì 
 - Gợi một cuộc hành quân xa xôi, vất 
 vả, nhiều gian nan, khó khăn.
 ? Tại sao trong vô vàn âm thanh của 
 làng quê, tâm trí nhà thơ lại bị ám 
 ảnh bởi tiếng gà trưa.
 - Tiếng gà là âm thanh gần gũi, quen 
 thuộc của làng quê, dự báo điều tốt 
 lành.
 - Tiếng gà trưa là tiếng gà nhảy ổ để có 
 những quả trứng hồng – là niềm vui 
 cho người nông dân cần cù, chịu khó. Tiết 50:
 TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I. Tìm hiểu chung ? Trên đường hành quân xa, tiếng gà 
 trưa đã gợi cảm giác gì trong lòng 
 II. Đọc – Tìm hiểu văn bản người ra trận.
 1. Tiếng gà trên đường hành - Nghe → xao động nắng trưa
 quân. → bàn chân đỡ mỏi
 - Nghệ thuật: → gọi về tuổi thơ
 + Điệp từ “ nghe ”
 + ẩn dụ chuyển đổi cảm giác. ? Tại sao âm thanh tiếng gà trưa lại có 
 thể gợi cảm giac đó cho con người.
 → Tiếng gà trưa – biểu tượng của Vì: 
 làng quê đã̃ gắn bó thân + Buổi trưa yên tĩnh, tiếng gà khua động 
 thiết, khơi gợi biết bao cảm không gian.
 xúc chân thành tươi vui + Tiếng gà làm xao động, làm dịu bớt cái 
 trong tâm trí nhà thơ. nắng trưa gay gắt, xua tan những mệt 
 mỏi trên chặng đường hành quân dài 
 → Tình làng quê thắm thiết, sâu của người chiến sĩ.
 nặng. + Đánh thức những kỉ niệm xa xưa, đưa 
 người chiến sĩ sống lại những năm 
 tháng hồn nhiên, tươi đẹp nhất của đời 
 người.
 ? Qua đó thể hiện tình cảm gì của tác giả 
 đối với quê hương Tiết 50: TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I. Tìm hiểu chung
 II. Đọc – Tìm hiểu văn bản ? Những hình ảnh và kỉ 
 1. Tiếng gà trên đường niệm gì trong tuổi thơ đã 
 hành quân. được gợi lại từ Tiếng gà 
 2. Tiếng gà trưa khơi dậy trưa. 
 những kỉ niệm ấu thơ:
* HÌnh ảnh về ổ trứng, đàn gà
* Kỉ niệm về người bà
 ** HÌnh Kỉ niệm ảnh về về người ổ trứng, bà đàn gà Tiết 50: TIẾNG GÀ TRƯA
 - XUÂN QUỲNH -
 I. Tìm hiểu chung ? Tác giả đã sử dụng những hình 
 II. Đọc – Tìm hiểu văn bản ảnh nào để nói về ổ trứng, về 
 1. Tiếng gà trên đường hành đàn gà? Em có nhận xét gì về 
 quân. cách dùng từ của tác giả.
 2. Tiếng gà trưa khơi dậy những 
 kỉ niệm ấu thơ:
a, Hình ảnh những con gà mái 
 và ổ trứng hồng:
* Hình ảnh ổ rơm hồng những trứng 
 => thân thuộc, đẹp đẽ, thơ mộng
* Hình ảnh đàn gà: - Hình ảnh đàn gà:
- Sử dụng tính từ gợi tả Này con gà mái mơ
 Khắp mình hoa đốm trắng
- Phép liệt kê, so sánh, điệp ngữ
 Này con gà mái vàng
 Đông đúc, sống động, đẹp như tranh
 Lông óng như màu nắng
➔ Bức tranh làng quê trong kí ức tuổi 
thơ: đẹp, bình dị, trong sáng, Hết tiết 1 II. PHÂN TÍCH :
1. Tiếng gà trên đường hành quân: ? Hình ảnh người bà xuất 
 hiện qua Tiếng gà trưa như 
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ:
 thế nào
a, Hình ảnh những con gà mái và ổ trứng hồng:
b, Kỉ niệm về tình bà cháu: II. PHÂN TÍCH :
1. Tiếng gà trên đường hành quân: Tiếng gà trưa
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ: Có tiếng bà vẫn mắng
a, Hình ảnh những con gà mái và ổ trứng hồng: -- Gà đ ẻ mà màymày nhìn
 Rồi sau này langlang mặt!mặt
b, Kỉ niệm về tình bà cháu:
 Cháu về lấy gương soi
-> Lời mắng chân thật, yêu thương: là lời LòngLòng dạidại ththơơ lolo lắng.lắng.
bà bảo ban, bà mong muốn mọi sự tốt đẹp 
cho cháu; cháu biết nghe lời bà. II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN:
1. Tiếng gà trên đường hành quân: Tiếng gà trưa
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ: Tay bà khumkhum soi trứng
a, Hình ảnh những con gà mái và ổ trứng hồng:
 Dành từng quảchắt chắt chiu chiu
b, Kỉ niệm về tình bà cháu: Cho con gà mái ấp
- Lời mắng chân thật, yêu thương: là lời 
bà bảo ban, bà mong muốn mọi sự tốt đẹp 
cho cháu; cháu biết nghe lời bà.
- Bà cẩn thận, kiên trì, chịu thương chịu 
khó, chăm chút dành dụm từng quả trứng, 
từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống còn 
nhiều lo toan, vất vả. II. PHÂN TÍCH VĂN BẢN:
1. Tiếng gà trên đường hành quân: Cứ hàng năm hàng năm
2. Tiếng gà trưa khơi dậy những kỉ niệm ấu thơ: Khi gió mùa đông tới
a, Hình ảnh những con gà mái và ổ trứng hồng: Bà lo đàn gà toi
 Mong trời đừng sương muối
b, Kỉ niệm về tình bà cháu: Để cuối năm bánbán gà gà
 . CháuCháu đư ợc quần áo mới.
*Nỗi lo của bà: Ôi cái quần chéo go
 Ống rộng dài quét đất
 ➔ Nhịp thơ biếnđ ổi, sử dụng điệp từ -> nỗi Cái áo cánh trúc bâu
*loNiềm chân vui thật: của Tất cháu cả vì : niềm vui của cháu -> 
thể hiện tình yêu thươngQuần sâu sắcchéo của go bà đối Đi qua nghe sột soạt.
với Ôicháu.
 Áo cánh trúc bâu
 Cháu vui sướng khi diện quần áo mới, hạnh phúc đơn sơ và giản dị của trẻ em 
 nghèo.
 Bà lo lắng điều gì? Em có thấy sự thay đổi 
 của nhịp thơ ở đoạn này?