Giáo án Lịch sử 7 - Tuần 16 - Năm học 2020-2021

 Ngày soạn: 28/12/2020
Tuần 16- Tiết 31
 Chương IV: ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ(TK XX ĐẦU TK XVI)
 Bài 18: CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÀ HỒ VÀ PHONG TRÀO KHỞI NGHĨA 
 CHỐNG QUÂN MINH ĐẦU THẾ KỈ XV
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ:
- Kiến thức:
 + Trình bày được âm mưu bành trướng và những thủ đoạn thống trị của nhà Minh.
 + Diễn biến cuộc k/c của nhà Hồ và hai cuộc k/n tiêu biểu của quí tộc Trần là Trần 
Ngỗi và Trần Quí Khoáng.
 - Kĩ năng: 
 Rèn luyện kĩ năng phân tích so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử.
 - Thái độ: 
 Bồi dưỡng cho hs tinh thần bất khuất chống áp bức bóc lột và lòng yêu nước, tự hào 
dân tộc, biết ơn tổ tiên và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc bảo vệ Tổ 
quốc.
2. Năng lực, phẩm chất cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực: tự học, nl giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ, nl so sánh, liên hệ, rút ra bài 
học 
- Phẩm chất: tình yêu quê hương đất nước, tính tự lập, tự tin.
II. Chuẩn bị:
 - Giáo viên : GA, SGK, Lược đồ về cuộc kháng chiến của nhà Hồ – quí tộc Trần
 - Học sinh : SGK,SGC, trả lời các câu hỏi, soạn bài
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số, vệ sinh
 2. Kiểm tra bài cũ: (5’)
 Nêu những cuộc k/c và những trận đánh tiêu biểu của nd ta thời Lý, Trần.
 3. Bài mới: 
 - HĐ1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: 1’
 Khởi động: Cuối năm 1046, lấy cớ nhà Hồ cướp ngôi nhà trần nhưng thực chất là để 
 cướp nước ta, nhà Minh đã huy động lực lượng mạnh tràn vào xâm lược đất nước ta. 
 Nhân dân Đại Việt đã chiến đấu anh dũng như thế nào, chúng ta sẽ tìm hiểu qua nội 
 dung bài học hôm nay.
 - HĐ2. Hoạt động hình thành kiến thức mới: 28’
 Hoạt động của giáo viên Sản phẩm hoạt động của Kết luận của giáo viên
 Và học sinh học sinh
 Kiến thức 1: 8’ Cuộc xl 1. Cuộc xâm lược của 
 của quân Minh và sự thất quân Minh và sự thất bại 
 bại của nhà Hồ của nhà Hồ:
 Vì sao quân Minh lại xâm - Viện cớ giúp nhà Trần *Nguyên nhân: lược nước ta? giành lại ngôi vua. - Viện cớ giúp nhà Trần 
Vậy nguyên nhân chính là - Mục đích xâm chiếm giành lại ngôi vua.
gì?( HS Khá- giỏi) nước ta. - Mục đích xâm chiếm 
- Cuộc xl của chúng diễn ra Dùng lược đồ mô tả cuộc nước ta.
ntn?( HS Yếu) kháng chiến. *Diễn biến:
- Nhà Minh đã vào xl nước ta -11/1406, 20 vạn Minh - - 11.1406, Trương Phụ 
với lực lượng ntn? (HS Yếu) Trương Phụ xâm lược dẫn 20 vạn quân chia làm 
 nước ta. 2 cánh vào biên giới nước 
 - Chúng đánh: Lạng Sơn, ta.
 Đa Bang, Đông Đô, Tây - Quân Minh tràn vào biên 
 Đô. giói Lạng Sơn Nhà Hồ 
 - 6/1407 Cha con Hồ Quý chống cự không được cho 
 Ly bị bắt. quân rút lui về bờ nam 
- Tại sao cuộc k/c của nhà - Vì không được nhân dân sông Nhị, cố thủ ở thành 
Hồ thất bại nhanh chóng? ủng hộ không phát huy Đa Bang.
(HS Khá- giỏi) được sức mạnh dân tộc. - Cuối tháng 1, quân Minh 
 “Tôi không sợ đánh, mà chiếm Đa Bang, chiếm 
 chỉ sợ lòng dân không Đông Đô, nhà Hồ rút về 
 theo” - câu nói của Hồ Tây Đô.
 Nguyên Trừng. - 4.1407, quân Minh 
 “Lật thuyền mới biết sức chiếm Tây Đô, nhà Hồ 
 dân mạnh như nước”. chạy về Hà Tĩnh. 
 “Khoan thư sức dân làm - 6.1407 Hồ Quý Ly bị 
 kế sâu rễ, bền gôc”. bắt. Cuộc k/c thất bại.
 * Nguyên nhân thất bại: 
 do đường lối k/c sai lầm, 
 không đk được toàn dân.
Kiến thức 2: 8’ Tìm hiểu 2. Chính sách cai trị của 
chính sách cai trị của nhà nhà Minh:
Minh: - Biến nước ta thành quận 
Sau khi lật đổ nhà Hồ quân huyện của TQnhư thời 
Minh đã xây dựng bộ máy *Chính trị: Xoá bỏ quốc Bắc thuộc. 
cai trị trên đât nước ta. hiệu nước ta đổi thành - Thiết lập chính quyền 
- Hãy nêu những c/s cai trị quận sát nhập vào Trung thống trị trên khắp cả 
của nhà Minh đối với nd ta ? Quốc. nước.
 *Kinh tế: - Đổi tên nước ta thành 
 + Đặt hàng trăm thứ thuế. quận Giao Chỉ và sáp 
 + Bắt phụ nữ, trẻ em đưa nhập vào TQ.
 về Trung Quốc làm nô tì - Thi hành c/s đồng hóa 
 *Văn hoá: triệt để trên các mặt. 
 + Thi hành chính sách - Bóc lột dân ta hàng trăm 
 đồng hoá, ngu dân. thứ thuế tàn bạo.
 + Xoá bỏ phong tục, tập - Tàn phá các công trình 
 quán. Đốt sách quý... văn hóa, ls, đốt sách hoặc - Nhằm xóa hết các dấu đem về TQ.
 vết ls, thành tựu văn hóa => XH nước ta bị khủng 
- Tại sao chúng lại đốt sách của dt ta, biến nd ta thành hoảng sâu sắc, đ/n bị tàn 
của ta hoặc đem về TQ? kẻ ngu dốt, lạc hậu để dễ phá, lạc hậu, nd lầm than.
 cai trị.
 - Đồng hóa, biến dân ta 
 thành một bộ phận của 
- Theo em, những c/s cai trị nhà Minh.
đó nhằm một mục đích duy -Thâm độc, tàn bạo...
nhất là gì? (HS Khá- giỏi)
Em có những nhận xét gì về 
các chính sách cai trị của 
quân Minh đối với nước ta? 
(HS Khá- giỏi)
Nguyễn Trãi từng kể tội ác 
của giặc Minh
“Nướng dân đen trên ngọn 
lửa hung tàn
Vùi con đỏ dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa trên dủ muôn 
vàn kế.
...Độc ác thay Trúc Lam Sơn 
không ghi hêt tội
Dơ bẩn thay nước Đông Hải 
không rửa sạch mùi...
Kiến thức 3:12’ Những 3. Những cuộc khởi 
cuộc khởi nghĩa của quý tộc nghĩa của quý tộc nhà 
nhà Trần Trần:
Ngay sau khi cha con Hồ * Khởi nghĩa của Trần 
Quý Ly bị bắt cuộc kháng Ngỗi (1407-14090):
chiến chống Minh của nhân a.Khởi nghĩa Trần Ngỗi. - Đầu 1408, ông kéo quân 
dân ta diễn ra khắp nơi tiêu -10/1407 Trần Ngỗi làm vào Nghệ An được Đặng 
biểu là các cuộc khởi nghĩa minh chủ . Tất và Nguyễn Cảnh Chân 
của các quý tộc Trần. -12/1408 Trần Ngỗi đánh hưởng ứng.
- Hãy kể tên một số cuộc k/n tan 4 vạn quân ở Bô Cô. - 12.1408 đánh thành Bô 
của nd ta chống quân Minh ? -Nội bộ mâu thuẫn-> 1409 Cô (NĐ)
( HS Yếu) nghĩa quân bị đánh tan - Trần Ngỗi nghe lời dèm 
- Trong số đó có hai cuộc k/n Trần Ngỗi bị bắt. pha giết hại Đặng Tất và 
tiêu biểu nhất là của ai? b.Khởi nghĩa Trần Quý Nguyễn Cảnh Chân k/n 
 Khoáng. tan rã dần.
 -1409 Trần Quý Khoáng * Khởi nghĩa Trần Quí 
- Hãy tường thuật diễn biến lên ngôi, khởi nghĩa phát Khoáng (1409-1414):
cuộc k/n của Trần Ngỗi ? triển nhanh chóng, lan - Con của Đặng Tất và 
- Hãy trình bày vắn tắt diễn rộng từ Thanh Hoá-> Nguyễn Cảnh Chân đưa 
biến cuộc k/n Trần Quí Thuận Hoá. Trần Quí Khoáng lên ngôi Khoáng ? -1413 Khởi nghĩa bị dập vua lấy hiệu là Trùng 
 tắt. Quang đế.
 - Mâu thuẫn, chia rẽ nội - Khởi nghĩa pt từ Thanh 
 bộ Hóa đến Hóa Châu.
 - Duy trì ngọn lửa kháng - 8.1413, quân Minh tăng 
 chiến, nuôi dưỡng tinh cường đàn áp ----> K/n 
 - Các cuộc k/n này đều thất thần yêu nước của nhân thất bại 
 bại là do nguyên nhân nào? dân ta. 
 Cuộc khởi nghĩa của các quý 
 tộc Trần có ý nghĩa gì ? ( HS 
 Yếu)
- HĐ3. Hoạt động luyện tập: 3’
 Tên các cuộc Thời gian- Người lãnh đạo Kết quả Nguyên nhân thất 
 khởi nghĩa Địa điểm bại
 + Khởi nghĩa (1407 – Trần Ngỗi Thất bại Nội bộ mâu thuẫn
 Trần Ngỗi 1409)- 
 Ninh Bình
 + Khởi nghĩa (1409 – Trần Quý Thất bại Lực lượng yếu, 
 Trần Quý 1414)- Khoáng; Đặng thiếu sự liên kết
 Khoáng. Thanh Hóa Dung- Nguyễn 
 -> Hóa Cảnh
 Châu
- HĐ4. Hoạt động vận dụng, mở rông. 3’
- Qua công cuộc chống giặc ngoại xâm của nhà Hồ, em rút ra được bài học gì trong việc 
xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước trong thời đại ngày nay?
4. Hướng dẫn về nhà và hoạt động nối tiếp.2’
- Học kĩ bài. Tìm hiểu thêm tư liệu liên quan: về Hồ Quý Ly, Trần Ngỗi, Trần Quý 
Khoáng . Chuẩn bị giờ sau làm bài tập lịch sử: cách lập niên biểu lịch s
 IV. Đánh giá bài học : (3’)
 - Tại sao cuộc k/c của nhà Hồ thất bại nhanh chóng? (HS Khá- giỏi)
 - Chính sách cai trị của nhà Minh đối với nước ta ?
 - Các cuộc k/n của quí tộc Trần đều thất bại là do nguyên nhân nào? (HS Yếu)
 V. Rút kinh nghiệm:
 ........
 . 
 Ngày soạn: 28/12/2020
Tuần 16 - Tiết 32 
 Bài tập chương III
I. Mục tiêu:
 1.Kiến thức, kỹ năng, thái độ:
- Kiến thức: Trọng tâm là nước Đại Việt thời Trần.
 + Lập niên biểu và kể tên các cuộc k/c, nhân vật ls tiêu biểu trong các cuộc k/c.
 + Những thành tựu chính về ktế: thủy lợi, khai hoang, thủ công nghiệp, thương nghiệp.
 + Những thành tựu về VH-GD; đạo Phật, tổ chức thi cử, chữ Nôm, kiến trúc, điêu 
khắc..
 - Kĩ năng: 
 Phân tích so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử.
 - Thái độ: 
 Với tinh thần sáng tạo trong xây dựng đất nước. Lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết ơn 
tổ tiên và ý thức kế thừa truyền thống dân tộc trong công cuộc xây dựng Tổ quốc.
2. Năng lực, phẩm chất cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực: tự học, nl giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ, nl so sánh, liên hệ, rút ra bài 
học 
- Phẩm chất: tình yêu quê hương đất nước, tính tự lập, tự tin.
II Chuẩn bị:
 Giáo viên: GA, SGK, tư liệu có liên quan.
 Học sinh: SGK, SGC, Bài soạn, trả lời các câu hỏi
III. Tổ chức các hoạt động dạy học:
 1. Ổn định lớp: (1’) Kiểm tra sĩ số, vệ sinh
 2. Kiểm tra bài cũ :(5’)
 - Những cải cách của Hồ Quý Ly là gì?
 - Hãy nêu những tiến bộ và hạn chế trong cải cách của Hồ Quý Ly.
 - Em có nhận xét và đánh giá ntn về nhân vật Hồ Quý Ly?
 3. Bài mới: 
- HĐ1. Hoạt động tìm hiểu thực tiễn:
Hoạt động khởi động:
+ Gv: khái quát, nêu và dẫn vào bài : Từ thế kỉ X-> XV ba triều đại Lý- Trần- Hồ thay 
thế nhau lên nắm chính quyền. Đó là giai đoạn hào hùng, vẻ vang của lịch sử dân tộc ta, 
nhìn lại chặng đường lịch sử đó, chúng ta có quyền tự hào về truyền thống đấu tranh anh 
dũng của dân tộc ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.Hôm nay chúng ta cùng 
nhau ôn lại chặng đường lịch sử hào hùng ấy của dân tộc và thấy rõ những mặt mạnh cần 
phát huy, những bài học kinh nghiệm cho lịch sử, cho tương lai.
2. Hoạt động ôn tập:
 Hoạt Sản phẩm 
 động của hoạt động 
 giáo viên của học Kết luận của GV
 và học sinh
 sinh - Theo sự -Thảo luận 1. Lập niên biểu các cuộc k/c thời Lý, Trần:
hd chuẩn nhóm. Nhân 
bị sẵn ở Trận đánh vật lịch 
 Cuộc k/c Thời gian
nhà. tiêu biểu sử
-Hướng - Theo sự tiêu biểu
dẫn học hd chuẩn Nhiều trận 
sinh lập bị sẵn ở Chống diễn ra trên 
 Năm 981 Lê Hoàn
niên biểu nhà, các tổ Tống sông Bạch 
các cuộc lên trình Đằng
k/c trời bày nd ôn Phản công 
 Lần 1: Trần 
Lý- Trần tập lớn ở Đông 
 1258 Thủ Độ
về tgian, Bộ Đầu
các trận Tây Kết, Trần 
đánh lớn, Hàm Tử, Nhân 
các nhân Chương Tông, 
vật ls tiêu Dương, Trần 
 Lần 2: 
biểu.(Khá Thăng Long Quốc 
 1285
- giỏi) Tuấn, 
 Trần 
 Quang 
 Chống 
 Khải
 Mông - 
 Trần 
 Nguyên
 Nhân 
 Tông, 
 Trần 
 Trận Vân 
 Quốc 
 Đồn, Trận 
 Lần 3: Tuấn, 
 chiến trên 
 1287-1288 Trần 
 sông Bạch 
 Quang 
 Đằng
 Khải, 
 Trần 
 Khánh 
 Dư.
- Theo sự - Làm theo 2. Những thành tựu chính về kinh tế:
hd chuẩn nhóm: lập Lĩnh vực Những thành tựu chính
bị sẵn ở bảng tổng Thủy lợi - Nhà Lý chú ý tiến hành đào kênh mương, khai 
nhà, gv kết những ngòi, đắp đê phòng lụt.
chia nhóm thành tựu - Nhà Trần tiến hành đắp đê, đào sông, nạo vét 
cho các đã đạt về kênh, đặt chức Hà đê sứ.
em lập kinh tế: Kha - Nhà Lý khuyến khích khai hoang.
bảng tổng thủy lợi, hoang - Nhà Trần: công cuộc khai khẩn đất hoang, lập 
kết những khai làng xã được mở rộng; quí tộc chiêu tập dân nghèo 
thành tựu hoang, khai hoang, lập điền trang.
đã đạt về TCN, Thủ - Nhà Lý: nghề dệt, gốm, xd đền đài, nhà cửa rất pt; 
kinh tế: thương thủy lợi, nghiệp công các nghề làm trang sức vàng bạc, làm giấy, đúc 
 khai lên trình nghiệp đồng, rèn sắt được mở rộng. Có các công trình nổi 
 hoang, bày. tiếng như chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên.
 TCN, - Nhà Trần: TCN do NN trực tiếp quản lí rất pt và 
 thương mở rộng như gốm tráng men, dệt vải, chế tạo vũ 
 nghiệp. khí, đóng thuyền,..
 Thương - Nhà Lý: việc mua bán trong nước và với nước 
 nghiệp ngoài được mở mang hơn trước. Vân Đồn là nơi 
 buôn bán sầm uất.
 - Nhà Trần: buôn bán tấp nập, chợ mọc lên ở nhiều 
 nơi. Thăng Long là trung tâm ktế sầm uất của cả 
 nước.
 Việc buôn bán với nước ngoài được đẩy mạnh qua 
 - HD hs - Nhắc lại cảng Vân Đồn.
 ôn lại những 3. Những thành tựu về văn hóa-giáo dục, đạo Phật, thi cử, 
 những thành tựu chữ Nôm, kiến trúc, điêu khắc:
 thành tựu về về văn 
 về văn hóa-giáo Lĩnh vực 
 Thành tựu qua các thời kì
 hóa-giáo dục, đạo văn hóa
 dục, đạo Phật, thi Tư - Thời Lý: các vua và nd rất sùng đạo Phật
 Phật, thi cử, chữ tưởng, - Thời Trần: đạo Phật pt nhưng không bằng thời Lý; đạo 
 cử, chữ Nôm, kiến tôn giáo Nho ngày càng pt
 Nôm, kiến trúc, điêu - Thời Lý: 1070 xây Văn Miếu, 1075 mở khoa thi đầu tiên, 
 trúc, điêu khắc 1076 mở Quốc tử giám. NN quan tâm đến gd. VH chữ Hán 
 Văn hóa-
 khắc (Yếu) bước đầu pt.
 giáo dục, 
 - Thời Trần: Quốc tử giám được mở rộng, các lộ phủ đều có 
 thi cử
 trường học, tổ chức các khoa thi ngày càng nhiều. VH chữ 
 Hán pt mạnh, Vh chữ Nôm bước đầu pt.
 Chữ - Thời Lý chưa có chữ Nôm.
 Nôm - Thời Trần: chữ Nôm bước đầu phát triển.
 Kiến - Thời Lý: pt với phong cách ng/th đa dạng, linh hoạt như 
 trúc- Chùa Một Cột, tượng Phật A-di-đà, rông thời Lý.
 điêu - Thời Trần: có các công trình nổi tiếng nhưthasp Phổ Minh, 
 khắc thành Tây Đô. 
 A. BÀI TẬP : 20’
Thống kê những thành tựu về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, quân sự , Pháp luật thời 
Trần ?
 Các lĩnh vực Thành tựu chính
 Chính trị - 12/1226 nhà Trần thành lập, xây dựng chế độ quân chủ tập 
 quyền gồm 3 cấp ( cho học sinh vẽ lại sơ đồ bộ máy nhà 
 nước )
 Quân đội - Gồm 2bộ phận: cấm quân và quân địa phương
 - Có hương binh của Vương hầu , quí tộc ( đã đánh bại quân 
 XLMông – Nguyên ) Pháp luật - Bộ “ Quốc triều hình luật ” Luật Hồng Đức
 Kinh tế - Nông nghiệp : S được mở rộng, ruộng công và ruộng tư đều 
 phát triển, có nhiều điền trang thái ấp
 - Thủ công và thương nghiệp : Đều phát triển mạnh
 Xã hội - Phân hóa thành nhiều tầng lớp 
 + Quí tộc ( Thống trị )
 + Nông dân 
 + Thợ thủ công Bị trị
 + Nô tỳ 
 Văn hóa - Phát tiển rực rỡ cả chữ Hán và chữ Nôm ( cho học sinh nêu 
 các tác phẩm tiêu biểu )
 Giáo dục - Tổ chức các kỳ thi đều đặn, giáo dục phát triển hơn thời Lý 
 ( cho học sinh nêu các họpc hàm, học vị được nhà Trần đặt ra 
 )
 Khoa học kỹ - Đạt những thành tựu to lơn trong sử, địa, quân sự, y học, kỹ 
 thuật thuật
 ( Cho học sinh nêu và ghi đầy đủ các công trình, tác phẩm đã 
 học )
 B. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM : 18’
Bài 1 : Xã hội thời Trần phân hóa , tính đẳng cấp rõ rệt. Hãy nêu tóm tắt đặc điểm của 
từng giai cấp xã hội vào ô trống?
 Địa chủ thường
 Vương hầu – Quí Các tầng lớp xã hội và Nông dân
 tộc đặc điểm nổi bật
 Nô nô – nô tỳ
 Bài 2 : Điền vào chỗ trống các từ sau: Trần Thủ Độ, Các Chiến Sĩ , Trần Quốc 
 Tuấn, Trần Khánh Dư, Trần Nhân Tông, Trần Quốc Toản, Các bô lão, Bàn bạc 
 và thống nhất kế sách đánh giặc
 Người có công sáng lập ra nhà Trần : Trần Thủ Độ
 Ai là người thích lên tay 2 chữ Sát Thát : Các Chiến Sĩ 
 Tác giả của tacư phẩm Hịch Tướng Sĩ : Trần Quốc Tuấn 
 Người làm nên chiến thắng Vân Đồn : Trần Khánh Dư Vị vua tham gia chỉ huy cuộc kháng chiến lần 2 chống quân xâm lược Mông 
 Nguyên : Trần Nhân Tông
 Người đứng đâud đạo quân mang lá cờ thêu 6 chữ vàng “ Phá cường địch ,báo 
 hoàng ân ”: Trần Quốc Toản 
 Thành phần của Hội nghị Diên Hồng : Các bô lão
 Mục đích của hội nghị Diên hồng và hội nghị các Vương hầu qúi tộc :Bàn bạc và 
 thống nhất kế sách đánh giặc
- HĐ3: Hoạt động luyện tập: 3’
- Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa chống quân Tống thời Lý, chống quân Mông 
Nguyên thời Trần trên lược đồ?
- HĐ4: Hoạt động vận dụng, mở rộng: 3’
- Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về giai đoạn lịch sử từ thế kỉ X-> XV ba triều đại 
Lý- Trần- Hồ của nước ta?
4. Hướng dẫn về nhà và hoạt động nối tiếp: 2’
Về nhà học lại bài, soạn bài: Cuộc k/c của nhà Hồ và phong trào khởi nghĩa chống quân 
Minh đầu thế kỉ XV.
 IV. Đánh giá bài học :(2’)
 GV nhặc lại những nd chính đẫ ôn tập.
 Những thành tựu chính về kinh tế ?(HS Yếu)
 Những thành tựu về văn hóa-giáo dục, đạo Phật, thi cử, chữ Nôm, kiến trúc, điêu 
khắc? (HS Khá – giỏi)
 V. Rút kinh nghiệm:
 ... 
 ........... 
 .. 
 ......
 Ký duyệt tuần 16, ngày 30/12/2020
 Tổ phó
 - ND:
 - PP: 
 Đinh Thu Trang