Giáo án Lịch sử 7 - Tuần 11-15, Chủ đề: Nước Đại Việt dưới thời Trần - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn : 8/11/2020 Chương III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN 
 (Thế kỉ XIII - XIV)
Tuần 11-> 15 Tiết 21-> 29 CHỦ ĐỀ : NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRÂN
I . Mục tiêu :
 1. Kiến thức, kỹ năng , thái độ :
- Kiến thức:
 + Nguyên nhân làm cho nhà Lý sụp đổ và nhà Trần thành lập. Việc nhà Trần thành 
lập đã góp phần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền vững mạnh thông 
qua việc sửa đổi pháp luật thời Lý.
 + Thế kỉ XIII, nhà Trần đã thực hiện nhiều biện pháp tích cực để xây dựng quân 
đội và củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế. Do đó quân đội và quốc 
phòng của Đại Việt thời đó hùng mạnh, kinh tế phát triển.
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ
 + Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó vối 
quân Mông Cổ.
 + Việc chuẩn bị cho cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ hai của nhà Nguyên chu đáo 
hơn so với lần 1
 + Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, đường lối đánh giặc đúng đắn và với quyết tâm cao, 
quân dân Đại Việt đã giành thắng lơi vẻ vang.
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Nguyên.
 + Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quân nhà Trần để đối phó với 
quân Mông Cổ.
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ.
 + Chủ trương, cs và những việc làm vua quân nhà Trần để đối phó với quân Mông 
Cổ.
 + Biết được 1 số nét chủ yếu về tình hình kinh tế, xã hội nước ta sau chiến thắng 
Mông – Nguyên lần thứ 3.
 + Biết được 1 số thành tựu phản ánh sự phát triển văn hoá, giáo dục, khoa học 
 thời Trần.
 - Kỹ năng :
 + Đánh giá các thành tựu xây dựng nhà nước, pháp luật thời Trần.
 + Dùng lược đồ trình bày diễn biến.
 + Phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử
 + Bồi dưỡng kĩ năng nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế, văn hoá.
 + So sánh sự phát triển giữa thời Lý và thời Trần.
 - Thái độ :
 + Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời Trần.
 + Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc.
 + Giáo dục tinh thần lao động sáng tạo của nhân dân ta trong xây dựng kinh tế, 
 văn hoá. Liên hệ với công cuộc xây dựng đất nước ngày nay. 2. Năng lực, phẩm chất cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực: tự học, nl giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ, nl so sánh, liên hệ, rút 
ra bài học 
- Phẩm chất: tình yêu quê hương đất nước, tự lập, tự tin.
 II . Chuẩn bị : 
 - Giáo viên :
 - Bản đồ nước Đại Việt thời Trần
 - Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần (của GV)
 - Hsinh : Đọc và chuẩn bị theo hướng dẫn của GV.
III . Tổ chức các hoạt động dạy học : 
 1.Ổn định lớp : 1’( kiểm tra vệ sinh, sĩ số )
 2. Kiểm tra bài cũ: 5’
 Xã hội thời Lý có những tiến bộ gì so với thời Đinh - Tiền Lê?
 Nêu những đặc điểm về tình hình văn hoá xã hội thời Lý
 2. Bài mới : 34’
 -HĐ1. Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: 1’
 Khởi động:
 GV giới thiệu Nhà Lý khi mới thành lập, vua quan rất chăm lo đến việc phát 
triển đất nước, chăm lo tới đời sống của nhân dân. Vì vậy, nhân dân hăng hái tham 
gia sản xuât và đạt nhiều thành tựu rực rỡ nhưng đến cuối thế kỉ XII, nhàLý đã đi 
xuống đến mức trầm trọng.
 -HĐ2. Hoạt động hình thành kiến thức mới: 28’
 Hoạt động của giáo viên và Sản phẩm hoạt động Kết luận của giáo 
 học sinh của học sinh viên
 Kiến thức1 : 10’ Nhà trần I. Sự thành lập nhà 
 thành lập Trần và củng cố chế 
 Gọi HS đọc SGK độ phong kiến tập 
 Nhà Lý được thành lập từ - 1009 Lý Công Uẩn lên quyền:
 năm nào? (Yếu ) ngôi, trải qua 8 đời 1.Nhà trần thành lập 
 vua:Thái tổ, Thái Tông, :
 Thánh Tông, Nhân Tông, 
 Giảng: Nhà Lý được thành lập Thần Tông, Anh Tông, 
 từ năm 1009 trải qua 8 đời Cao Tông, Huệ Tông.
 vua, nhưng đến đời vua thư 9, 
 nhà Lý ngày càng suy yếu - Cuối thế kỉ XII, nhà 
 trầm trọng. Lý suy yếu chính 
 Nguyên nhân nào dẫn đến - Huệ Tông cuối đời say quyền không còn 
 nhà Lý suy yếu như vậy? khớt ngủ cả ngày, không chăm lo đời sống nhân 
 (Yếu ) quan tâm đến triều chính, dân , quan lại nhà Lý 
 vua không có con trai có ăn chơi sa đọa .
 hai cô công chúa. - Kinh tế khủng hoảng 
 Chị là Thuận Thiên công , mất mùa , dân li tán . Giảng: Đời vua thứ 8, Lý Huệ chúa gả cho Trần Liễu. Hạn hán lụt lội xảy ra 
Tông chỉ sinh được con gái và Em là: Chiêu Thánh triền miên, nhân dân 
mắc bệnh phong cuồng lên Tông công chúa lên 7 khổ cực, nhiều nơi nổi 
phải nhường ngôi cho con gái tuổi đợc lập thái tử, sau dậy đấu tranh.
Lý Chiêu Hoàng. Lợi dụng cơ đó 10/1224 Lý Huệ Tông 
hội đó, các đại thần trong đi tu ở chùa chân Giao.
triều tranh chấp quyền hành. Lợi dụng tình hình ấy 
Quan lại bên dưới quấy nhiễu quan lại nổi dậy tranh - Một số thế lực PK 
bóc lột nhân dân không chăm chấp quyền hành, bóc lột nổi dậy , nhà Lý buộc 
lo đến sản xuất nông nghiệp nhân dân... phải dựa vào thế lực 
và đời sống của dân. nhà Trần để chống lại 
Gọi: HS đọc phần chữ nhỏ các thế lực nổi loạn .
"Bấy giờ... nghĩ đến việc gì" - Tháng 12-1226, Lý 
 Việc làm trên của vua quan Chiêu Hoàng nhường 
nhà Lý dẫn dến hậu quả gì? ngôi cho Trần Cảnh.
(Yếu )
Nhà Trần được thành lập - Lý suy yếu, bất lực- 
trong hoàn cảnh lịch sử nh ngoại xâm
thế nào?
Em có suy nghĩ gì về việc nhà - Hợp quy luật lịch sử
Trần lên thay nhà Lý?
Kiến thức 2 : 10’ Nhà Trần 2) Nhà Trần củng cố 
củng cố chế độ phong kiến chế độ phong kiến 
tập quyền. tập quyền đặt ra 
 Sau khi nắm chính quyền nhà - Dẹp nội loạn, xây dựng pháp luật
Trần đã làm gì để cứu vãn nhà nước mới. a. Nhà Trần củng cố 
tình thế? chế độ phong kiến 
Bộ máy quan lại thời Trần *Trung ương : tập quyền:
được tổ chức như thế nào? - Vua- Thái Thượng 
 ( Khá-Giỏi ) Hoàng. Bộ máy nhà nước 
Giảng: Đứng đầu triều đình là - Quan văn, quan võ, được tổ chức theo chế 
vua, các vua thường truyền quan chuyên trách. độ quân chủ trung 
ngôi sớm cho con và xưng là - Quốc sử viện: chuyên ương tập quyền được 
Thái thượng hoàng. viết sử. phân làm 3 cấp. Triều 
Các chức đại thần văn võ do *Địa phương: đình và các đơn vị 
người họ Trần nắm giữ. hành chính trung gian 
- THGDMTM: Liên hệ công Cả nước chia 12 lộ, đứng từ lộ , phủ ,huyện , 
cuộc xây dựng và bảo vệ đất đầu các lộ có các chức châu và các cấp cơ sở 
nước ngày nay. chánh phó An phủ sứ. là xã . Thời trần thực 
 Dưới lộ là phủ do chức hiện chế độ Thái 
 tri phủ cai quản, châu thượng hoàng .
 huyện do các chức tri 
 châu, tri huyện trông coi. 
 Dưới cùng là xã, người đứng đầu xã do dân bầu 
 ra.
Nhận xét về tổ chức hệ thống - Có quy củ và đầy đủ - Đặt thêm một số cơ 
quan lại thời Trần? hơn. quan: Quốc sử viện, 
( Khá-Giỏi ) Thái y viện... và một 
Giảng: Nhà Trần còn đặt thêm - Hà đê sử-: đê điều số chức quan.
một số cơ quan như: Quốc sử - Đồn điền sử- khai - Cả nước chia thành 
viên, Thái y viện... và một số hoang. 12 lộ.
chức quan: - Khuyến nông sử : phát - Các quý tộc Trần 
Hà dê sứ: Trông coi việc sửa, triển sản xuất được phong vương 
đắp đê điều. - Thái y viện: chữa bệnh hầu và ban thái ấp.
Khuyến nông sứ: Chăm lo, trong cung
khuyến khích nông dân sản 
xuất.
Đồn điền sứ: Chuyên mộ 
người đi khai hoang.
So với bộ máy nhà nước thời 
Lý, bộ máy nhà nước thời 
Trần có đặc điểm gì khác? 
( Khá-Giỏi )
 Pháp luật thời Trần b. Pháp luật thời 
Gọi HS đọc. Trần
Giảng: Thời Trần, nhà nước 
rất chú trọng sửa sang luật 
pháp và đã ban hành bộ luật - Ban hành bộ luật mới 
mới là Quốc triều hình luật. gọi là Quốc triều hình 
Bộ Quốc Triều hình luật có luật , nội dung giống 
đặc điểm gì? như thời Lý nhưng 
 được bổ sung thêm. 
 Luật xác nhận và bảo 
 vệ quyền tư hữu tài 
Nhận xét Hình luật thời - Nội dung giống như sản .
Trần so với Hình thư thời Lý thời Lý nhưng được bổ - Cơ quan PL được 
? ( Khá-Giỏi ) sung thêm . Luật xác tăng cường và hoàn 
Giảng: Nhà Trần đã đặt cơ nhận và bảo vệ quyền tư thiện . Thẩm hình viện 
quan Thẩm hình viện để xét hữu tài sản . để xử kiện.
xử kiện cáo. Mối quan hệ giữa - Kế thừa, phát triển cao 
vua quan và nhân dân thời hơn
Trần tuy có sự khác biệt 
nhưng chưa sâu sắc vì vua 
Trần vẫn để chuông lớn ở 
thềm cung điện cho dân đến 
gõ khi cần. Những lúc vua đi 
thăm các địa phương, nhân 
dân có thể đón rước thậm chí xin vua dừng lại xem một vụ 
kiện oan... II. Các cuộc kháng 
Hoạt động 3 : ’ Âm mưu chiến chống ngoại 
xâm lược Chăm -pa và Đại xâm của thời Trần:
Việt của nhà Nguyên.
Sau thất bại năm 1258, quân 1. Âm mưu xâm lược 
Mông cổ không chịu từ bỏ âm Chăm -pa và Đại 
mưu xâm lược Đại Việt. Năm Việt của nhà Nguyên 
1279, sau khi thôn tính được :
nhà Tống, vua Mông Cổ lập * Sau khi thống trị 
ra nhà Nguyên đặt nền thống toàn bộ Trung Quốc, 
trị lên toàn bộ Trung Quốc. vua Nguyên ráo riết 
Vua Nguyên lúc bấy giờ là chuẩn bị xâm lược 
Hốt Tất Liệt ráo riết chuẩn bị Chăm-pa và Đại Việt, 
xâm lược Chăm-pa và Đại làm cầu nối xâm lược 
Việt. và thôn tính các nước 
Hốt Tất Liệt cho quân xâm phương Nam Trung 
lực Chăm-pa nhằm mục đích Quốc. Làm bàn đạp 
gì ? ( Yếu ) tấn công vào Đại Việt 
 - Năm 1283, nhà 
 Nguyên cử Toa Đô chỉ 
Nhà Nguyên cho quân xâm Mở rông phạm vi lãnh huy 10 vạn quân và 
lược Chăm-pa trước nhằm thổ , thôn tính các nước 300 chiến thuyền do 
mục đích gì? khác . Toa Đô chỉ huy đánh 
( Khá- Giỏi ) Làm cầu nối thôn tính Champa. Sau khi 
Sử dụng bản đồ trình bày . các nước ở phía nam chiếm được Champa, 
Quân Nguyên đánh Champa Trung Quốc. quân Nguyên cố thủ ở 
như thế nào ? Làm bàn đạp tấn công phía Bắc chờ phối hợp 
 ( Yếu ) vào Đại Việt đánh Đại Việt.
Kế hoạch của chúng có thực 
hiện được không ? 
( Yếu )
 1283, 10 vạn quân 
 Nguyên do tướng Toa 
 Đô chỉ huy xâm lược 
 Chăm-pa nhưng đã bị 
 nhân dân Chăm-pa tiến 
 hành chiến tranh du kích 
Hoạt động 4 : ’ Nhà Trần đánh trả nên quân 2. Nhà Trần chuẩn bị 
chuẩn bị kháng chiến : Nguyên bị thất bại và kháng chiến :
Sau khi biết tin quân Nguyên phải cố thủ phía Bắc 
có ý định xâm lược Đại Việt, chuẩn bị xâm lược Đại - Vua Trần đã triệu tập 
vua Trần đã chuẩn bị kháng Việt. hội nghị các vương 
chiến như thế nào ? hầu quan lại ở bến 
Hội nghị này có ý nghĩa rất Bịnh Than ( Chí Linh, quan trọng tại sao? Hải Dương ) , bàn kế 
( Khá- Giỏi ) - Triệu tập hội nghị các phá giặc.
Sự kiện nào chứng tỏ ý chí vương hầu quan lại ở bến Trần Quốc Tuấn được 
quyết tâm đánh giặc của quân Bịnh Than ( Chí Linh, vua giao chỉ huy cuộc 
dân thời trần ? Hải Dương ) , bàn kế phá kháng chiến . Ông 
Hoài Văn Hầu TQT có lòng giặc. soạn Hịch tướng sĩ 
yêu nước sâu sắc, đã đến bến động viên tinh thần 
Bình Than nhưng không được Tìm ra kế sách đánh giặc chiến đấu .
dự họp vì tuổi còn nhỏ. .
QToản tức giận bóp nát quả HS đọc đoạn in nghiêng 
cam trong tay lúc nào không tr 58
biết. Sau đó về quê tổ chức - Trần Quốc Toản bóp 
đạo quân lớn giương cao lá cờ nát quả cam , câu trả lời 
thêu 6 chữ ”phá cường địch của Trần Quốc Tuấn 
báo hoàng ân ”, ngày đêm muốn hàng giặc thì hãy 
luyện tập sẵn sàng cùng nhân chém đầu thần . 
dân đánh giặc. 
Năm 1285 vua Trần triệu tập 
hội nghị Diên Hồng và mời 
các bô lão có uy tín để bàn 
cách đánh giặc. Đầu năm 1285 mời 
Hội nghị Diên Hồng có tác các bô lão họp Hội 
dụng gì đến việc chuẩn bị nghị Diên Hồng ở 
kháng chiến? Thăng Long bàn kế 
 đánh giặc .
Nhà Trần đã tỏ chức cuộc tập Cả nước được lệnh 
trận lớn ở Đông Bộ Đầu. chuẩn bị sẵn sàng , 
TRần Quốc Tuấn đọc :” Hịch quân đội tập trận lớn ở 
tướng sỹ.”Bài hịch đã khơi Đông Bộ Đầu .
dạy lòng yêu nước và khích lệ 
tinh thần yêu nuớc của nhân 
dân Đại Việt. Sau đợt tập trận, - Đây là hội nghị thể hiện 
cả nước được lệnh sẵn sàng ý chí kiên cường của 
đánh giặc. Quân sỹ đều thích nhân dân Đại Việt.
hai chữ “Sát Thát ”vào cánh 
tay.
Việc thích hai chữ” Sát 
Thát” vào cánh tay có ý 
nghĩa gì? ( Khá- Giỏi )
- GDTHMT: Liên hệ, giáo 
dục: trước tình hình đất nước 3. Cuộc kháng chiến 
lâm nguy thì tất cả đều tham bùng nổ và thắng lợi 
gia chiến đấu , từ thiếu niên : 
đến bô lão, tùy theo sức của a. Diễn biến : 
mình đã góp phần vào công - Tháng 1-1285, 50 cuộc giữ nước. Đây luôn là vạn quân Nguyên do 
truyền thống tốt đẹp của dân Thoát Hoan chỉ huy 
tộc ta. - Thể hiện quyết tâm cao tiến vào xâm lược 
Hoạt động 5 : 12’ Cuộc độ của quân sĩ thà chết nước ta.
kháng chiến bùng nổ và không chịu mất nước. - Quân ta do Trần 
thắng lợi : Hưng Tuấn chỉ huy , 
Trình bày diễn biến trên lược sau một số trận chiến 
đồ. ( Khá- Giỏi ) Dựa vào SGK trình bày. ở biên giới đã chủ 
Tháng 1-1258, 50 vạn quân động rút lui về Vạn 
Nguyên do thoát Hoan chỉ Kiếp ( Chí Linh – Hải 
huy tiến vào nước ta. Dương ) . Giặc đến , ta 
Sau một vài trận chặn đánh rút quân về Thăng 
giặc, trước thế giặc mạnh Long thực hiện “ vườn 
TQTuấn cho lui quân về Vạn không nhà trống “ , rồi 
Kiếp để bảo toàn lực lượng. rút về Thiên Trường ( 
Vua Trần rất lo nhưng Nam Định ).
TQTuấn đã khẳng khái trả lời - Quân Nguyên chiếm 
“Nếu bệ hạ muốn hàng giặc Thăng Long nhưng chỉ 
thì trước hết hãy chém đầu giám đống quân ở phía 
thần rồi hãy hàng. bắc sông Nhị ( sông 
Trước thế nguy cấp, một số Hồng ) 
quý tộc Trần đã đầu hàng gặc. - Toa Đô từ Cham pa 
TQT phải rút lui để chuẩn bị đánh ra Nghệ An , 
lực lượng tiêu diệt địch . Thanh Hóa , Thoát 
Thảo luận nhóm : 3’ Hoan mở cuộc tấn 
Không thực hiện được âm công xuống phía nam 
mưu bắt sống vua Trần và - Giặc phần bị chết, phần tạo thế “ gọng kìm “ 
quân chủ lực, Thoát hoan đã còn lại rút chạy về nước, hòng tiêu diệt quân ta .
làm gì? Gặp khó khăn gì ? ( Thoát Hoan chui vào ống - Quân ta chiến đấu 
Khá- Giỏi ) đồng về nước, Toa Đô bị dũng cảm , Thoát quan 
- THGDMT: chém đầu, quân giặc lâm phải rút lui về Thăng 
Dựa vào thời cơ đó nhà Trần vào thế bị động , thiếu Long chờ tiếp viện . 
phản công đánh bại quân lương thực trầm trọng . Quân Nguyên lâm vào 
giặc ở Tây Kết, Hàm Tử, bến thế bị động thiếu 
Chương Dương sau đó vào lương thực trầm trọng 
giải phóng Thăng Long. . 
Sau 2 tháng, 50 vạn quân - Tháng 5 1285 quan 
nguyên đã bị tiêu diệt . ta bắt đầu phản công , 
Nêu cách đánh của quân và - Lúc đầu khi giặc mạnh, nhiều trận đánh lớn 
dân ta trong cuộc kháng nhà Trần khôn khéo rút như : Tây Kết , Hàm 
chiến chống quân Nguyên lui chiến lược chờ thời Tử ( Khoái Châu – 
Mông lần 2? cơ để phản công giành Hưng Yên ) , Chương 
( Khá- Giỏi ) thắng lợi. Dương ( Thường Tín – 
 (Vừa đánh vừa lui, chờ Hà Tây ) 
 thời cơ phản công, "vườn - Quân ta tiến vào không nhà trống” lấy ít Thăng Long , quân 
 địch nhiều). Nguyên tháo chạy .
 b. Kết quả : 
 - Sau 2 tháng (5 và 6 ) 
 phản công , quân ta 
 đánh tan hơn 50 vạn 
 quân Nguyên , kết 
 thúc thắng lợi . Đất 
 nước sạch bóng quân 
 thù , cả dân tộc ca 
 khúc khải hoàn .
Cuộc kháng chiến chống quân 
Nguyên Mông lần 2
Đem lại kết quả gì ?
Kết luận: nhà Trần bình tĩnh, 
chủ động, tích cực, chuẩn bị 
về mọi mặt cho cuộc kháng 
chiến , chính đường lối đúng 
đắn đã làm nên thắng lợi. 4. Nhà Nguyên xâm 
Kiến thức 4 8’: Nhà lược Đại Việt lần thứ 
Nguyên xâm lược Đại Việt ba:
lần thứ 3: a. Hoàn cảnh.
 Sau 2 lần xâm lược Đại Việt - Hai lần thất bại-> - Trước nguy cơ bị 
thất bại, vua Nguyên đã làm Nguyên tức giận quyết XL, nhà Trần, tăng 
gì? (HS Yếu) định đình chỉ cuộc xâm cường quân ở những 
- Giảng: vua Nguyên khi nghe lược Nhật Bản để tập nơi hiểm yếu nhất là 
tin con trai là Thoát Hoan trung lực lượng đánh Đại vùng biên giới và 
chui vào ống đồng về nước, Việt-> quyết tâm thắng vùng biển 
đã quyết tâm xâm lược nước lợi. b. Diễn biến.
ta lần 3. Lần này nhà Nguyên - Tháng 12/1287, quân 
rất thận trọng và chuẩn bị chu - Đình chỉ cuộc xâm Nguyên tiến vào nước 
đáo. lược Nhật Bản-> Đại ta:
Nhà Nguyên chuẩn bị xâm Việt. + Quân bộ do Thoát 
lược Đại Việt lần thứ ba như Vua Nguyên căn dặn Hoan chỉ huy vượt 
thế nào? con“không được..khinh biên giới đánh vào 
 thường” cử tướng giỏi. Lạng Sơn, Bắc Giang 
 - Tướng – giỏi rồi kéo về Vạn Kiếp.
Em có suy nghĩ gì về lực - Quân- đông + Quân thủy do Ô Mã 
lượng của nhà Nguyên trong - Vũ khí- mạnh Nhi theo đường biển 
cuộc xâm lược Đại Việt lần - Lương thảo- đầy đủ vào sông Bạch Đằng 
3? =>Chu đáo, kĩ lưỡng. rồi tiến về Vạn Kiếp.
(HS Khá –Giỏi ) - Thiếu lương thực.
 - Lần này chúng chuẩn bị 
Hai lần xâm lược trước giặc chu đáo định đánh lâu 
bị thất bại nguyên nhân lớn là dài với ta. do đâu? - Trần chuẩn bị đánh 
 giặc.
 - Ta chặn đánh->rút lui 
Trước nguy cơ xâm lược của khỏi Vạn Kiếp về sông 
nhà Nguyên vua tôi nhà Trần Đuống.
đã làm gì? (HS Yếu)
 Yêu cầu Hs trình bày diễn 
biến của cuộc tấn vào Đại 
Việt của quân Nguyên. 5. Trận Vân Đồn tiêu 
Kiến thức 5 :10’ Trận Vân diệt đoàn thuyền 
Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương 
lương của Trương Văn Hổ. Văn Hổ.
 Ô Mã Nhi được giao nhiệm - Ô Mã Nhi được giao a.Diễn biến:
vụ bảo vệ đoàn thuyền lương nhiệm vụ bảo vệ, đoàn - Cuối tháng 12 – 
nhưng tại sao tiến về Vạn thuyền lương nhưng cho 1287, quân Nguyên 
Kiếp với Thoát Hoan? rằng ta không thể ngăn tiến vào nước ta. Cánh 
(HS Khá –Giỏi ) được đoàn thuyền lương quân do Thoát Hoan 
- Giảng: Trần Khánh Dư là 1 này nên đã hội quân ở chỉ huy vượt biên giới 
viên tướng có tài, sau thất bại Vạn Kiếp. đánh vào Lạng Sơn , 
ở trận Vân Đồn ông đã chịu Trần Khánh Dư được cử Bắc Giang rồi kéo về 
tội với vua Trần, ông xin nhà canh giữ mạn Đông Bắc Vạn kiếp . Cánh quân 
vua lập công chuộc tội. Vì nhưng lại để Ô Mã Nhi thủy do Ô Mã Nhi chỉ 
vậy khi đoàn thuyền của Ô chạy thoát dễ dàng vì huy kéo theo đường 
Mã Nhi kéo đến Vạn Kiếp, vậy bị vua Trần trách biển tiến vào sông 
ông không nản chí chờ bằng mắng đòi về trị tội. Trần Bạch Đằng rồi tiến 
được thuyền của Trương Văn Khánh Dư xin vua để thư vào vạn Kiếp.
Hổ và cho quân đánh dữ dội thư cho Trần vài ba ngày - Trần Khánh Dư cho 
từ nhiều phía, số lương thực nữa về trị tội chưa muộn, quân mai phục ở Vân 
phần bị đắm, phần bị ta ông đoán rằng thuyền Đồn đợi đoàn thuyền 
chiếm. lương nặng nề đang đi lương của địch.
 sau vì vậy đã bố trí trận - Khi đoàn thuyền 
 địa mai phục quả nhiên lương qua Vân Đồn bị 
 mấy ngày sau đoàn quân ta đánh ra từ 
 thuyền lương <Trương nhiều phía dữ dội.
 Văn Hổ> nặng nề đến 
 đồn Vân Đồn-> bị mai 
 phục.
Em hãy tường thuật lại diễn 
biến trận Vân Đồn?(Dùng 
lược đồ) (Khá –Giỏi ) b. Kết quả: phần lớn 
 Kết quả trận Vân Đồn như thuyền lương của bị 
thế nào? đắm, phần còn lại bị 
 Chiến thắng Vân Đồn có ý - Tạo thời cơ để quân quân Trần chiếm.
nghĩa gì? (HS Yếu) dân nhà Trần mở cuộc c. Ý nghĩa: - Tạo thời phản công tiêu diệt quân cơ để quân dân nhà 
 Nguyên giành thắng lợi. Trần mở cuộc phản 
 công tiêu diệt
Kiến thức 6 : 10’ Chiến 6. Chiến thắng Bạch 
thắng Bạch Đằng. Đằng.
Sau trận Vân Đồn, tình thế - Khó khăn, thiếu lương a. Hoàn cảnh.
của quân Nguyên như thế thực trầm trọng
nào? - Cho quân vào chiếm - 11/1288, Thoát Hoan 
 thành Thăng Long cho quân chiếm đóng 
 - Binh lính tàn phá cướp Thăng Long.
 bóc của dân
 - Cho khai quật lăng mộ 
 họ Trần - Kế hoạch vườn 
 Đợi mãi không thấy thuyền - Quyết định mở cuộc không nhà trống của 
lương, Thoát Hoan đã làm gì? phản công và mai phục triều đình làm cho 
(HS Yếu) trên sông BĐ quân Nguyên tuyệt 
GV giảng: Nhân dân TL đã - Là nơi hiểm yếu, giặc vọng.
thực hiện kế hoạch "vườn vào sông Bạch Đằng ... 
không nhà trống" để đối phó ra sông Bạch Đằng là nơi - Nhà Trần quyết định 
với giặc. Thoát hoan điên chứng kiến 2 trận thắng chọn sông Bạch Đằng 
cuồng cho quân đánh các căn lớn 938 của Ngô Quyền, làm trận quyết chiến.
cứ của nhà trần, đuổi bắt 2 981 của Lê Hoàn
vua Trần (thái thượng hoàng - Đóng cọc, mai phục, lợi 
và vua) dụng con nước thuỷ 
 Trước tình thế đó quân triều.
Nguyên đã làm gì?
GV giảng: Quân lính đi đến b. Diễn biến.
đâu nhân dân căm ghét đuổi - Nhiều tên giặc bị chết, - Cuối tháng 
đánh. Thoát Hoan tuyệt vọng, Ô Mã Nhi bị bắt sống 1/1288Thoát Hoan vào 
cho quân rút về Vạn Kiếp và - Đập tan mộng xâm lăng Thăng Long trống 
từ đây rút về nước. của giặc Nguyên. vắng. 
 Vua tôi nhà Trần đã làm gì - Giống: Làm vườn - Sau trận Vân Đồn , 
đối với quân Nguyên? không, nhà trống tránh tình thế quân Nguyên 
 chỗ mạnh-> yếu. ngày càng khó khăn, 
THMT: Dựa vào đâu mà - Khác:Lần I, II.... phản nhiều nơi xung yếu bị 
vua Trần và Trần Quốc công. quân ta tấn công và 
Tuấn chọn sông Bạch Đằng III... mai phục, nhử giặc chiếm lại , lương thực 
làm nơi mai phục? (Khá – vào trận địa, triệt đường ngày càng cạn kiệt , 
Giỏi ) lương thực. Thăng Long có nguy 
 cơ bị cô lập. Thoát 
 - Sự tham gia của mọi Quan rút quân về Vạn 
 tầng lớp nhân dân. kiếpvà rút quân về 
Trận địa Bạch Đằng đã được - Sự chuẩn bị chu đáo nước.
bố trí như thế nào? (HS Yếu) của nhà Trần.
 - Sự đoàn kết dân tộc-> c. Kết quả: nhiều tên - Yêu cầu HS trình bày biễn sức mạnh. giặc bị chết, Ô Mã Nhi 
biến trên sông Bạch Đằng? - Tinh thần chiến đấu hy bị bắt sống.
 Trận chiến trên sông Bạch sinh quân dân.
Đằng đạt kết quả gì?(HS Yếu) - Những chiến lược, -Trong ba lần kháng 
 Trận Bạch Đằng 1288 có ý chiến thuật đúng đắn, chiến, tất cả các tầng 
nghĩa gì? sáng tạo của những lớp nhân dân đều tham 
 Cách đánh của nhà Trần người chỉ huy gia.
trong lần thứ ba có gì khác, - Làm vườn không nhà - Nhà Trần đã chuẩn 
giống so với lần thứ hai? trống. bị chu đáo về mọi mặt.
(HS Khá – Giỏi ) - Tự vũ trang, sắm vũ - Thắng lợi của ba lần 
 khí. chống quân Mông- 
 - Luyện tập ngày đêm, Nguyên gắn liền với 
 tập trung đông nhất lực tinh thần hi sinh của 
 lượng, ý chí, lòng quyết toàn dân ta, đặc biệt là 
 tâm-> giặc khó khăn. quân đội Trần 
 - Trần Quốc Tuấn: Chỉ - Thắng lợi đó không 
 huy tài giỏi nhà lí luận tách rời với những 
 quân sự tài ba. chiến lược chiến thuật 
 - Viết cuốn: Binh thư đúng đắn sáng tạo của 
 yếu lược; vạn kiếp những người chỉ huy.
 tông...; hịch tướng sĩ.
 =>Kháng chiến lần 2, 3- 
 tổng chỉ huy lực lượng 
 quân đội, trực tiếp xông 
 pha trận mạc, biết dùng 
 người tài.
Kiến thức 7: 10’ Ý nghĩa 7. Ý nghĩa lịch sử, 
lịch sử, nguyên nhân thắng nguyên nhân thắng 
lợi: lợi:
Nguyên nhân thắng lợi a. Nguyên nhân 
Những nguyên nhân nào thắng lợi:
làm cho cả 3 lần kháng chiến -Trong ba lần kháng 
chống quân Nguyên dân tộc chiến, tất cả các tầng 
ta đều giành thắng lợi ? lớp nhân dân đều tham 
Hãy nêu một số dẫn chứng gia.
về tinh thần đoàn kết dân tộc - Nhà Trần đã chuẩn 
? (Khá- giỏi) bị chu đáo về mọi mặt.
 - Thắng lợi của ba lần 
 chống quân Mông- 
 Nguyên gắn liền với 
 tinh thần hi sinh của 
 toàn dân ta, đặc biệt là 
 quân đội Trần 
 - Thắng lợi đó không 
 tách rời với những Những đóng góp của Trần chiến lược chiến thuật 
Quốc Tuấn? (HS Yếu) đúng đắn sáng tạo của 
Trần Quốc Tuấn là anh hùng những người chỉ huy.
dân tộc, có nhiều công lớn 
trong cuộc kháng chiến chống 
quân Nguyên.
Cách đánh sáng tạo của nhà 
Trần trong ba lần kháng 
chiến? b. Ýnghĩa:
GV sơ kết : Đó là những - Đập tan tham vọng 
nguyên nhân cơ bản dẫn đến và ý chí xâm lược Đại 
những thắng lợi của quân và Việt của đế chế 
dân ta trong ba lần kháng Nguyên, bảo vệ độc 
chiến. lập dân tộc và toàn 
GV: Năm 1257, vua Mông vẹn lãnh thổ chủ 
Cổ đưa 3 vạn quân sang xâm quyền của quốc gia. 
lược Đại Việt, ở lần thứ hai - Đập tan hoàn toàn ý chí - Thắng lợi đó góp 
lực lượng của chúng lên tới xâm lược và tham vọng phần xây đắp truyền 
50 vạn quân và đến năm của đế chế Nguyên, bảo thống quân sự Việt 
1288, Hốt Tất Liệt phải đình vệ độc lập, toàn vẹn lãnh Nam. 
chỉ cưộc xâm lược Nhật Bản thổ của tổ quốc. - Để lại bài học lịch sử 
và đưa 30 vạn quân sang - Góp phần xây đắp thêm vô cùng quý giá.
nước ta. Với lực lượng mạnh truyền thống quân sự - Ngăn chặn những 
như vậy, nhưng cả ba lần Việt Nam. cuộc xâm lược của 
quân Nguyên đều thất bại. - Để lại bài học lịch sử quân Nguyên đối với 
Những thắng lợi đó của quân quý giá, đoàn kết dân các nước khác. 
ta trong hoàn cảnh như vậy có tộc, lấy dân làm gốc.
ý nghĩa gì? - Ngăn chặn cuộc xâm 
GV: Mông Cổ bấy giờ là một lăng của những kẻ mạnh 
đất nước hùng mạnh, lần sau này.
đầu xâm lược Đại Việt, - Để lại bài học quý 
chúng chỉ nhằm mục đích để giá,đó là củng cố khối 
đánh lên phía Nam Tống. đoàn kết toàn dân
Nhưng đến lần 3, Vua 
Nguyên đã phải nói rằng: 
"Không được coi Giao Chỉ là 
một nước nhỏ mà khinh 
thường ". Sức mạnh của Đại 
Việt được khẳng định rõ 
ràng.
Bài học lịch sử từ 3 lần chiến 
thắng quân xâm lược Mông 
Nguyên ? (Khá- giỏi)
GV: Dùng mưu trí mà đánh 
giặc. Lấy đoàn kết toàn dân làm sức mạnh. 
Kiến thức 8 : 20’ Tình hình III.Tình hình kinh tế 
 kinh tế sau chiến tranh. , văn hóa thời Trần.
 Sau chiến tranh, nhà Trần đã - Chú trọng việc khai 1. Tình hình kinh tế:
thực hiện các chính sách gì để hoang, đắp đê, nạo vét a. Nông nghiệp.
phát triển nông nghiệp? (HS kênh mương, đặt các - Chú trọng việc khai 
Yếu ) chức quan Hà đê sứ để hoang, đắp đê, nạo vét 
 trong coi, đốc thúc việc kênh mương, đặt các 
 đắp đê. Nông nghiệp chức quan Hà đê sứ để 
 phục hồi và phát triển. trong coi, đốc thúc 
 - Khuyến khích sản xuất, việc đắp đê. Nông 
 khai hoang, lập làng xóm nghiệp phục hồi và 
 mới, mở rộng S canh tác. phát triển.
 - Các vương hầu quý tộc - Khuyến khích sản 
 triệu tập dân nghèo khai xuất, khai hoang, lập 
 hoang lập điền trang. làng xóm mới, mở 
 + Ban thái ấp cho quý rộng S canh tác.
 tộc, vương hầu. - Các vương hầu quý 
 + Ruộng đất công làng - tộc triệu tập dân nghèo 
Nhờ những chính sách ấy nền > Nông nghiệp được khai hoang lập điền 
kinh tế thời Trần như thế phục hồi phát triển nhanh trang.
nào? chóng. + Ban thái ấp cho quý 
- Giảng: Vì vậy, nền nông xã chiếm ưu thế tộc, vương hầu.
nghiệp thời Trần được phục + Ruộng đất công làng 
hồi và phát triển nhanh chóng. xã chiếm ưu thế -> 
– THGDMT:Dưới thời Nông nghiệp được 
Trần, công cuộc khai hoang, phục hồi phát triển 
lập làng xã ngày càng mở nhanh chóng.
rộng, các vương hầu, quý tộc 
vẫn chiêu mộ dân nghèo 
khai hoang, lập điền trang.
So với thời Lý, ruộng đất tư 
dưới thời Trần có gì khác? 
(HS Khá- Giỏi) - Phát triển nhanh chóng
Tại sao ruộng đất tư dưới - Ruộng tư tăng.
thời Trần phát triển nhanh? 
(HS Khá- Giỏi) - Chính sách khai hoang, 
- Giảng: Mặc dù ruộng đất tư phong thưởng, mua bán 
hữu ngày càng nhiều, nhưng ruộng đất->địa chủ đông
ruộng đất công, làng xã vẫn 
chiếm pần lớn diện tích trong 
cả nước.
 Em có nhận xét gì về tình 
hình nông nghiệp của Đại 
Việt sau chiến tranh? - Ruộng đất công làng xã (HS Khá- Giỏi) chiếm ưu thế -> Nông 
Tên của chức quan nhà Trần nghiệp được phục hồi 
đặt để trông coi việc sửa chữa phát triển nhanh chóng.
đắp đê? ( Yếu ) - Cử chức quan Hà đê sử, 
Giảng: Vua Trần hạ lệnh đắp chuyên trách đê điều.
đê từ đầu nguồn các con sông 
đến bãi biển. Những người 
đảm nhiệm chức Hà đê sứ 
luôn phải đốc thúc việc đắp 
đê.
Bên cạnh đó, việc nạo vét các 
kênh đào được chú trọng để 
đảm bảo giao thông tưới tiêu 
cho đồng ruộng. 
Nhận xét gì về những chủ 
trương phát triển nông 
nghiệp của nhà Trần? ( Khá- - Đây là chủ trương đúng 
Giỏi) đắn phù hợp tình hình 
 đất nước ta, phù hợp với 
Giảng: Nhờ các chính sách và lòng dân, đảm bảo tưới 
cùng với sự cố gắng của tiêu thuận lợi ->kinh tế 
người dân, nông nghiệp thời phát triển nhanh chóng
Trần nhanh chóng được phục 
hồi và phát triển.
- Giảng: thủ công nghiệp thời 
Trần do nhà nước quản lí và 
đang được mở rộng.
Tình hình thủ công nghiệp b.Thủ công nghiệp:
thời Trần như thế nào? + Các xưởng thủ công 
 - Phát triển rất nhiều của nhà nước và nhân 
 nghề: Dệt, gốm, đúc dân được phục hồi và 
-Cho HS quan sát H35, H36 đồng, rèn sắt, đóng tàu, phát triển như : gốm, 
đối chiếu với H23 rồi nhận chế tạo vũ khí... chế tạo vũ khí, đúc 
xét. - Trình độ kĩ thuật thời đồng, làm giấy. 
Thời Trần có hai nghề mới đó Trần tinh xảo hơn + Phát triển rất nhiều 
là nghề gì? nghề: Dệt, gốm, đúc 
Thương nghiệp thời Trần hoạt - Đóng tàu, chế tạo vũ đồng, rèn sắt, đóng 
động như thế nào? khí tàu, chế tạo vũ khí...
 - Chợ búa hình thành 
 khắp nơi, buôn bán tấp c.Thương nghiệp.
 nập,sầm uất. Chợ được mọc lên 
 - Mở rộng trao đổi, buôn ngày càng nhiều ở các 
Em có nhận xét gì về tình bán với nước ngoài: làng xã buôn bán tấp 
hình thủ công nghiệp thời Thăng Long, Vân Đồn. nập,sầm uất, ở kinh 
Trần? (HS Khá- Giỏi) - Nhiều làng nghề, thành Thăng Long, - Giảng: Nông nghiệp và thủ phường nghề được thành bên cạnh Hoàng thành 
công nghiệp phát triển mạnh lập. , đã có 61 phường 
mẽ → thương nghiệp phát - Phát triển nhiều ngành buôn bán với nước 
triển, buôn bán tấp nập, chợ nghề, kĩ thuật cao. ngoài rất phát triển.
mọc lên mọi nơi. - Mở rộng trao đổi, 
=> Mặc dù bị chiến tranh tàn buôn bán với nước 
phá nhưng nền kinh tế dưới ngoài: Thăng Long, 
thời Trần luôn được chăm lo Vân Đồn.
phát triển và đạt nhiều kết quả 
rực rỡ.
Nhà Trần khuyến khích các 
các xưởng thủ công nha nước 
sản xuất các đồ gốm, dệt , chế 
tạo vũ khí.
 Kể tên các nghề thủ công 
trong nhân dân? ( Yếu )
- Giới thiệu hình 28 SGK cho 
HS.
Giảng: Do vậy, các làng xã H28 ấm gốm.
mọc lên nhiều nơi.Kinh thành 
Thăng Long đã có tới 61 
phường hoạt động tấp nập.
 Nhận xét về tình hình thủ 
công nghiệp thời Trần thế kỉ 
XIII? - Thủ công nghiệp phát 
( Khá-Giỏi) triển mạnh, nhiều ngành 
Giảng: Việc buôn bán với nghề, trình độ cao, buôn 
thương nhân nước ngoài diễn bán lưu thông
ra rất sôi nổi ở các cửa biển: 
Hội Thống, Vân Đồn. d. Nhà Trần xây 
Ngay khi vừa mới thành lập dựng quân đội và 
nhà Trần nhanh chóng ổn củng cố quốc phòng.
định tình hình chính trị, xã - Quân đội của nhà 
hội, xây dựng chính quyền Trần gồm có cấm 
mới, mặt khác xây dựng tỏ quân và quân ở các lộ.
chức lại lực lợng quân đội, - Quân đội nhà trần 
củng cố quốc phòng. được tuyển chọn theo 
Quân đội nhà Trần được tổ chính sách “ngụ binh 
chức nh thế nào? - Cấm quân: đạo quân nông”. “quân cốt tinh 
( Yếu ) bảo vệ kinh thành, triều nhuệ không cần 
 đình, và chỉ chọn trai nhiều”, xây dựng quân 
 tráng khoẻ mạnh ở quê đội đoàn kết.
 hương nhà Trần
 - Quân các lộ: ở đồng 
 bằng gọi là chính binh, ở miền núi gọi là phiên 
Vì sao khi mới thành lập, binh
nhà Trần rất quan tâm tới 
việc xây dựng quân đội và 
củng cố quốc phòng? ( Khá-
Giỏi)
Giảng: Nước ta luôn đứng 
trước nguy cơ ngoại xâm 
(nhất là thời kì đế quốc Mông 
- Nguyên đang mở rộng xâm 
lược).
Tại sao nhà Trần chỉ kén 
chọn những thanh niên khoẻ - Tăng độ tin cậy, bảo vệ 
mạnh ở quê hương họ Trần vua, kinh đô
để tuyển vào cầm quân? ( 
Khá-Giỏi) 
 Quân đội nhà Trần còn được 
tuyển chọn theo chính sách và + Chính sách “ngụ binh 
chủ trương nào? ( Yếu ) nông”.
 + Chủ trương “quân cốt 
 tinh nhuệ không cần 
Bên cạnh việc XD quân đội, nhiều”.
nhà Trần đã làm gì để củng -Tăng cường tuần tra, cử 
cố quốc phòng? tướng giỏi canh giữ nơi 
Giảng: Cấm quân: đạo hiểm yếu.
phòng?
Quan sát H27 <hình vẽ trang 
trí>.
 Em có nhận xét gì về H27.
 Việc xây dựng quân đội nhà *Giống:
Trần có gì khác và giống so - 2 Bộ phận.
với thời Lý ? - Chính sách ngụ binh 
 ( Khá-Giỏi) nông.
 *Khác:
 - Tuyển cấm quân quê họ 
 Trần.
 -“Cốt tinh nhuệ, không 
 cần đông rèn luyện võ 
 nghệ, học binh pháp”.
Kiến thức 9 : 7’ Đời sống =>Lực lượng quân đội 2.SỰ PHÁT TRIỂN 
văn hoá. vững manh hơn. VĂN HOÁ.
Thời Trần các tín ngưỡng cổ a. Đời sống văn hoá.
truyền vẫn phổ biến trong 
nhân dân
 Hãy kể tên một vài tín ngưỡng trong nhân dân? -Tín ngưỡng: - Các tín ngưỡng cổ 
( HS Yếu) Thờ tổ tiên, Thờ anh truyền được duy trì và 
 hùng, Thờ người có có phần phát triển 
 Đạo Phật thời Trần so với công. như: tục thờ cúng tổ 
thời Lý như thế nào? - Đạo phật, nho giáo tiên và các anh hùng 
GV giảng: Đạo Phật không phát triển mạnh. dân tộc... 
trở thành quốc giáo và không 
ảnh hưởng đến chính trị, chùa - Đạo Phật phát triển 
chiền không là nơi dạy học nhưng không bằng 
mà trở thành trung tâm sinh thời Lý.
hoạt văn hoá.
 So với đạo Phật, Nho giáo 
phát triển như thế nào? - Nho Giáo ngày càng 
- Giảng: Các nhà nho giữ vị phát triển, địa vị Nho 
trí cao trong bộ máy nhà nước - Nâng cao,chú ý hơn do giáo ngày càng cao và 
trọng dụng; Trương Hán Siêu, nhu cầu xây dựng bộ được trọng dụng.
Chu Văn An ..Từ xưa đến máy nhà nước của g/c 
nay nhân dân lao động điều thống trị
yêu thích hoạt động văn nghệ, - Các nhà nho giữ vị trí 
thể thao . cao trong bộ máy nhà 
Sinh hoạt văn hoa thời Trần nước được trọng 
được thể hiện như thế nào? dụng<Trương Hán Siêu, 
Em hãy nêu những tập quán Chu Văn An>...
sống giản dị trong nhân dân 
Trong nhân dân có những - Tập quán: Nhân dân đi 
hình thức sinh hoạt văn hoá chân đất, quần đen, áo tứ - Các hình thức sinh 
nào? ( HS Yếu) thân, cạo trọc đầu. hoạt văn hoá: Ca hát, 
 - Hình thức sinh hoạt: nhảy múa...được duy 
 + Nhân dân thích ca hát, trì và phát triển.
THGDMT : Nhận xét hoạt nhảy múa.
động văn hoá dưới thời + Tập võ nghệ.
Trần? (Khá- Giỏi) + Đấu vật...
Giao1 dục tinh thần lao động - Bên ngoài giản dị song 
sáng tạo trong xây dựng kinh bên trong chứa đựng 
tế văn hóa lòng yêu nước sâu 
- Giảng: Bên ngoài rất giản dị sắc,tinh thần thượng 
nhưng ẩn chứa bên trong con võ,đậm đà bản sắc văn 
người họ là tinh thần thượng hoá dân tộc
võ, lòng yêu quê hương đất 
nước. 2.Văn học
Kiến thức 10 : 7’ Văn học - Bao gồm cả văn học 
 Văn học thời Trần có đặc chữ Hán và chữ Nôm 
điểm gì?( HS Yếu) - Phong phú mang đậm chứa đựng nhiều nội 
Các tác phẩm văn học thời kì bản sắc văn hoá dân tộc dung phong phú, đậm nàý có nội dung ntn? - Tinh thần yêu nước và đà bản sắc dân tộc, 
 Kể tên một số tác phẩm mà niềm tự hào dân tộc chứa đựng lòng yêu 
em biết? (HS Yếu) - Hịch tướng sĩ, Phò giá nước, làm rạng rỡ văn 
- Khẳng định: Văn học thời về kinh, Phú sông BĐ hoá Đại Việt.
kì này rất phát triển, bao gồm “Ta thường tới bữa quên -Tác giả, tác phẩm tiêu 
cả văn học chữ Hán và chữ ăn nửa đêm vỗ gối...”. biểu: Hịch tướng sĩ 
Nôm. Các tác phẩm phản ánh của Trần Quốc Tuấn, 
niềm tự hào dân tộc về 1 thời Phú sông Bạch Đằng 
hào hùng lịch sử. của Trương Hán 
 Siêu....
Kiến thức 11 : 7’ Giáo dục c. Giáo dục và khoa 
và khoa học kĩ thuật. - Giáo dục: học kĩ thuật.
Giáo dục thời Trần có đặc + Mở trường học nhiều - Giáo dục: 
điểm gì? nơi. + Quốc tử giám được 
 + Tổ chức thi thường mở rộng. các lộ, phủ 
 xuyên. đều có trường học, các 
 - Cơ quan viết sử của kì thi được tổ chức 
Quốc sử viện có nhiệm vụ gì? nước ta ngày càng nhiều.
Ai đứng đầu? ( HS Yếu) - Lê Văn Hưu đứng đầu + Lập ra quốc sử viện 
 -> Phát triển mạnh trên 1272 bộ “ Đại Việt Sử 
Em có nhận xét gì về tình mọi lĩnh vực và có nhiều Kí” của Lê văn Hưu ra 
hình phát triển giáo dục, đóng góp cho nền văn đời.
khoa học, kĩ thuật, kinh tế hoá dân tộc. Tạo bước - Quân sự, y học, 
thời Trần? (HS Khá- Giỏi) phát triển cao cho nền khoa học kĩ thuật : 
 văn minh Đại Việt. cũng đạt được nhiều 
 thành tựu rực rỡ như 
 Tuệ Tĩnh, Khoa học 
 có Hồ nguyên Trừng 
 và các thợ thủ công 
 chế tạo súng thần công 
 và đóng các loại 
 thuyền lớn...
 4. Nghệ thuật điêu 
 Kiến thức 12 : 7’ Nghệ khắc và kiến trúc.
 thuật điêu khắc và kiến 
 trúc. - Tháp phổ Minh, chùa 
- Giới thiệu cho hs xem các thành Tây Đô. - Nhiều công trình 
tranh ảnh về tháp Phổ Minh, - Nghệ thuật chạm khắc kiến trúc có giá trị cao 
thành Tây Đô rồng... như: Tháp Phổ minh ở 
Hãy kể tên các công trình kiến - Tinh xảo, rõ nét hơn có (Nam Định ), thành 
trúc, điêu khắc thời Trần? ( sừng vảy bệ vệ, uy nghi tây Đô (Thanh Hóa)...
HS Yếu) hơn Lý - Nghệ thuật chạm 
- Yêu cầu HS quan sát H38 khắc tinh tế.
và nhận xét hình đầu rồng so 
với các thời trước? (HS Khá- Giỏi)
- HĐ3. Hoạt động luyện tập: 3’
 - Bộ máy nhà nước thời Trần có gì khác so với thời Lý?
 - Nhà Trần đã làm gì để phục hồi và phát triển kinh tế sau những năm suy 
thoái cuối thời Lý ?
 - HS lên bảng tường thuật lại diễn biến cuộc kháng chiến lần 1, 2,3 chống 
quân Mông cổ trên lược đồ. GVNX, cho điểm
 Nêu cách đánh của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến lần 1,2, 3? ( Khá –
Giỏi)
- HĐ4. Hoạt động vận dụng, mở rộng: 3’
 - Chủ trương phát triển kinh tế của nhà Trần để lại bài học gì đối với công 
cuộc phát triển kinh tế đất nước hiện nay?
 - Tìm hiểu thêm tư liệu về Trần Quốc Toản, Trần Quốc Tuấn và cuộc chiến 
đấu của quân dân nhà Trần chống quân xâm lược Mông - Nguyên.
 - Ngày nay nước ta có những hải cảng, cửa khẩu lớn nào? Kể tên?
4. Hướng dẫn về nhà và hoạt động nối tiếp: 2’
 - Tìm hiểu về bộ “ Quốc triều hình luật” thời Trần?
 - Tìm hiểu về chế độ Thái thượng hoàng thời Trần và tác dụng của nó.
- Học bài. Xem và soạn bài 14 (phần I) : trả lời các câu hỏi sgk.
IV. Đánh giá bài học: 2’
 Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào? (Yếu )
 Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Trần? ( Khá- Giỏi )
 Bộ máy nhà nước thời Trần có nét gì khác so với thời Lý?
 Nhà Trần chuẩn bị chống quân Nguyên Mông xâm lược ra sao? Tác dụng của sự 
chuẩn bị đó?
 - Trình bày những nguyên nhân thắng lợi của 3 lần kháng chiến chống quân 
 xâm lược Mông Nguyên? (Khá- giỏi)
 - Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên?
- Nêu một số dẫn chứng về sự phát triển của văn học, giáo dục, khoa học kĩ thuật 
thời Trần? (HS Khá- Giỏi)
- Nét độc đáo của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần? ( HS Yếu)
V . Rút kinh nghiệm :
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
................................................................................................................ 
 Ký duyệt của tổ tuần 11 ngày 11/ 11/2020
 Tổ phó
- ND:
- HT :
- PP :
 Đinh Thu Trang