Chuyên đề Bản nhận xét, đánh giá sách giáo khoa lớp 7 theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Toán 7. Giải pháp lựa chọn SGK lớp 8 trong thời gian tới

 CHUYÊN ĐỀ
 BẢN NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁCH GIÁO KHOA LỚP 7 THEO CTGDPT 2018 
 MÔN TOÁN 7. GIẢI PHÁP LỰA CHỌN SGK LỚP 8 TRONG THỜI GIAN TỚI
 Người thực hiện: Trần Thiện Thanh Tuấn
 GV trường THCS Phong Thạnh B
I. Đặt vấn đề
 Nghị quyết số 29/NQ-TW của BCH TW Đảng, ngày 4 tháng 11 năm 2013 về đổi 
mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới. “Đổi mới chương trình, 
sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất 
lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề 
nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục 
phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực của người học”
 Chương trình GDPT 2018 được biên soạn theo hướng phát huy phẩm chất và năng 
lực của học sinh. Theo lộ trình đổi mới, hàng loạt SGK được biên soan bám sát mục tiêu 
CTGDPT để đáp ứng yêu cầu trên. Các SGK hiện nay đa phần đều xây dựng tập trung 
vào việc tổ chức các hoạt động của học sinh hết sức sinh động, gần gũi, dễ tổ chức và 
nhắc nhớ kiến thức theo chuỗi logic rõ ràng. 
 Bản thân được tiếp cận ba bộ SGK bộ môn Toán 7: Chân trời sáng tạo, Kết nối tri 
thức và cuộc sống, Cánh diều. Khách quan nhận thấy các bộ SGK trên đều có những ưu 
điểm nổi trội đã và đang phục vụ tốt cho lộ trình đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đào 
tạo trong giai đoạn hiện nay. Qua đây theo bản thân tôi nhận xét bộ sách cánh diều toán 7 
mà tôi đang dạy năm học 2022 – 2023 như sau:
II. Giải quyết vấn đề.
 1. So sánh với chương trình trước đây.
Phần Đại số:
- Thêm: Thêm nhân, chia đa thức một biến.
- Bỏ: Căn bậc hai số học.
- Bỏ: Mặt phẳng tọa độ. Hàm số y = ax
 Phần Hình học:
- Thêm:
+ Phần hình học trực quan: Lăng trụ đứng. Hình hợp chữ nhật, hình lập phương
+ Phần hình học phẳng: Góc.
- Bỏ:
 1 + Phần hình học phẳng: Định lí Pitago.
Phần Xác suất:
- Thêm: các khái niệm cơ bản về xác suất, xác suất của biến cố.
 2. Nội dung hiện hành 2018.
a. Phần Số học gồm: 
 - Số hữu tỉ; Số thực; Ước lượng và làm tròn số; Tỉ lệ thức và dãy tỉ số bằng nhau, 
Đại lượng tỉ lệ thuận, đại lượng tỉ lệ nghịch
b. Phần Đại số gồm:
 - Biểu thức đại số và các phép toán trong biểu thức đại số
c. Phần Hình học và đo lường: 
 Hình học trực quan: Hình phẳng và các hình khốí trong thực tiễn
 Hình học phẳng: Góc; Tam giác; Tính chất các đường trong tam giác.
 Đo lường: Diện tích; Thể tích
d. Phần Thống kê và xác suất gồm: 
 Một số yếu tố thống kê; Một số yếu tố xác suất.
III. Nội dung
 1. Thuận lợi và khó khăn khi tiếp cận SGK TOÁN 7 Cánh Diều theo 
CTGDPT 2018
 1.1. Thuận lợi
 - Lãnh đạo ngành GD-ĐT cho phép GV tự nghiên cứu và chọn SGK phù hợp với 
điều kiện thực tế tại đơn vị.
 - Học sinh chủ động trang bị SGK phục vụ cho việc học.
 1.2. Khó khăn
 Tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu tổ chức hoạt động chưa 
phong phú.
 2. Một số chú ý khi giảng dạy: (Bộ sách “Cánh Diều”).
 2.1. Cấu trúc chương trong SGK:
Chương 1: Số hữu tỉ
 - Khi biểu diễn số hữu tỉ có khái niệm “ đơn vị mới và đơn vị cũ” (SGk Trang 8). 
Sách cũ chỉ “ Chia đơn vị thành bao nhiêu phần và lấy bao nhiêu phần về bên trái hay bên 
phải số 0)
 2 - Có kết hợp giữ phần số học và hình học thông qua bài tập 6 (ôn tập chương), 
dùng số hũu tỉ để tính chu vi; độ dài cạnh; 
Chương 2: Số thực.
 - Khi dạy “ Căn bậc hai” chỉ học căn bậc hai số học, không đề cập đến “căn bậc hai 
âm của số không âm”
 - Cách làm tròn số so với sách củ chưa gọn, học sinh khó hiểu. trang 49
 - Bài “ Giá trị tuyệt đối của số thực” “Hai số đối nhau có trị tuyệt đối băng nhau” 
như sách cũ. Trang 44
Chương 3: Các hình khối trong thưc tiễn.
 - Hình ảnh sinh động nhưng học sinh khó hiểu mang tính thách đố cao.
Chương 4: Góc và đường thẳng song song.
 - Khái niệm hai góc kề bù không dựa trên khái niêm hai nữa mặt phẳng đối nhau 
như sách trước đây mà dựa vào điểm nằm trong góc. Tia phân giác cũng dựa vào “điểm 
trong góc”. Cụ thể là “tia phân giác của góc là tia xuất phát từ đỉnh đi qua một điểm trong 
của góc và tạo với hai cạnh của góc đó hai góc bằng nhau”. Sách cũ “tia phân giác của 
góc là tia nằm giữa hai cạnh của góc và tạo với hai cạnh của góc đó hai góc bằng nhau”
 - Thừa nhận các định lý về nhận biết hai đường thẳng song song 
 - Thừa nhận tính chất về một đường thẳng cắt hâi đường thẳng song song.
Chương 5: Một số yếu tố thống kê.
 - Hs chỉ đọc và mô tả dữ liệu ở dạng biểu đò quạt, biểu đồ đoạn thẳng (không vẽ), 
biết biểu diễn dữ liệu vào bảng, phân tích biểu đồ cho trước.
Chương 6: Các đại lượng tỉ lệ.
Chương 7: Biểu thưc đại số.
 - Hs không học khái niệm “đơn thức, đơn thứ đồng dạng, đa thức, cộng trừ đa 
thức” mà học luôn khái niệm “đơn thức một biến, đa thức một biến”
 - Hs được học nhân chia đa thức một biến từ chương trình lớp 8 cũ chuyển xuống.
Chương 8: Tam giác.
 - Thừa nhận bất đẳng thức tam giác.
 - Thừa nhận các trường hợp bằng nhau của tam giác (không chứng minh) và sau đó 
áp dụng.
 3 Chương 9: Một số yếu tố xác suất.
 2.2. Nhận xét tổng quát nội dung chương trình:
* Ưu điểm:
 - Cấu trúc các bài trong một chương hợp lý, khoa học
 - Cách trình bày như trong sgk hiện hành nên tạo sự gần gũi, thay sách nhưng 
không thay đổi nhiều về phong cách.
 - Ưu điểm nổi bật của bộ sách là giúp người đọc sách rất dễ hiểu, các kiến thức 
được phát hiện một cách tự nhiên gần gũi, lý thuyết giảm bớt tính hàn lâm, giúp học sinh 
tăng khả năng tự học thông qua đọc sách giáo khoa
 - Cách sắp xếp các hoạt động trong từng nội dung bài học khoa học, hợp lý làm rõ 
trọng tâm kiến thức trong từng nội dung của bài giúp giáo viên dễ dàng thực hiện các 
hoạt động trong tiết học.
 - Có sự kết hợp khéo léo những PPDH tích cực thông qua mỗi tiết dạy
 - Hệ thống bài tập củng cố được đưa ra chủ yếu dựa trên các bài tập tương tự 
sau mỗi ví dụ nên vừa sức với đối tượng Hs đại trà. 
 - Hệ thống bài tập vận dụng tương đối đa dạng. đã giải quyết được nhiều vấn đề 
cuộc sống bằng toán học.
* Nội dung chưa phù hợp:
 - Chưa thể hiện mục tiêu kiến thức ở mỗi bài học, khiến người học gặp khó khăn 
khi xác định kiến thức trọng tâm của bài
 - Logo của sách cần làm mờ hơn nữa để đảm bảo nội dung bài học luôn được nổi 
bật. Nếu có thể, chuyển logo nằm ở một góc nào đó hoặc nằm giữa hai trang sách cho 
thuận tiện nhất.
 - các bài tập ở cuối bài thường khó và học sinh chưa tiếp cận , khiến người học gặp 
khó khăn khi xác định kiến thức trọng tâm của bài.
 CÁCH CHỌN SGK TOÁN 8 . CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
 Toán 8 Tập 1, Tập 2 Chân trời sáng tạo
 Giới thiệu về sách giáo khoa Toán lớp 8 Chân trời sáng tạo
 * Về tác giả:
 - Trần Nam Dũng (Tổng chủ biên)
 4 - Trần Đức Huyên, Nguyễn Thành Anh (đồng Chủ biên)
- Nguyễn Cam, Nguyễn Văn Hiển, Ngô Hoàng Long, Huỳnh Ngọc Thanh
Nhà xuất bản:
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam
* Về nội dung, cấu trúc sách:
Nội dung sách hướng đến mục đích đảm bảo dễ dạy, dễ học, gắn Toán học với thực tiễn. 
Các hoạt động học tập được chọn lọc phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của 
học sinh, thể hiện tinh thần tích hợp, gắn bó môn Toán với các môn học khác, đáp ứng 
được nhu cầu của học sinh trên mọi miền đất nước và mở ra một chân trời sáng tạo trong 
dạy Toán cho giáo viên. Sách giáo khoa Toán lớp 8 Chân trời sáng tạo gồm 9 chương 
và Hoạt động thực hành trải nghiệm, chia làm hai tập, mỗi tập dùng trong một học kì.
 Phần TẬP MỘT TẬP HAI
 Chương 5: Hàm số và đồ thị
 Số và Đại số Chương 1: Biểu thức đại số
 Chương 6: Phương trình
 Chương 2: Các hình khối 
 Chương 7: Định lí Thalès
 Hình học và trong thực tiễn
 Đo lường Chương3: Định lí Pythagore, 
 Chương 8: Hình đồng dạng
 các loại tứ giác thường gặp
Một số yếu tố 
 Chương 4: Một số yếu tố xác Chương 9: Một số yếu tố xác 
 thống kê và 
 suất suất
 xác suất
 Hoạt động thực hành và Hoạt động thực hành và
 trải nghiệm trải nghiệm
 Toán lớp 8 Tập 1 Chân trời sáng tạo 
Nội dung sách hướng đến mục đích đảm bảo dễ dạy, dễ học, gắn Toán học với thực tiễn. 
Các hoạt động học tập được chọn lọc phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của 
học sinh, thể hiện tinh thần tích hợp, gắn bó môn Toán với các môn học khác, đáp ứng 
 5 được nhu cầu của học sinh trên mọi miền đất nước và mở ra một chân trời sáng tạo trong 
 dạy Toán cho giáo viên. Sách giáo khoa Toán lớp 8 Tập 1 Chân trời sáng tạo gồm 3 
 phần chia làm 4 chương và Hoạt động thực hành trải nghiệm:
 Phần Số và Đại số Chương 1: Biểu thức đại số
 Chương 2: Các hình khối trong thực tiễn
 Phần Hình học và Đo lường Chương 3: Định lí Pythagore, các loại tứ giác 
 thường gặp
 Phần Một số yếu tố thống kê 
 Chương 4: Một số yếu tố thống kê
 và xác suất
 Hoạt động thực hành và trải 
 nghiệm
 3. Giải pháp chọn lựa SGK Toán 8 Chân trời sáng tạo trong thời gian tới.
 - Căn cứ vào việc chọn lựa SGK lớp 8 Chân trời sáng tạo năm học 2023 - 2024 
Tôi có một số đề xuất phương án để chọn lựa SGK toán 8 trong thời gian tới và được tổ 
bộ môn của trường nhất trí 100% tán thành:
 3.1. SGK được lựa chọn phải gần như phù hợp với đặc điểm địa phương.
 - Nội dung sách giáo khoa đảm bảo tính khoa học, hiện đại, thiết thực.
 - Sách giáo khoa có hệ thống bài học gắn với thực tiễn, ngôn ngữ dễ hiểu, dễ tiếp 
nhận đối với học sinh.
 - Giá thành hợp lý, phù hợp với điều kiện kinh tế của cộng đồng dân cư tại địa 
phương. Sách giáo khoa tranh ảnh phải rõ ràng.
3.2. Phù hợp với điều kiện tổ chức hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh.
 - Nội dung sách giáo khoa có thể triển khai tốt với điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị 
dạy học tối thiểu và các điều kiện dạy học khác của nhà trường đặc biệt đối với học sinh 
nông thôn.
 - Nội dung sách giáo khoa có tính mở, tạo điều kiện để nhà trường và giáo viên tự 
chủ, linh hoạt, sáng tạo trong việc xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp với từng trường.
 - Sách giáo khoa trình bày khoa học, hấp dẫn, phối màu trong từng bài học hợp lý; 
kênh hình và kênh chữ gần gũi, trực quan dễ tiếp nhận phù hợp với lứa tuổi học sinh.
 - Nội dung sách giáo khoa phải là nguồn “Học liệu mở” trong giai đoạn về sau 
giúp giáo viên và học sinh tự chủ động cập nhật kiến thức thời đại trong các giai đoạn về 
sau.
 6 - Dựa vào những ưu điểm trên nên Tổ Toán – Tin trường THCS phong Thạnh B 
thống nhất chọn Bộ SGK Toán 8. Chân Trời Sáng Tạo để giảng dạy trong năm học 2023-
2024.
IV. Kết luận
 - Phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh là kim chỉ nam cho mọi hoạt động 
giáo dục trong giai đoạn mới. Giáo viên phải là người chủ động tiếp cận, định hướng cho 
học sinh hoạt động chiếm lĩnh tri thức, phát huy năng lực tụ học, rèn luyện phẩm chất 
khi đó mọi hoạt động diễn ra trong tiến trình đó đều do học sinh thực hiện một cách chủ 
động. Vì thế, việc lựa chọn nội dung chủ đề bài học để thực hiện là vô cùng quan trọng 
đòi hỏi việc biên soạn SGK phải hết sức khéo léo, phù hợp thực tiễn trong giai đoạn mới 
quyết định sự thành công trong việc thực hiện CTGDPT 2018.
 - Bản thân không ngừng tự nghiên cứu chương trình GDPT 2018 đảm bảo cho việc 
tiếp cận SGK sao cho phù hợp, hiệu quả nhất nhằm giúp học sinh hoạt động nhẹ nhàng 
nhưng hết sức chủ động hiệu quả trong từng mục tiêu cụ thể để hình thành, phát triển các 
phẩm chất chủ yếu và năng lực tự học cho các em.
 - Việc nhận xét đánh giá SGK Toán 7 như trên vẫn chưa thể bao quát hết. Tuy 
nhiên, bằng tâm huyết với ngành trong thời gian tới Tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu giải pháp 
chọn lựa SGK Toán 8 nhằm phục vụ tốt hơn và thành công hơn trong thời gian tới. Rất 
mong được sự đóng góp, chia sẽ của quý đồng nghiệp./.
 7 8