Ngày soạn: 11/1/2021 Tuần 22 Bài 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428-1527) I.TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT (2 TIẾT) I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Trình bày được bộ máy chính quyền thời Lê sơ, chính sách đối với quân đội thời Lê, những điểm chính của bộ luật Hồng Đức. -So sánh với thời Trần để chứng minh dưới thời Lê sơ, nhà nước tập quyền tương đối hoàn chỉnh, quân đội hùng mạnh, có luật pháp để đảm bảo kỉ cương, trật tự xã hội. 2. Năng lực: - Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề - Phát triển khả năng đánh giá tình hình phát triển về chính trị, quân sự, pháp luật ở một thời kì lịch sử (Lê sơ). 3. Phẩm chất: Giáo dục cho HS niềm tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức bảo vệ Tổ quốc. II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - GV: Tài liệu: SGK, SGV, Tư liệu lịch sử 7. Đồ dùng dạy học: Sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lê sơ. Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê sơ. - HS: SGK, sách bài tập (hoặc sách thực hành). III. TIẾN TRÌNH DẠY -HỌC: A.HOẠT ĐỘNG 1. KHỞI ĐỘNG a, Mục tiêu: Tạo tình huống giữa cái đã biết và chưa biết về những việc làm của Lê Lợi để xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng hoàn thiện b.Nội dung : HS dưới sự hướng dẫn của GV để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên c) Sản phẩm: biết được sơ lược về những việc làm để xây dựng bộ máy chính quyền, quân đội . d. Tổ chức thực hiên: Sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi biên giới, Lê Lợi lên ngôi vua (Lê Thái Tổ). Nhà Lê bắt tay ngay vào việc tổ chức lại bộ máy chính quyền, xây dựng quân đội, luật pháp nhằm ổn định tình hình xã hội, phát triển kinh tế. B. HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC a)Mục tiêu: HS ghi nhớ, trình bày những nét cơ bản về tình hình chính trị,quân sự,pháp luật thời Lê sơ b) Nội dung : Nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh ảnh, sơ đồ, lược đồ suy nghĩ cá nhân, thảo luận cặp đôi, nhóm trả lời các câu hỏi của giáo viên c) Sản phẩm + Thời Lê sơ,nhà nước quân chủ trung ương tập quyền được củng cố vững mạnh,quân đội hùng mạnh,có tổ chức chặt chẽ,được huấn luyện thường xuyên. + Pháp luật có những điều khoản tiến bộ,đã quan tâm, bảo vệ phần nào quyền lợi cho dân chúng. d. Tổ chức thực hiên: Cách thức tổ chức các Sản phẩm của HS Kết luận của GV hoạt động Mục 1: Mục 1: 1.Tổ chức bộ máy chính quyền: Bước 1: GV chuyển giao Bước 1: GV chuyển giao Sơ đồ tổ chức bộ máy chính nhiệm vụ: nhiệm vụ: quyền thời Lê sơ. Đọc thông tin, kết hợp quan Đọc thông tin, kết hợp • Bộ máy trung ương sát hình, hãy: quan sát hình, hãy: • Vẽ sơ đồ bộ máy nhà • Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời vua Lê nước thời vua Lê Thánh Tông và nêu Thánh Tông và nêu nhận xét nhận xét • Cho biết những cải • Cho biết những cải cách của vua Lê Thánh cách của vua Lê Tông nhằm mục đích Thánh Tông nhằm gì mục đích gì • Dựa vào lược đồ, kể • Dựa vào lược đồ, kể tên 13 đạo thừa tuyên tên 13 đạo thừa tuyên • Bộ máy địa phương dưới thời Lê sơ dưới thời Lê sơ GV khuyến khích học sinh Bước 2: HS đọc SGK và hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện yêu cầu. thực hiện nhiệm vụ học tập, Bước 3. Báo cáo kết quả GV theo dõi, hỗ trợ các hoạt động của nhóm nhóm làm việc những bằng - Hs tình bày kết quả. hệ thống câu hỏi gợi mở. Bước 4. Đánh giá kết quả GV bổ sung phần phân tích thực hiện nhiệm vụ học nhận xét, đánh giá, kết quả tập thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, của học sinh. Chính xác hóa đánh giá kết quả của hs. các kiến thức đã hình thành • Như vậy, từ sơ đồ trên ta cho học sinh. . thấy: Thảo luận: So sánh tổ chức -Tổ chức bộ máy chính quyền . nhà nước thời Lê với thời thời Lê sơ, đặc biệt là dưới thời Thảo luận: So sánh tổ chức Trần, nhiều người cho rằng Lê Thánh Tông hoàn chỉnh và nhà nước thời Lê với thời tổ chức nhà nước thời Lê sơ đầy đủ hơn so với thời Lê Thái Trần, nhiều người cho rằng tập quyền hơn (Tập quyền Tổ ở một số điều, như triều đình tổ chức nhà nước thời Lê sơ là sự thống nhất tập trung có đầy đủ các bộ, các tự, các tập quyền hơn (Tập quyền là quyền hành vào triều đình khoa và các cơ quan chuyên sự thống nhất tập trung trung ương), Vua nắm môn. quyền hành vào triều đình mọi quyền hành, Lê Thánh -Hệ thống thanh tra, giám sát trung ương), Vua nắm Tông bãi bỏ một số chức vụ được tăng cường từ triều đình mọi quyền hành, Lê Thánh cao cấp nhất như tướng đến các địa phương. Tông bãi bỏ một số chức vụ quốc, đại tổng quản, đại -Ở các đơn vị hành chính, tổ cao cấp nhất như tướng quốc, hành khiển. Vua trực tiếp chức chặt chẽ hơn (nhất là các đại tổng quản, đại hành nắm mọi quyền hành, kể cả cấp đạo thừa tuyên), có 3 cơ khiển. Vua trực tiếp nắm mọi chức tổng chỉ huy quân đội quan phụ trách mà không tập quyền hành, kể cả chức tổng Quyền lực nhà vua ngày trung quyền lực vào một An phủ chỉ huy quân đội Quyền càng được củng cố. sứ như trước và có phân công lực nhà vua ngày càng được trách nhiệm rõ ràng. Bộ máy củng cố. chính quyền cấp xã được tổ chức chặt chẽ hơn. Mục đích những cải cách của vua Lê Thánh Tông : Cải cách lại hành chính, hệ thống quan lại. Cải cách lại quân đội và củng cố quốc phòng. Hoàn thành pháp luật và Lê triều hình luật Cải cách lại kinh tế, phát triển nông nghiệp. Nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh. Mục 2: Mục 2: 2.Tổ chức quân đội: Bước 1: GV chuyển giao Bước 1: GV chuyển giao - Thực hiện chính sách “ngụ binh nhiệm vụ: nhiệm vụ: ư nông”. Đọc thông tin, hãy: Đọc thông tin, hãy: - Quân đội gồm 2 bộ phận: Quân - Quân đội nhà Lê được - Quân đội nhà Lê được triều đình và quân địa phương. tổ chức như thế nào? tổ chức như thế nào? Giống nhau: - Cho biết cách tổ chức - Cho biết cách tổ chức • Quân đội thời Lê và Quân quân đội thời Lê sơ có quân đội thời Lê sơ có đội thời Lý - Trần đều theo điểm gì giống với thời điểm gì giống với thời chế độ "ngụ binh ư nông", Lí-Trần Lí-Trần được tổ chức chặt chẽ, • Nêu dẫn chứng cho • Nêu dẫn chứng cho luyện tập võ nghệ hàng thấy triều Lê sơ rất thấy triều Lê sơ rất năm, có năng lực bảo vệ quan tâm đến việc bảo quan tâm đến việc Tổ quốc. vệ lãnh thổ quốc gia bảo vệ lãnh thổ quốc • Gồm có 2 bộ phận chính : gia Quân ở triều đình và quân GV theo dõi, hỗ trợ các ở các địa phương , bao nhóm làm việc những bằng Bước 2: HS đọc SGK và gồm bộ binh, thủy binh, hệ thống câu hỏi gợi mở. thực hiện yêu cầu. tượng binh và kỵ binh Bước 3. Báo cáo kết quả Dẫn chúng cho thấy triều Lê GV bổ sung phần phân tích hoạt động của nhóm rất quan tâm đến việc bảo vệ nhận xét, đánh giá, kết quả - Hs tình bày kết quả. lãnh thổ quốc gia: thực hiện nhiệm vụ học tập Bước 4. Đánh giá kết quả • Hệ thống thanh tra giám của học sinh. Chính xác hóa thực hiện nhiệm vụ học sát được tăng cường từ các kiến thức đã hình thành tập triều đình đến địa phương cho học sinh. HS phân tích, nhận xét, • Hàng năm quân lính được đánh giá kết quả của hs. luyện tập võ nghệ chiến trận. Quân đội mạnh được bố trí bảo vệ biên giới Mục 3: Mục 3: Bước 1: GV chuyển giao 3.Luật pháp: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ GV gọi HS đọc - Lê Thánh Tông ban hành bộ nhiệm vụ GV gọi HS đọc mục 3 SGK.trả lời câu hỏi Quốc triều hình luật (luật Hồng mục 3 SGK.trả lời câu hỏi Đức). -Nội dung chính của bộ luật -Nội dung chính của bộ luật là gì? -Luật Hồng Đức có - Nội dung: là gì? -Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ? Quyền + Bảo vê quyền lợi của vua và điểm gì tiến bộ? Quyền lợi, địa vị của người phụ nữ hoàng tộc. lợi, địa vị của người phụ nữ được tôn trọng. + Bảo vệ quyền lợi giai cấp được tôn trọng. Bước 2: HS đọc SGK và thống trị. GV khuyến khích học sinh thực hiện yêu cầu. + Khuyến khích phát triển kinh hợp tác với nhau khi thực khi Bước 3. Báo cáo kết quả tế. thực hiện nhiệm vụ học tập, hoạt động của nhóm + Bảo vệ người phụ nữ. GV theo dõi, hỗ trợ các - Hs trình bày kết quả. nhóm làm việc những bằng Bước 4. Đánh giá kết quả hệ thống câu hỏi gợi mở. thực hiện nhiệm vụ học tập GV bổ sung phần phân tích HS phân tích, nhận xét, nhận xét, đánh giá, kết quả đánh giá kết quả của hs. thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. C.HOẠT ĐỘNG 3.LUYÊN TẬP a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về bộ máy nhà nước, quân đội và pháp luật thời Lê Sơ b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân hoàn thành phiếu học tập. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. c) Sản phẩm: hoàn thành phiếu thể hiện đầy đủ nội dung bài học; d. Tổ chức thực hiên: - Giáo viên giao bài tập cho HS- HS thực hiện nhiệm vụ- giáo viên kiểm tra bài làm của 1 số em lấy điểm tx - Hoàn thành bảng so sánh sau vào vở: Nội dung Thời Lý – Trần Thời Lê Bộ máy nhà nước ở Trung ương Các đơn vị hành chính ở địa phương Cách đào tạo, bổ sung quan lại Pháp luật Dự kiến sản phẩm Nội dung Thời Lý- Trần Thời Lê sơ Bộ máy nhà nước ở Lí: Vua đứng đầu nhà nước, giúp Vua đứng đầu nhà nước. Giúp Trung ương việc cho vua có các quan đại việc cho vua có 6 bộ và các cơ thần. quan chuyên môn. Trần: Có thêm chế độ thái thượng hoàng đăth tên một số chức quan Các đơn vị hành Chủ thành các lộ. Chủ thành 13 đạo, đứng đầu mỗi chính địa phương đạo có 3 ti. Cách đào tạo tuyển Quan lại do vua đề cử. Quan lại được tuyển chọn qua thi chọn bổ sung quan cử. lại Pháp luật Bảo vệ quyền lợi của vua, hoàng Bảo vệ vua, hoàng tộc, giai cấp tộc, bảo vệ sức kéo. thống trị, địa chủ phong kiến. + Xác nhận quyền sỡ hữu tài sản. Bảo vệ chủ quyền quốc gia. + Quy định việc mua bán ruộng Khuyến khích phát triển kinh tế, đất .v.v. bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ, nghiêm cấm cách hành vi tự bán mình thành nô D.HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG (8’) a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b) Nội dung: GV tổ chức cho HS về nhà cùng với sự hỗ trợ của người thân, thầy/cô giáo và bạn bè, em tìm hiểu thêm về các nội dung sau: c) Sản phẩm: Bài trả lời theo câu hỏi của giáo viên d. Tổ chức thực hiên: - Giáo viên giao nhiệm vụ: 1. Dựa vào đoạn thông tin, kết hợp với hiểu biết của em, nêu chủ trương của các vua thời lê sơ đói với lãnh thổ của đất nước. Chủ trương đó có giá trị đến ngày nay không? Tại sao? + Thông tin: Vua Lê Thánh Tông căn dặn các quan trong triều: “ Một thước núi, một tấc sông của ta có lẽ nào lại vứt bỏ? Phải cương quyết tranh biện chớ cho họ lấn dần, nếu họ không nghe còn có thể sai sứ sang tận triều đình của họ, trình bày rõ điều ngay lẽ gian. Nếu người nào dám đem một thước, một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di” – (Theo: Đại Việt sử kí toàn thư)”. 2. Đóng vai một thuyết minh viên ở bảo tàng lịch sử, giới thiệu cho các bạn về một lĩnh vực thuộc triều đại Lê sơ mà em biết và thích nhất. - HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà - Tiết học sau GV kiểm tra sản phẩm E. HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG (2’) a) Mục tiêu: Ý thức mở rộng kiến thức, rèn luyện tính tự học. b) Nội dung: vào các trang wes, đọc các cuốn sách để sưu tầm và mở rộng kiến thức c) Sản phẩm: đọc các tư liệu giáo viên cho địa chỉ d. Tổ chức thực hiên: Tìm đọc và xem một số cuốn sách: + Danh tướng Việt nam – Nguyễn Khắc Thuần- NXB GD, 1996 + Chính sách sử dụng người tài của triều Lê Thánh Tông. + Tìm hiểu về nghệ thuật quân sự độc đáo của Nguyễn Trãi trong cuộc kháng chiến chống quân Minh. - Làm các bài tập trong SBT - Tìm hiểu tiếp tiết 43 về một số danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc. Chuẩn bị bài tiếp theo - Tìm hiểu về tình hình kinh tế và xã hội Ngày soạn: 11/1/2021 Tuần 22 Bài 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428-1527) (Tiếp theo) II.TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI I. YÊU CẦU: 1. Kiến thức: HS trình bày được - Sau khi nhanh chóng khôi phục sản xuất, thời Lê sơ nền kinh tế phát triển về mọi mặt. - - Sự phân chia xã hội thành 2 giai cấp chính: địa chủ phong kiến và nông dân. - Đời sống các tầng lớp khác ổn định. 2. Năng lực: - Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. - Bồi dưỡng khả năng phân tích tình hình kinh tế-xã hội theo các tiêu chí cụ thể để từ đó rút ra nhận xét chung 3. Phẩm chất: - Giáo dục ý thức tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước. - Ý thức tự học tự vươn lên II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: - GV: Tài liệu: SGK, SGV, Tư liệu lịch sử 7. Đồ dùng dạy học: Sơ đồ các giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lê sơ, tư liệu phản ánh sự phát triển kinh tế-xã hội thời Lê sơ. - HS: SGK, sách bài tập (hoặc sách thực hành). III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a) Mục tiêu: HS nhớ lại kiến thức tiết trước để làm nền vào tiết sau b) Nội dung: Kiểm tra bài cũ c) Sản phẩm : Vẽ được sơ đồ và trình bày được bộ máy chính quyền, tổ chức quân đội pháp luật thời Lê Sơ d) Tổ chức thực hiện Kiểm tra bài cũ: • Em hãy trình bày và vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ? • Tổ chức quân đội và luật pháp của nhà Lê ra sao? - Song song với việc xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước, nhà Lê có nhiều biện pháp khôi phục và phát triển kinh tế. Nền kinh tế và xã hội thời Lê sơ có điểm gì mới? B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC a) Mục tiêu: HS ghi nhớ và trình bày được những thay đổi về tình hình kinh tế - xã hội thời Lê Sơ b) Nội dung: Nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh ảnh, sơ đồ, lược đồ suy nghĩ cá nhân, thảo luận cặp đôi, nhóm thực hiện bảng thống kê các lĩn vực thể hiện nền kinh tế - xã hội nước ta thời Lê Sơ c) Sản phẩm: hoàn thành bảng thể hiện sự phát triển về các lĩnh vực trong kinh tế, xác định được sơ đồ xã hội thời Lê Sơ d) Tổ chức thực hiện: Cách thức tổ chức các Sản phẩm của HS Kết luận của GV hoạt động 1.Kinh tế 15 p 1.Kinh tế: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: a.Nông nghiệp -Nhà Lê cho - Yêu cầu hs đọc thông tin - Yêu cầu hs đọc thông tin lính về quê làm ruộng ngay sau sgk hãy: Hoàn thành bảng( sgk hãy: Hoàn thành bảng( chiến tranh, thay nhau về quê vào vở) về tình hình kinh tế vào vở) về tình hình kinh sản xuất dưới thời Lê sơ theo yêu tế dưới thời Lê sơ theo yêu -Kêu gọi dân phiêu tán về quê cầu: cầu: làm ruộng; đặt một số chức quan Lĩnh vực Tình hình Lĩnh vực Tình chuyên chăm lo sản xuất nông phát triển hình phát triển nghiệp: Khuyến nông sứ, Hà đẽ Nông nghiệp Nông nghiệp sứ, Đồn điền sứ... Thủ công nghiệp Thủ công nghiệp -Thi hành chính sách quản điền, Thương nghiệp Thương nghiệp cấm giết trâu, bò và bắt dân đi phu trong mùa gặt cấy GV khuyến khích học sinh Bước 2: HS đọc SGK và b.Thủ công nghiệp -Có hợp tác với nhau khi thực thực hiện yêu cầu. nhiều làng nghề nổi tiếng(bát khi thực hiện nhiệm vụ học tràng,chu đậu,..), còn phường tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS thủ công có: dệt Nghi làm việc những bằng hệ tàm(Thăng Long), giấy Yên thống câu hỏi gợi mở: Bái,.... Cục Bách Tác: phụ trách -Các ngành nông nghiệp, đồ dùng cho nhà vua( vũ khí, tcn, thương nghiệp như thế đóng thuyền,...) nào? Nhà nước đã có những c.Thương nghiệp -Khuyến biện pháp nào để phát triền? khích lập chợ mới, họp chợ. GV bổ sung phần phân tích -Duy trì và kiểm soát buôn bán nhận xét, đánh giá, kết quả vs nước ngoài ở các cửa khẩu thực hiện nhiệm vụ học tập lớn của học sinh. Chính xác hóa Bước 3. Báo cáo kết quả các kiến thức đã hình thành hoạt động - Hs trình bày kết quả. Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của hs. Sơ đồ giai cấp, tầng lớp trong xã hội. Hoạt động 2(15’) 2.Xã hội: Tìm hiểu tình hình xã hội thời Lê sơ - Phân hóa thành 2 giai cấp Em hãy cho biết xã hội thời chính: Lê có những tầng lớp, giai + Thống trị: Vua, quan, địa cấp nào? - Yêu cầu hs : Quan sát chủ. ?Quyền lợi, địa vị của các sơ đồ, qua tìm hiểu SGK + Bị trị: Nông dân, thợ thủ giai cấp, tầng lớp như thế công, thương nhân. nào? + Nô tì: Giảm. ? So với thời Trần có gì giống và khác? ?Em có nhận xét gì về chủ trương hạn chế việc nuôi và mua bán nô tì của nhà Lê sơ? GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở nếu Bước 2: HS đọc SGK và cần thực hiện yêu cầu. GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành - Hs trình bày kết quả. HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của hs. C. HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP (10') a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về những nét chính tình hình kinh tế, xã hội thời Lê Sơ b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân trả lời các câu hỏi. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. c) Sản phẩm: trả lời câu hỏi thể hiện đầy đủ nội dung bài học; d. Tổ chức thực hiên: • Hãy trình bày những nét chính về tình hình kính tế thời Lê sơ. • Thời Lê sơ, xã hội có những giai cấp và tầng lớp nào? D. HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b) Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm hoàn thành bài tập c) Sản phẩm: bài tập nhóm d) Tổ chức thực hiên: Giáo viên ra bài tập các nhóm thảo luận - So sánh kinh tế thời Lê sơ với Lý Trần Dự kiến sản phẩm Tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì giống và khác thời Lý - Trần? a/ Nông nghiệp • Giống nhau: nông nghiệp phát triển, nhà nước quan tâm mở rộng diện tích đất trồng, xây dựng hệ thống đê điều kiên cố. • Khác nhau: + Thời Lí, Trần: ruộng đất công chiếm ưu thế + Thời Lê sơ: ruộng đất tư ngày càng nhiều b/ Thủ công nghiệp + Giống nhau: nhiều ngành nghề thủ công phát triển + Khác nhau: Thời Lê sơ có xưởng thủ công của nhà nước( cục bách tác ) c/ Thương nghiệp + Giống nhau: cả nội thương và ngoại thương đều phát triển +Ghác nhau: Thời Lê sơ càng có nhiều chợ, vua khuyến kích phát triển thương GV nhận xét đánh giá các sản phẩ của các nóm III. TÌNH HÌNH VĂN HÓA, GIÁO DỤC I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: HS trình bày được chế độ giáo dục -thi cử thời Lê và thấy được thời Lê Sơ rất được coi trọng giáo dục 2. Năng lực: - Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. - Nhận xét về thành tựu tiêu biểu về văn hoá, giáo dục thời Lê sơ 3. Phẩm chất: - Giáo dục ý thức tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước, sống có trách nhiệm - Ý thức tự học tự vươn lên - Lòng yêu nước giữ gìn nét đẹp văn hóa II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU: 1. Chuẩn bị của giáo viên - Giáo án word và Powerpoint. - Tranh ảnh về các di tích lịch sử 2. Chuẩn bị của học sinh - Đọc trước sách giáo khoa và hoàn thành các nhiệm vụ được giao. - Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về các di tích lịch sử. IV TIẾN TRÌNH DẠY -HỌC A.HOẠT ĐỘNG 1. KHỞI ĐỘNG a, Mục tiêu: Tạo tình huống giữa cái đã biết và chưa biết giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản bước đầu của bài học cần đạt được đó là tình hình văn hóa giáo dục nước Đại Việt thời Lê sơ, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. b.Nội dung: HS dưới sự hướng dẫn của GV để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên c) Sản phẩm: biết được đôi nét về bia Tiến sĩ trong Văn Miếu Hà Nội d) Tổ chức thực hiên: GV cho hs xem một số tranh ảnh về các di tích dưới thời Lê. ? Chủ đề các bức tranh này nói về vấn đề gì? - Dự kiến sản phẩm: Bia tiến sĩ trong Văn Miếu Hà Nội Trên cơ sở ý kiến GV dẫn dắt vào bài hoặc GV nhận xét và vào bài mới: Sau cuộc kháng chiến chống quân Minh lâu dài và gian khổ nhưng thắng lợi vẽ vang, đầu năm 1428 Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, mở ra triều đại mới trong lịch sử Việt Nam – thời Lê sơ, khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt. Sử sách thường gọi là nước Đại Việt thời Lê sơ. Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu về những nội dung này. B. HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 1. Hoạt động 1: 1. Tình hình giáo dục và khoa cử (15p) a, Mục tiêu: Ghi nhớ và trình bày được tình hình giáo dục dưới thời Lê sơ. So sánh với thời nhà Trần. b.Nội dung: HS dưới sự hướng dẫn của GV hoạt động cá nhân, thảo luận cặp đôi để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên c) Sản phẩm: trình bày được các dẫn chứng thể hiện sự phát triển trong giáo dục và thi cử d) Tổ chức thực hiên: Cách thức tổ chức các Sản phẩm của HS Kết luận của GV hoạt động Bước 1: GV chuyển giao - Yêu cầu hs đọc mục I nhiệm vụ: SGK trả lời các câu -GV giới thiệu sơ lược tình hỏi: hình giáo dục và khoa cử ? Dựa vào sgk, nêu dẫn thời Lê sơ phát triển hơn chứng sự phát triển của -Dựng lại Quốc tử thời Trần và đạt được nhiều giáo dục và khoa cử. Giám. thành tựu. ? Vì sao thời Lê hạn -Mở nhiều trường học - Yêu cầu hs đọc mục I chế Phật giáo và tôn -Tổ chức các khoa thi. SGK trả lời các câu hỏi: sùng Nho giáo? -Nho giáo chiếm địa vị ? Dựa vào sgk, nêu dẫn ( Phục vụ giai cấp độc tôn chứng sự phát triển của phong kiến) So sánh điềm khác với giáo dục và khoa cử. ? Giáo dục và thi cử thời Lê – Trần: ? Vì sao thời Lê hạn chế thời Lê rất quy củ và - Thời Lê các phủ đều Phật giáo và tôn sùng Nho chặt chẽ, biểu hiện như có trường công, hằng giáo? thế nào? ( Muốn làm năm mở khoa thi để ( Phục vụ giai cấp phong quan phải thi rồi mới tuyển chọn quan lại. Đa kiến) được bổ nhiệm, thi gồm số dân đều có thể đi học ? Giáo dục và thi cử thời 3 kì: Hương -Hội - trừ kẻ phạm tội và làm Lê rất quy củ và chặt chẽ, Đình) nghề ca hát. biểu hiện như thế nào? ( ? Để khuyến khích việc Nội dung học tập, thi cử Muốn làm quan phải thi rồi học và kén chọn nhân là các sách của đạo Nho. mới được bổ nhiệm, thi tài, nhà Lê có chủ Đạo Nho chiếm địa vị gồm 3 kì: Hương -Hội - trương gì? (Vua ban mũ độc tôn. Phật giáo, Đạo Đình) áo, vinh quy bái tổ, giáo bị hạn chế. ? Để khuyến khích việc học khắc tên vào bia đá) Nhà Trần và kén chọn nhân tài, nhà ? nhận xét tình hình thi - Tổ chức 7 năm 1 kỳ thi Lê có chủ trương gì? (Vua cử -giáo dục thời Lê? - Chỉ có ai làm quan thì ban mũ áo, vinh quy bái tổ, (Quy củ, chặt chẽ, đào mới thi cử khắc tên vào bia đá) tạo được nhiều quan lại -Gv cho HS khai thác /45: trung thành, nhiều nhân bia Tiến sĩ trong Văn Miếu tài...) (81 bia) khắc tên người đỗ ? So sánh với thời Trần Tiến sĩ... Bước 2: HS đọc SGK, ? nhận xét tình hình thi cử - quan sát kênh hình và giáo dục thời Lê? (Quy củ, thực hiện yêu cầu. chặt chẽ, đào tạo được Bước 3. Báo cáo kết nhiều quan lại trung thành, quả hoạt động nhiều nhân tài...) - Hs trình bày kết quả. ? So sánh với thời Trần Bước 4. Đánh giá kết GV khuyến khích học sinh quả thực hiện nhiệm hợp tác với nhau khi thực vụ học tập khi thực hiện nhiệm vụ học HS phân tích, nhận xét, tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS đánh giá kết quả của hs. làm việc những bằng hệ thống câu hỏi gợi mở: GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành 2. Hoạt động 2: 2. Văn học, khoa học, nghệ thuật a, Mục tiêu: Ghi nhớ và trình bày được tình hình giáo dục dưới thời Lê sơ. So sánh với thời nhà Trần. b.Nội dung : HS dưới sự hướng dẫn của GV hoạt động cá nhân, thảo luận cặp đôi để trả lời các câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên c) Sản phẩm: trình bày được các dẫn chứng thể hiện sự phát triển trong giáo dục và thi cử d) Tổ chức thực hiên: - Mục tiêu: Biết được những thành tựu nổi bật về văn hóa, khoa học và nghệ thuật dưới thời Lê sơ. - Phương pháp: Trực quan, phát vấn, thuyết trình, phân tích. - Thời gian: 10 phút Cách thức tổ chức các Sản phẩm của HS Kết luận của GV hoạt động Bước 1: GV chuyển Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: giao nhiệm vụ: - Yêu cầu hs đọc mục I - Yêu cầu hs đọc mục I SGK SGK a-Văn học: Bước 2: HS đọc SGK và Bước 2: HS đọc SGK và -Gồm văn học chữ Hán thực hiện yêu cầu. GV thực hiện yêu cầu. GV và chữ Nôm khuyến khích học sinh khuyến khích học sinh -Nội dung yêu nước sâu hợp tác với nhau khi thực hợp tác với nhau khi thực sắc khi thực hiện nhiệm vụ khi thực hiện nhiệm vụ học tập, GV theo dõi, hỗ học tập, GV theo dõi, hỗ trợ HS làm việc những trợ HS làm việc những b-Khoa học: bằng hệ thống câu hỏi bằng hệ thống câu hỏi * Xuất hiện nhiều tác gợi mở: gợi mở: phẩm khoa học ? Nêu những thành tựu ? Nêu những thành tựu nổi bất về văn học? Kể nổi bất về văn học? Kể những tác phẩm tiêu những tác phẩm tiêu c-Nghệ thuật: biểu? Các tác phẩm văn biểu? Các tác phẩm văn -Gồm nghệ thuật sân học tập trung phản ánh học tập trung phản ánh khấu, điêu khắc và kiến điều gì? điều gì? trúc. -GV bổ sung về tình hình ? Tại sao văn học thời kì -Phát triển mạnh, phong văn học thời Lê sơ, giới này tập trung nội dung phú và đa dạng. thiệu một số tác phẩm yêu nước, thể hiện niềm nổi tiếng và lưu ý HS về tự hào dân tộc? (Khởi sự phát triển của chữ nghĩa Lam Sơn thắng Nôm -> thể hiện sự độc lợi...) lập về mặt chữ viết. ? Nêu những thành tựu ? Tại sao văn học thời kì khoa học nổi tiếng?Nhận này tập trung nội dung xét? yêu nước, thể hiện niềm ? Nêu những nét đặc sắc tự hào dân tộc? (Khởi của nghệ thuật sân khấu? nghĩa Lam Sơn thắng nghệ thuật điêu khắc, lợi...) kiến trúc có gì tiêu biểu? ? Nêu những thành tựu (quy mô đồ sộ, kĩ thuật khoa học nổi tiếng?Nhận điêu luyện) xét? ? Tại sao quốc gia Đại -GV chuẩn xác kiến thức Việt đạt được những -GV giới thiệu một số thành tựu trên?( công lao nghệ thuật trong thời kì đóng góp xây dựng đất này. nước của nhân dân, triều ? Nêu những nét đặc sắc đại phong kiến có của nghệ thuật sân khấu? phương pháp cai trị đúng nghệ thuật điêu khắc, đắn -> xuất hiện nhiều kiến trúc có gì tiêu biểu? nhân tài) (quy mô đồ sộ, kĩ thuật Bước 3. Báo cáo kết điêu luyện) quả hoạt động ? Tại sao quốc gia Đại - Hs trình bày kết quả. Việt đạt được những Bước 4. Đánh giá kết thành tựu trên?( công lao quả thực hiện nhiệm vụ đóng góp xây dựng đất học tập nước của nhân dân, triều HS phân tích, nhận xét, đại phong kiến có đánh giá kết quả của hs. phương pháp cai trị đúng GV bổ sung phần phân đắn -> xuất hiện nhiều tích nhận xét, đánh giá, nhân tài) kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. GV bổ sung phần phân Chính xác hóa các kiến tích nhận xét, đánh giá, thức đã hình thành kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành C. HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về tình hình văn hóa, giáo dục dưới thời Lê sơ b) Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân trả lời các câu hỏi. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. c) Sản phẩm: trả lời câu hỏi trắc nghiệm d) Tổ chức thực hiên: GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm. Trong quá trình làm việc HS có thể trao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo. GV dùng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan, tự luận và yêu cầu học sinh chọn đáp án đúng trả lời trên bảng con (trắc nghiệm). Câu 1: Hệ tư tưởng nào chiếm địa vị độc tôn trong xã hội nước ta thời Lê sơ? A. Nho giáo. B. Phật giáo. C. Đạo giáo. D. Thiên chúa giáo. Câu 2. Chế độ khoa cử thời Lê sơ phát triển thịnh nhất dưới triều vua nào? A. Lê Thái Tổ. B. Lê Thái Tông. C. Lê Thánh Tông. D. Lê Nhân Tông. Câu 3: Văn học dưới thời Lê sơ thể hiện nội dung A. có nội dung yêu nước sâu sắc. B. thể hiện tình yêu quê hương. C. đề cao giá trị con người. D. đề cao tính nhân văn. Câu 4: Nghệ thuật kiến trúc điêu khắc thời Lê sơ biểu hiện rõ rệt và đặc sắc ở những công trình nào? A. Công trình lăng tẩm, cung điện ở Lam Kinh. B. Kinh thành Thăng Long. C. Các ngôi chùa lớn ở Thanh Hóa. D. các dinh thự, phủ chúa to lớn. C. HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập. b) Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm hoàn thành bài tập c) Sản phẩm: bài tập cá nhân d) Tổ chức thực hiên: Hoàn thành bảng sau vào vở: Nội dung Thời Lý- Trần Thời Lê sơ Bộ máy nhà nước ở Trung ương Các đơn vị hành chính địa phương Cách đào tạo tuyển chọn bổ sung quan lại Pháp luật - Các bước thực hiện: (1) Giao nhiệm vụ: GV tổ chức cho HS làm việc cá nhân hoàn thành vào vở - (2) HS thực hiện nhiệm vụ: - - HS thực hiện nhiệm vụ giáo viên giao. Hs phải huy động kiến thức đã học kết hợp với kiến thức mới để trả lời. - - GV quan sát, trợ giúp HS khi có yêu cầu. Đánh giá thái độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS. - (3) Báo cáo kết quả và trao đổi - (4) Đánh giá: GV đánh giá tinh thần thái độ học tập của HS, đánh giá kết quả hoạt động của HS Dự kiến sản phẩm: Nội dung Thời Lý- Trần Thời Lê sơ Bộ máy nhà nước ở Trung Lí: Vua đứng đầu nhà nước, Vua đứng đầu nhà nước. ương giúp việc cho vua có các quan Giúp việc cho vua có 6 bộ đại thần. và các cơ quan chuyên môn. Trần: Có thêm chế độ thái thượng hoàng đăth tên một số chức quan Các đơn vị hành chính địa Chủ thành các lộ. Chủ thành 13 đạo, đứng phương đầu mỗi đạo có 3 ti. Cách đào tạo tuyển chọn bổ Quan lại do vua đề cử. Quan lại được tuyển chọn sung quan lại qua thi cử. Pháp luật Bảo vệ quyền lợi của vua, Bảo vệ vua, hoàng tộc, giai hoàng tộc, bảo vệ sức kéo. cấp thống trị, địa chủ phong + Xác nhận quyền sỡ hữu tài kiến. sản. Bảo vệ chủ quyền quốc gia. + Quy định việc mua bán Khuyến khích phát triển ruộng đất .v.v. kinh tế, bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ, nghiêm cấm cách hành vi tự bán mình thành nô tì - GV giao nhiệm vụ cho HS + Học bài cũ, soạn mục IV bài 20: Một số danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc và trả lời câu hỏi cuối SGK. *************************** Ký duyệt tuần 22, ngày 19/1/2021 Tổ phó - ND: - PP: Đinh Thu Trang Ngày soạn:1/2/2021 Tuần 23 BÀI TẬP LỊCH SỬ (PHẦN CHƯƠNG IV) I-MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: -Hệ thống lại các kiến thức đã học ơ chương IV. -Rèn luyện cho học sinh khả năng phân tích, so sánh -Giáo dụccho học sinh lòng yêu thích môn học 2. Năng lực: - Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. - Năng lực chuyên biệt: Tái hiện kiến thức lịch sử, xác định mối quan hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, so sánh, nhận xét, đánh giá, thực hành bộ môn lịch sử, vận dụng liên hệ kiến thức lịch sử đã học để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra 3. Phẩm chất: - Rèn luyện ý thức chăm chỉ, đoàn kết, hộ trợ lẫn nhau trong học tập II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - Lược đồ nước Đại Việt Thời Lê sơ - Các bảng mẫu thống kê - Phiếu bài tập III-TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Gv giới thiệu bài mới . GV ? : Em thấy thế kỷ XV dưới triều đại Lê sơ có gì nổi bật? Cách thức tổ chức :GV kẻ bảng mẫu lên bảng chia nhóm học sinh hoàn chỉnh các nội dung : so sánh những điểm giống và khác nhau về kinh tế, chính trị, xã hội ,pháp luật,văn hoá,giáo dục thời Lý-Trần và thời Lê, chú ý mục đích so sánh nhằm làm nổi bật sự phát triển thịnh vượng của nhà Lê. Sau khi HS thảo luận và trình bày (3’) GV cho nhận xét và bổ sung ,các nhóm tự đưa ra kết luận cho phần trình bày của nhóm mình. HS tự hoàn thành bảng biểu. 2. GIÁO VIÊN TỔ CHỨC CHO HS HOÀN THÀNH CÁC BÀI TẬP SAU: 1. Hoàn thành bảng hệ thống dưới đây về khởi nghĩa Lam Sơn(1418-1427) Thời gian Trận đánh tiêu biểu Kết quả 2. Trình bày (vào vở) một số thành tựu đạt được dưới thời Lê sơ trên các lĩnh vực: Kinh tế, pháp luật, giáo dục văn học-nghệ thuật khoa học 3. Hoàn thành bảng sau vào vở: Nội dung Thời Lý- Trần Thời Lê sơ Bộ máy nhà nước ở Trung ương Các đơn vị hành chính địa phương Cách đào tạo tuyển chọn bổ sung quan lại
Tài liệu đính kèm: