Giáo án Lịch sử 7 - Tuần 13+14 - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 23/11/2020 
Tuần 13,14
Tiết 25,26,27, 28 
 Chương III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN
 (Thế kỉ XIII - XIV)
 CHỦ ĐỀ: NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI TRÂN
I . Mục tiêu :
1.Kiến thức, kỹ năng, thái độ:
- Kiến thức:
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ
 + Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quan nhà Trần để đối phó 
vối quân Mông Cổ.
 + Việc chuẩn bị cho cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ hai của nhà Nguyên chu 
đáo hơn so với lần 1
 + Nhờ sự chuẩn bị chu đáo, đường lối đánh giặc đúng đắn và với quyết tâm 
cao, quân dân Đại Việt đã giành thắng lơi vẻ vang.
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Nguyên.
 + Chủ trương chính sách và những việc làm của vua quân nhà Trần để đối phó 
với quân Mông Cổ.
 + Âm mưu xâm lược Đại Việt của quân Mông Cổ.
 + Chủ trương, cs và những việc làm vua quân nhà Trần để đối phó với quân 
Mông Cổ.
 + Biết được 1 số nét chủ yếu về tình hình kinh tế, xã hội nước ta sau chiến 
thắng Mông – Nguyên lần thứ 3.
 + Biết được 1 số thành tựu phản ánh sự phát triển văn hoá, giáo dục, khoa 
 học thời Trần.
 - Kỹ năng :
 + Dùng lược đồ trình bày diễn biến.
 + Phân tích, đánh giá, nhận xét các sự kiện lịch sử
 + Bồi dưỡng kĩ năng nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế, văn hoá.
 + So sánh sự phát triển giữa thời Lý và thời Trần.
 - Thái độ :
 + Tự hào về lịch sử dân tộc, về ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thời 
Trần.
 + Bồi dưỡng ý thức giữ gìn và phát huy nền văn hoá dân tộc.
 + Giáo dục tinh thần lao động sáng tạo của nhân dân ta trong xây dựng kinh 
 tế, văn hoá. Liên hệ với công cuộc xây dựng đất nước ngày nay.
2. Năng lực, phẩm chất cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực: tự học, nl giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ, nl so sánh, liên hệ, 
rút ra bài học 
- Phẩm chất: tình yêu quê hương đất nước, tự lập, tự tin. II . Chuẩn bị : 
 - Giáo viên :
 - Bản đồ nước Đại Việt thời Trần
 - Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần (của 
 GV)
 - Hsinh : Đọc và chuẩn bị theo hướng dẫn của GV.
III . Tổ chức các hoạt động dạy học : 
 1.Ổn định lớp : 1’( kiểm tra vệ sinh, sĩ số )
 2. Kiểm tra bài cũ: 5’
 Xã hội thời Lý có những tiến bộ gì so với thời Đinh - Tiền Lê?
 Nêu những đặc điểm về tình hình văn hoá xã hội thời Lý
 1. Bài mới : 34’
 -HĐ1. Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: 1’
 Khởi động:
 GV giới thiệu Nhà Lý khi mới thành lập, vua quan rất chăm lo đến việc 
phát triển đất nước, chăm lo tới đời sống của nhân dân. Vì vậy, nhân dân hăng 
hái tham gia sản xuât và đạt nhiều thành tựu rực rỡ nhưng đến cuối thế kỉ XII, 
nhàLý đã đi xuống đến mức trầm trọng.
 -HĐ2. Hoạt động hình thành kiến thức mới: 28’
 3. Nội dung bài mới: (34’): 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
Tiết 25 - Hai lần thất bại-> Mục II. Các cuộc kháng 
Hoạt động 1 10’: Nhà Nguyên tức giận quyết chiến chống ngoại xâm 
Nguyên xâm lược Đại Việt. định đình chỉ cuộc xâm dưới thời Trần. 
 Sau 2 lần xâm lược Đại Việt lược Nhật Bản để tập 3.CUỘC KHÁNG 
thất bại, vua Nguyên đã làm trung lực lượng đánh CHIẾN LẦN THỨ BA 
gì? Đại Việt-> quyết tâm CHỐNG QUÂN XÂM 
- Giảng: vua Nguyên khi nghe thắng lợi. LƯỢC NGUYÊN (1287-
tin con trai là Thoát Hoan chui 1288): 
vào ống đồng về nước, đã - Đình chỉ cuộc xâm a.Nhà Nguyên xâm lược 
quyết tâm xâm lược nước ta lược Nhật Bản-> Đại Đại Việt.
lần 3. Lần này nhà Nguyên rất Việt. * Hoàn cảnh.
thận trọng và chuẩn bị chu đáo. Vua Nguyên căn dặn - Trước nguy cơ bị XL, 
Nhà Nguyên chuẩn bị xâm con“không được..khinh nhà Trần, tăng cường 
lược Đại Việt lần thứ ba như thường” cử tướng giỏi. quân ở những nơi hiểm 
thế nào? - Tướng – giỏi yếu nhất là vùng biên giới 
 - Quân- đông và vùng biển 
 - Vũ khí- mạnh b. Diễn biến.
Em có suy nghĩ gì về lực - Lương thảo- đầy đủ - Tháng 12/1287, quân 
lượng của nhà Nguyên trong =>Chu đáo, kĩ lưỡng. Nguyên tiến vào nước ta:
cuộc xâm lược Đại Việt lần 3? - Thiếu lương thực. + Quân bộ do Thoát 
(HS Khá –Giỏi ) - Lần này chúng chuẩn Hoan chỉ huy vượt biên 
 bị chu đáo định đánh giới đánh vào Lạng Sơn, Hai lần xâm lược trước giặc bị lâu dài với ta. Bắc Giang rồi kéo về Vạn 
thất bại nguyên nhân lớn là do - Trần chuẩn bị đánh Kiếp.
đâu? giặc. + Quân thủy do Ô Mã 
 - Ta chặn đánh->rút lui Nhi theo đường biển vào 
 khỏi Vạn Kiếp về sông sông Bạch Đằng rồi tiến 
Trước nguy cơ xâm lược của Đuống. về Vạn Kiếp.
nhà Nguyên vua tôi nhà Trần 
đã làm gì?
 Yêu cầu Hs trình bày diễn 
biến của cuộc tấn vào Đại Việt 
của quân Nguyên. - Ô Mã Nhi được giao b. Trận Vân Đồn tiêu 
Hoạt động 2 :12’ Trận Vân nhiệm vụ bảo vệ, đoàn diệt đoàn thuyền lương 
Đồn tiêu diệt đoàn thuyền thuyền lương nhưng của Trương Văn Hổ.
lương của Trương Văn Hổ. cho rằng ta không thể * Diễn biến:
 Ô Mã Nhi được giao nhiệm ngăn được đoàn thuyền - Cuối tháng 12 – 1287, 
vụ bảo vệ đoàn thuyền lương lương này nên đã hội quân Nguyên tiến vào 
nhưng tại sao tiến về Vạn quân ở Vạn Kiếp. nước ta. Cánh quân do 
Kiếp với Thoát Hoan? Trần Khánh Dư được Thoát Hoan chỉ huy vượt 
(HS Khá –Giỏi ) cử canh giữ mạn Đông biên giới đánh vào Lạng 
- Giảng: Trần Khánh Dư là 1 Bắc nhưng lại để Ô Mã Sơn , Bắc Giang rồi kéo 
viên tướng có tài, sau thất bại ở Nhi chạy thoát dễ dàng về Vạn kiếp . Cánh quân 
trận Vân Đồn ông đã chịu tội vì vậy bị vua Trần trách thủy do Ô Mã Nhi chỉ huy 
với vua Trần, ông xin nhà vua mắng đòi về trị tội. kéo theo đường biển tiến 
lập công chuộc tội. Vì vậy khi Trần Khánh Dư xin vua vào sông Bạch Đằng rồi 
đoàn thuyền của Ô Mã Nhi kéo để thư thư cho Trần vài tiến vào vạn Kiếp.
đến Vạn Kiếp, ông không nản ba ngày nữa về trị tội - Trần Khánh Dư cho 
chí chờ bằng được thuyền của chưa muộn, ông đoán quân mai phục ở Vân Đồn 
Trương Văn Hổ và cho quân rằng thuyền lương nặng đợi đoàn thuyền lương 
đánh dữ dội từ nhiều phía, số nề đang đi sau vì vậy đã của địch.
lương thực phần bị đắm, phần bố trí trận địa mai phục - Khi đoàn thuyền lương 
bị ta chiếm. quả nhiên mấy ngày sau qua Vân Đồn bị quân ta 
 đoàn thuyền lương đánh ra từ nhiều phía dữ 
 nặng dội.
 nề đến đồn Vân Đồn-> 
 bị mai phục.
 - Tạo thời cơ để quân 
Em hãy tường thuật lại diễn dân nhà Trần mở cuộc * Kết quả: phần lớn 
biến trận Vân Đồn?(Dùng phản công tiêu diệt thuyền lương của bị đắm, 
lược đồ) (Khá –Giỏi ) quân Nguyên giành phần còn lại bị quân Trần 
 Kết quả trận Vân Đồn như thế thắng lợi. chiếm.
nào? * Ý nghĩa: - Tạo thời cơ 
 Chiến thắng Vân Đồn có ý để quân dân nhà Trần mở nghĩa gì? - Khó khăn, thiếu lương cuộc phản công tiêu diệt
Hoạt động 3 : 12’ Chiến thực trầm trọng c. Chiến thắng Bạch 
thắng Bạch Đằng. - Cho quân vào chiếm Đằng.
Sau trận Vân Đồn, tình thế của thành Thăng Long * Hoàn cảnh.
quân Nguyên như thế nào?
 Đợi mãi không thấy thuyền - 11/1288, Thoát Hoan 
lương, Thoát Hoan đã làm gì? cho quân chiếm đóng 
GV giảng: Nhân dân TL đã Thăng Long.
thực hiện kế hoạch "vườn 
không nhà trống" để đối phó 
với giặc. Thoát hoan điên - Kế hoạch vườn không 
cuồng cho quân đánh các căn nhà trống của triều đình 
cứ của nhà trần, đuổi bắt 2 vua làm cho quân Nguyên 
Trần (thái thượng hoàng và - Binh lính tàn phá tuyệt vọng.
vua) cướp bóc của dân
 Trước tình thế đó quân - Cho khai quật lăng mộ - Nhà Trần quyết định 
Nguyên đã làm gì? họ Trần chọn sông Bạch Đằng làm 
GV giảng: Quân lính đi đến trận quyết chiến.
đâu nhân dân căm ghét đuổi 
đánh. Thoát Hoan tuyệt vọng, 
cho quân rút về Vạn Kiếp và từ - Quyết định mở cuộc 
đây rút về nước. phản công và mai phục 
 Vua tôi nhà Trần đã làm gì đối trên sông BĐ
với quân Nguyên? - Là nơi hiểm yếu, giặc * Diễn biến.
 vào sông Bạch Đằng ... - Cuối tháng 1/1288Thoát 
THMT: Dựa vào đâu mà vua ra sông Bạch Đằng là Hoan vào Thăng Long 
Trần và Trần Quốc Tuấn nơi chứng kiến 2 trận trống vắng. 
chọn sông Bạch Đằng làm thắng lớn 938 của Ngô - Sau trận Vân Đồn , tình 
nơi mai phục? (Khá – Giỏi ) Quyền, 981 của Lê thế quân Nguyên ngày 
Trận địa Bạch Đằng đã được Hoàn càng khó khăn, nhiều nơi 
bố trí như thế nào? - Đóng cọc, mai phục, xung yếu bị quân ta tấn 
 lợi dụng con nước thuỷ công và chiếm lại , lương 
- Yêu cầu HS trình bày biễn triều. thực ngày càng cạn kiệt , 
biến trên sông Bạch Đằng? Thăng Long có nguy cơ bị 
 Trận chiến trên sông Bạch cô lập. Thoát Quan rút 
Đằng đạt kết quả gì? - Nhiều tên giặc bị chết, quân về Vạn kiếpvà rút 
 Trận Bạch Đằng 1288 có ý Ô Mã Nhi bị bắt sống quân về nước.
nghĩa gì? - Đập tan mộng xâm 
 Cách đánh của nhà Trần lăng của giặc Nguyên. * Kết quả: nhiều tên giặc 
trong lần thứ ba có gì khác, - Giống: Làm vườn bị chết, Ô Mã Nhi bị bắt 
giống so với lần thứ hai? không, nhà trống tránh sống.
(HS Khá – Giỏi ) chỗ mạnh-> yếu. d.Nguyên nhân thắng lợi
Tiết 26 - Khác:Lần I, II.... phản - Trong ba lần kháng 
Hoạt động 1. 20’ công. chiến, tất cả các tầng lớp 
Nguyên nhân thắng lợi III... mai phục, nhử giặc nhân dân đều tham gia. Những nguyên nhân nào làm vào trận địa, triệt đường - Nhà Trần đã chuẩn bị 
cho cả 3 lần kháng chiến lương thực. chu đáo về mọi mặt.
chống quân Nguyên dân tộc - Làm vườn không nhà - Thắng lợi của ba lần 
ta đều giành thắng lợi ? trống. chống quân Mông- 
Hãy nêu một số dẫn chứng về - Tự vũ trang, sắm vũ Nguyên gắn liền với tinh 
tinh thần đoàn kết dân tộc ? khí. thần hi sinh của toàn dân 
(Khá- giỏi) - Luyện tập ngày đêm, ta, đặc biệt là quân đội 
Những đóng góp của Trần tập trung đông nhất lực Trần 
Quốc Tuấn? lượng, ý chí, lòng quyết - Thắng lợi đó không tách 
Trần Quốc Tuấn là anh hùng tâm-> giặc khó khăn. rời với những chiến lược 
dân tộc, có nhiều công lớn - Trần Quốc Tuấn: Chỉ chiến thuật đúng đắn sáng 
trong cuộc kháng chiến chống huy tài giỏi nhà lí luận tạo của những người chỉ 
quân Nguyên. quân sự tài ba. huy.
Cách đánh sáng tạo của nhà - Viết cuốn: Binh thư 
Trần trong ba lần kháng chiến? yếu lược; vạn kiếp 
Em hãy nêu nguyên nhân tông...; hịch tướng sĩ.
thắng lợi của ta trong cả ba =>Kháng chiến lần 2, 
lần kháng chiến ? 3- tổng chỉ huy lực 
GV sơ kết : Đó là những lượng quân đội, trực 
nguyên nhân cơ bản dẫn đến tiếp xông pha trận mạc, 
những thắng lợi của quân và biết dùng người tài.
dân ta trong ba lần kháng 
chiến.
Hoạt động 2: 14’ Ý nghĩa lịch 
sử
GV: Năm 1257, vua Mông Cổ 
đưa 3 vạn quân sang xâm 
lược Đại Việt, ở lần thứ hai 
lực lượng của chúng lên tới - Sự tham gia của mọi 
50 vạn quân và đến năm tầng lớp nhân dân.
1288, Hốt Tất Liệt phải đình - Sự chuẩn bị chu đáo 
chỉ cưộc xâm lược Nhật Bản của nhà Trần.
và đưa 30 vạn quân sang - Sự đoàn kết dân tộc-> 
nước ta. Với lực lượng mạnh sức mạnh.
như vậy, nhưng cả ba lần - Tinh thần chiến đấu 
quân Nguyên đều thất bại. hy sinh quân dân.
Những thắng lợi đó của quân - Những chiến lược, e. Ý nghĩa lịch sử
ta trong hoàn cảnh như vậy có chiến thuật đúng đắn, - Đập tan tham vọng và ý 
ý nghĩa gì? sáng tạo của những chí xâm lược Đại Việt của 
GV: Mông Cổ bấy giờ là một người chỉ huy đế chế Nguyên, bảo vệ 
đất nước hùng mạnh, lần đầu độc lập dân tộc và toàn 
xâm lược Đại Việt, chúng chỉ - Đập tan hoàn toàn ý vẹn lãnh thổ chủ quyền 
nhằm mục đích để đánh lên chí xâm lược và tham của quốc gia. 
phía Nam Tống. Nhưng đến vọng của đế chế - Thắng lợi đó góp phần 
lần 3, Vua Nguyên đã phải Nguyên, bảo vệ độc lập, xây đắp truyền thống nói rằng: "Không được coi toàn vẹn lãnh thổ của tổ quân sự Việt Nam. 
Giao Chỉ là một nước nhỏ mà quốc. - Để lại bài học lịch sử vô 
khinh thường ". Sức mạnh - Góp phần xây đắp cùng quý giá.
của Đại Việt được khẳng định thêm truyền thống quân - Ngăn chặn những cuộc 
rõ ràng. sự Việt Nam. xâm lược của quân 
Bài học lịch sử từ 3 lần chiến - Để lại bài học lịch sử Nguyên đối với các nước 
thắng quân xâm lược Mông quý giá, đoàn kết dân khác. 
Nguyên ? (Khá- giỏi) tộc, lấy dân làm gốc. 
GV: Dùng mưu trí mà đánh - Ngăn chặn cuộc xâm 
giặc. Lấy đoàn kết toàn dân lăng của những kẻ 
làm sức mạnh mạnh sau này.
Tiết 27 - Để lại bài học quý 
Hoạt động 1. 10’ Tình hình giá,đó là củng cố khối 
kinh tế sau chiến tranh. đoàn kết toàn dân
 Sau chiến tranh, nhà Trần đã 
thực hiện các chính sách gì để 
phát triển nông nghiệp? - Chú trọng việc khai III.Tình hình kinh tế , 
Nhờ những chính sách ấy nền hoang, đắp đê, nạo vét văn hóa thời Trần.
kinh tế thời Trần như thế nào? kênh mương, đặt các 1. Tình hình kinh tế:
- Giảng: Vì vậy, nền nông chức quan Hà đê sứ để a. Nông nghiệp.
nghiệp thời Trần được phục trong coi, đốc thúc việc - Chú trọng việc khai 
hồi và phát triển nhanh chóng. đắp đê. Nông nghiệp hoang, đắp đê, nạo vét 
– THGDMT:Dưới thời Trần, phục hồi và phát triển. kênh mương, đặt các chức 
công cuộc khai hoang, lập - Khuyến khích sản quan Hà đê sứ để trong 
làng xã ngày càng mở rộng, xuất, khai hoang, lập coi, đốc thúc việc đắp đê. 
các vương hầu, quý tộc vẫn làng xóm mới, mở rộng Nông nghiệp phục hồi và 
chiêu mộ dân nghèo khai S canh tác. phát triển.
hoang, lập điền trang. - Các vương hầu quý - Khuyến khích sản xuất, 
So với thời Lý, ruộng đất tư tộc triệu tập dân nghèo khai hoang, lập làng xóm 
dưới thời Trần có gì khác? khai hoang lập điền mới, mở rộng S canh tác.
(HS Khá- Giỏi) trang. - Các vương hầu quý tộc 
Tại sao ruộng đất tư dưới thời + Ban thái ấp cho quý triệu tập dân nghèo khai 
Trần phát triển nhanh? (HS tộc, vương hầu. hoang lập điền trang.
Khá- Giỏi) + Ruộng đất công làng - + Ban thái ấp cho quý tộc, 
- Giảng: Mặc dù ruộng đất tư > Nông nghiệp được vương hầu.
hữu ngày càng nhiều, nhưng phục hồi phát triển + Ruộng đất công làng xã 
ruộng đất công, làng xã vẫn nhanh chóng. chiếm ưu thế -> Nông 
chiếm pần lớn diện tích trong xã chiếm ưu thế nghiệp được phục hồi 
cả nước. phát triển nhanh chóng.
 Em có nhận xét gì về tình 
hình nông nghiệp của Đại 
Việt sau chiến tranh? 
(HS Khá- Giỏi)
Tên của chức quan nhà Trần 
đặt để trông coi việc sửa chữa đắp đê? 
Giảng: Vua Trần hạ lệnh đắp 
đê từ đầu nguồn các con sông 
đến bãi biển. Những người - Phát triển nhanh 
đảm nhiệm chức Hà đê sứ luôn chóng
phải đốc thúc việc đắp đê. - Ruộng tư tăng.
Bên cạnh đó, việc nạo vét các 
kênh đào được chú trọng để - Chính sách khai 
đảm bảo giao thông tưới tiêu hoang, phong thưởng, 
cho đồng ruộng. mua bán ruộng đất->địa 
Nhận xét gì về những chủ chủ đông
trương phát triển nông nghiệp 
của nhà Trần? ( Khá-Giỏi)
Giảng: Nhờ các chính sách và 
cùng với sự cố gắng của người 
dân, nông nghiệp thời Trần - Ruộng đất công làng 
nhanh chóng được phục hồi và xã chiếm ưu thế -> 
phát triển. Nông nghiệp được phục 
- Giảng: thủ công nghiệp thời hồi phát triển nhanh 
Trần do nhà nước quản lí và chóng.
đang được mở rộng. - Cử chức quan Hà đê 
Hoạt động 2. 10’ sử, chuyên trách đê b.Thủ công nghiệp:
Tình hình thủ công nghiệp thời điều. + Các xưởng thủ công của 
Trần như thế nào? - Đây là chủ trương nhà nước và nhân dân 
 đúng đắn phù hợp tình được phục hồi và phát 
 hình đất nước ta, phù triển như : gốm, chế tạo 
-Cho HS quan sát H35, H36 hợp với lòng dân, đảm vũ khí, đúc đồng, làm 
đối chiếu với H23 rồi nhận xét. bảo tưới tiêu thuận lợi - giấy. 
Thời Trần có hai nghề mới đó >kinh tế phát triển + Phát triển rất nhiều 
là nghề gì? nhanh chóng nghề: Dệt, gốm, đúc 
Thương nghiệp thời Trần hoạt * Phát triển rất nhiều đồng, rèn sắt, đóng tàu, 
động như thế nào? nghề: Dệt, gốm, đúc chế tạo vũ khí...
 đồng, rèn sắt, đóng tàu, 
 chế tạo vũ khí... c.Thương nghiệp.
Hoạt động 3. 15’ - Trình độ kĩ thuật thời Chợ được mọc lên ngày 
Em có nhận xét gì về tình Trần tinh xảo hơn càng nhiều ở các làng xã 
hình thủ công nghiệp thời buôn bán tấp nập,sầm uất, 
Trần? (HS Khá- Giỏi) - Đóng tàu, chế tạo vũ ở kinh thành Thăng Long, 
- Giảng: Nông nghiệp và thủ khí bên cạnh Hoàng thành , 
công nghiệp phát triển mạnh - Chợ búa hình thành đã có 61 phường buôn 
mẽ → thương nghiệp phát khắp nơi, buôn bán tấp bán với nước ngoài rất 
triển, buôn bán tấp nập, chợ nập,sầm uất. phát triển.
mọc lên mọi nơi. - Mở rộng trao đổi, - Mở rộng trao đổi, buôn 
=> Mặc dù bị chiến tranh tàn buôn bán với nước bán với nước ngoài: phá nhưng nền kinh tế dưới ngoài: Thăng Long, Thăng Long, Vân Đồn.
thời Trần luôn được chăm lo Vân Đồn.
phát triển và đạt nhiều kết quả - Nhiều làng nghề, 
rực rỡ. phường nghề được 
Nhà Trần khuyến khích các thành lập.
các xưởng thủ công nha nước - Phát triển nhiều ngành 
sản xuất các đồ gốm, dệt , chế nghề, kĩ thuật cao.
tạo vũ khí.
 Kể tên các nghề thủ công 
trong nhân dân?
- Giới thiệu hình 28 SGK cho 
HS.
Giảng: Do vậy, các làng xã 
mọc lên nhiều nơi.Kinh thành 
Thăng Long đã có tới 61 
phường hoạt động tấp nập.
 Nhận xét về tình hình thủ 
công nghiệp thời Trần thế kỉ 
XIII? 
( Khá-Giỏi)
Giảng: Việc buôn bán với 
thương nhân nước ngoài diễn H28 ấm gốm.
ra rất sôi nổi ở các cửa biển: 
Hội Thống, Vân Đồn.
Tiết 28 2.SỰ PHÁT TRIỂN 
Hoạt động 1. 10’ : Đời sống VĂN HOÁ.
văn hoá. a. Đời sống văn hoá.
Thời Trần các tín ngưỡng cổ - Thủ công nghiệp phát 
truyền vẫn phổ biến trong nhân triển mạnh, nhiều ngành 
dân nghề, trình độ cao, buôn 
 Hãy kể tên một vài tín bán lưu thông - Các tín ngưỡng cổ 
ngưỡng trong nhân dân? -Tín ngưỡng: truyền được duy trì và có 
 Thờ tổ tiên, Thờ anh phần phát triển như: tục 
 Đạo Phật thời Trần so với thời hùng, Thờ người có thờ cúng tổ tiên và các 
Lý như thế nào? công. anh hùng dân tộc... 
GV giảng: Đạo Phật không trở - Đạo phật, nho giáo 
thành quốc giáo và không ảnh phát triển mạnh. - Đạo Phật phát triển 
hưởng đến chính trị, chùa nhưng không bằng thời 
chiền không là nơi dạy học mà Lý.
trở thành trung tâm sinh hoạt 
văn hoá.
 So với đạo Phật, Nho giáo - Nho Giáo ngày càng 
phát triển như thế nào? phát triển, địa vị Nho giáo 
- Giảng: Các nhà nho giữ vị trí ngày càng cao và được 
cao trong bộ máy nhà nước trọng dụng. trọng dụng; Trương Hán Siêu, - Nâng cao,chú ý hơn 
Chu Văn An ..Từ xưa đến do nhu cầu xây dựng bộ 
nay nhân dân lao động điều máy nhà nước của g/c - Các hình thức sinh hoạt 
yêu thích hoạt động văn nghệ, thống trị văn hoá: Ca hát, nhảy 
thể thao . - Các nhà nho giữ vị trí múa...được duy trì và phát 
Sinh hoạt văn hóa thời Trần cao trong bộ máy nhà triển.
được thể hiện như thế nào? nước được trọng 
Em hãy nêu những tập quán dụng<Trương Hán 
sống giản dị trong nhân dân Siêu, Chu Văn An>...
Trong nhân dân có những hình 
thức sinh hoạt văn hoá nào? - Tập quán: Nhân dân 
THGDMT : Nhận xét hoạt đi chân đất, quần đen, 
động văn hoá dưới thời Trần? áo tứ thân, cạo trọc đầu.
(Khá- Giỏi) - Hình thức sinh hoạt:
Giao1 dục tinh thần lao động + Nhân dân thích ca 
sáng tạo trong xây dựng kinh hát, nhảy múa.
tế văn hóa + Tập võ nghệ.
- Giảng: Bên ngoài rất giản dị + Đấu vật...
nhưng ẩn chứa bên trong con - Bên ngoài giản dị 
người họ là tinh thần thượng song bên trong chứa 
võ, lòng yêu quê hương đất đựng lòng yêu nước sâu 
nước. sắc,tinh thần thượng 
Hoạt động 2. 8’: Văn học võ,đậm đà bản sắc văn b.Văn học
 Văn học thời Trần có đặc hoá dân tộc - Bao gồm cả văn học chữ 
điểm gì? Hán và chữ Nôm chứa 
Các tác phẩm văn học thời kì - Phong phú mang đậm đựng nhiều nội dung 
nàý có nội dung ntn? bản sắc văn hoá dân tộc phong phú, đậm đà bản 
 Kể tên một số tác phẩm mà em - Tinh thần yêu nước sắc dân tộc, chứa đựng 
biết? và niềm tự hào dân tộc lòng yêu nước, làm rạng 
- Khẳng định: Văn học thời kì - Hịch tướng sĩ, Phò giá rỡ văn hoá Đại Việt.
này rất phát triển, bao gồm cả về kinh, Phú sông BĐ -Tác giả, tác phẩm tiêu 
văn học chữ Hán và chữ Nôm. “Ta thường tới bữa biểu: Hịch tướng sĩ của 
Các tác phẩm phản ánh niềm quên ăn nửa đêm vỗ Trần Quốc Tuấn, Phú 
tự hào dân tộc về 1 thời hào gối...”. sông Bạch Đằng của 
hùng lịch sử. Trương Hán Siêu....
Hoạt động 3. 12’: Giáo dục c. Giáo dục và khoa học 
và khoa học kĩ thuật. kĩ thuật.
Giáo dục thời Trần có đặc - Giáo dục: 
điểm gì? + Quốc tử giám được mở 
 - Giáo dục: rộng. các lộ, phủ đều có 
 + Mở trường học nhiều trường học, các kì thi 
 nơi. được tổ chức ngày càng 
Quốc sử viện có nhiệm vụ gì? + Tổ chức thi thường nhiều.
Ai đứng đầu? xuyên. + Lập ra quốc sử viện - Cơ quan viết sử của 1272 bộ “ Đại Việt Sử 
Em có nhận xét gì về tình nước ta Kí” của Lê văn Hưu ra 
hình phát triển giáo dục, khoa - Lê Văn Hưu đứng đầu đời.
học, kĩ thuật, kinh tế thời -> Phát triển mạnh trên - Quân sự, y học, khoa 
Trần? (HS Khá- Giỏi) mọi lĩnh vực và có học kĩ thuật : cũng đạt 
Hoạt động 4. 8’: Nghệ thuật nhiều đóng góp cho nền được nhiều thành tựu rực 
điêu khắc và kiến trúc. văn hoá dân tộc. Tạo rỡ như Tuệ Tĩnh, Khoa 
- Giới thiệu cho hs xem các bước phát triển cao cho học có Hồ nguyên Trừng 
tranh ảnh về tháp Phổ Minh, nền văn minh Đại Việt. và các thợ thủ công chế 
thành Tây Đô - Tháp phổ Minh, chùa tạo súng thần công và 
Hãy kể tên các công trình kiến thành Tây Đô. đóng các loại thuyền lớn...
trúc, điêu khắc thời Trần? - Nghệ thuật chạm khắc d. Nghệ thuật điêu khắc 
- Yêu cầu HS quan sát H38 và rồng... và kiến trúc.
nhận xét hình đầu rồng so với - Tinh xảo, rõ nét hơn - Nhiều công trình kiến 
các thời trước? (HS Khá- có sừng vảy bệ vệ, uy trúc có giá trị cao như: 
Giỏi) nghi hơn Lý Tháp Phổ minh ở (Nam 
 Định ), thành tây Đô 
 (Thanh Hóa)...
 - Nghệ thuật chạm khắc 
 tinh tế.
 - HĐ3. Hoạt động luyện tập: 3’
 - HS lên bảng tường thuật lại diễn biến cuộc kháng chiến lần 1, 2,3 chống 
quân Mông cổ trên lược đồ. 
 Nêu cách đánh của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến lần 1,2, 3? ( Khá 
–Giỏi)
 - Nhà Trần đã làm gì để phục hồi và phát triển kinh tế sau những năm suy 
thoái cuối thời Lý ?
- HĐ4. Hoạt động vận dụng, mở rộng: 3’
 - Chủ trương phát triển kinh tế của nhà Trần để lại bài học gì đối với công 
cuộc phát triển kinh tế đất nước hiện nay?
 - Tìm hiểu thêm tư liệu về Trần Quốc Toản, Trần Quốc Tuấn và cuộc 
chiến đấu của quân dân nhà Trần chống quân xâm lược Mông - Nguyên.
 - Ngày nay nước ta có những hải cảng, cửa khẩu lớn nào? Kể tên?
4. Hướng dẫn về nhà và hoạt động nối tiếp: 2’
 - Tìm hiểu về bộ “ Quốc triều hình luật” thời Trần? - Tìm hiểu về chế độ Thái thượng hoàng thời Trần và tác dụng của nó.
- Học bài. Xem và soạn bài 16. Sự suy sụp của nhà Trần cuối thế kỷ XIV.
IV. Đánh giá bài học: 2’
 Nhà Trần chuẩn bị chống quân Nguyên Mông xâm lược ra sao? Tác dụng của 
sự chuẩn bị đó?
 - Trình bày những nguyên nhân thắng lợi của 3 lần kháng chiến chống 
 quân xâm lược Mông Nguyên? (Khá- giỏi)
 - Ý nghĩa lịch sử của 3 lần kháng chiến chống quân Mông Nguyên?
- Nêu một số dẫn chứng về sự phát triển của văn học, giáo dục, khoa học kĩ 
thuật thời Trần? (HS Khá- Giỏi)
- Nét độc đáo của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Trần? ( HS Yếu)
V . Rút kinh nghiệm :
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
................................................................................................................
 Ký duyệt tuần 13, 14, ngày 25/ 11/2020
 Tổ phó
 - ND:
 - PP :
 Đinh Thu Trang