Giáo án Nâng cao Ngữ văn 7 - Tuần 9, Chuyên đề: Các kiểu bài văn biểu cảm (Tiết 2-4) - Năm học 2020-2021

 Tuần: 9 ; Tiết: 25, 26, 27 Ngày soạn: 25/10/2020
 Chuyên đề : CÁC KIỂU BÀI VĂN BIỂU CẢM (T2,3,4) 
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: Nắm vững yêu cầu, cách nhận diện đề bài và cách làm bài văn biểu 
cảm về sự vật, con người. 
 2. Kĩ năng: Biết viết đoạn văn, bài văn biểu cảm về sự vật, con người.
 3. Thái độ: 
 - Biết trân trọng những tình cảm đẹp: nhân ái, vị tha, cao thượng, tinh tế.
 - Có ý thức quan sát, quan tâm đến về sự vật, con người xung quanh.
II. Chuẩn bị: Thầy: SGK, SGV, giáo án, tài liệu giảng dạy nâng cao của SGD&ĐT 
Bạc Liêu, một số sách nâng cao Ngữ văn 7.
 Trò: Soạn bài, chuẩn bị các tài liệu theo hướng dẫn của GV. 
III. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học 
 2. KTBC: Trong quá trình học. 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cơ bản
HĐ 1: HDHS luyện tập. 
NCMĐ2 * Luyện tập (TT):
Bài tập 2: Bài tập 2. Đoạn văn
Hãy viết một đoạn HS lập dàn ý Em rất yêu quí cây phượng vì 
văn biểu cảm ngắn -> viết bài. nó như một người bạn thân thiết với 
về hoa phượng. em. Hè đến, hoa phượng nở rợp đỏ 
 Trình bày. cả sân trường. Chưa bao giờ hoa 
 phượng lại đẹp như lúc này. Dù sau 
 Nhận xét. này có đi đâu, về đâu, em vẫn nhớ 
 mãi kỉ niệm những tháng năm còn đi 
 học với những tháng ngày vui đùa 
 bên gốc phượng, bên mái trường 
 dấu yêu chất chứa những tình cảm 
 hồn nhiên của tuổi học trò.
Bài tập 3: Hãy lập - Định hướng: Bài tập 3: Lập dàn ý và viết một bài 
dàn ý và viết một bài + Đề bài yêu cầu: phát văn biểu cảm ngắn cho đề bài sau: 
văn biểu cảm ngắn biểu cảm nghĩ của Cảm xúc của em về không khí, cảnh 
cho đề bài sau: Cảm mình về không khí, sắc quê hương trong dịp Tết đến, 
xúc của em về không cảnh sắc quê hương xuân về.
khí, cảnh sắc quê trong dịp Tết đến, xuân Dàn ý:
hương trong dịp Tết về. MB: Cảm xúc khi Tết đến, xuân về 
đến, xuân về. + Biểu cảm dựa trên trên quê hương.
 những hồi ức về không TB: 
 khí, cảnh sắc quê - Không khí, cảnh sắc của cảnh vật, 
GV hướng dẫn HS hương trong dịp Tết thiên nhiên khi Tết đến, xuân về: tất 
thực hiện theo các đến, xuân về trong thực cả bừng lên sức sống mạnh mẽ.
bước trong qui trình tế; từ những tình cảm, - Không khí, cảnh sắc trong cuộc làm một bài TLV. cảm xúc chân thật của sống con người khi Tết đến, xuân 
 bản thân. về: rộn rã đón chào một năm mới 
Sau khi hoàn thiện Lập dàn ý. với nhiều niềm vui và hi vọng ở 
dàn ý, GV cho HS Viết bài. tương lai.
viết bài. Đọc bài viết. KB: Khẳng định cảm xúc về vẻ đẹp 
 HS khác nhận xét. của quê hương khi xuân về.
Bài văn tham khảo (Bài tập 2):
 Mở đầu bài hát Phượng hồng của nhạc sĩ Vũ Hoàng có câu:
 “Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
 Em chở mùa hè của tôi đi đâu?”
 Nhắc đến hoa phượng là chúng ta nghĩ ngay đến mùa hè, đến sự chia tay của tuổi 
học trò với những kỉ niệm đáng yêu trong những tháng ngày đi học. Với em, kỉ niệm 
của những ngày tháng hồn nhiên đó gắn liền với cây phượng dưới sân trường vì có lẽ 
hình ảnh cây phượng đã quá gần gũi với lứa tuổi học trò chúng em.
 Có thể nói cây phượng gắn liền với lứa tuổi học trò. Vào giờ ra chơi, nam nữ 
học sinh thường ra vui chơi dưới gốc phượng. Các bạn nam thì chơi đá cầu, bắn bi, các 
bạn nữ thì chơi nhảy dây hoặc ngồi dưới những băng ghế đá nói chuyện vui vẻ. Hoa 
phượng nở và cùng với tiếng ve kêu là báo hiệu mùa hè đã đến, học sinh chuẩn bị viết 
lưu bút nhằm lưu giữ lại những kỉ niệm thân thương của những ngày tháng học trò vì sẽ 
chuẩn bị ôn tập và thi học kì hai rồi nghỉ hè, phải xa trường, xa lớp, chia tay thầy cô và 
bè bạn. 
 Những cô cậu học trò thường có thói quen là hái hoa phượng rồi ép vào vở. Mỗi 
khi giở ra thấy những cánh phượng được ép thành hình con bướm trông rất đẹp và rất 
dễ thương. Nhà thơ Xuân Diệu đã gọi hoa phượng là hoa học trò vì trong sân trường có 
trồng nhiều cây phượng. Đến đầu tháng năm, mùa hè đã đến, hoa phượng nở đỏ rực cả 
sân trường gợi trong lòng học sinh những ngày tháng hồn nhiên của một thời áo trắng.
 Em rất yêu quí cây phượng vì nó như một người bạn thân thiết với em. Hè đến, 
hoa phượng nở rợp đỏ cả sân trường. Chưa bao giờ hoa phượng lại đẹp như lúc này. 
Dù sau này có đi đâu, về đâu, em vẫn nhớ mãi kỉ niệm những tháng năm còn đi học với 
những tháng ngày vui đùa bên gốc phượng, bên mái trường dấu yêu chất chứa những 
tình cảm hồn nhiên của tuổi học trò.
Bài văn tham khảo (Bài tập 3):
 Dòng thời gian cứ lặng lẽ trôi đi. Khi cái giá rét lạnh lẽo của mùa đông dần dần 
tan biến, những nụ hoa dần hé nở, cây cối lại được khoác lên mình chiếc áo xanh non 
quyến rũ báo hiệu một mùa xuân mới tràn đầy sức sống, tươi vui đang tràn về. Tất cả lại 
cùng đưa tiễn năm cũ và hân hoan, phấn khởi đón chào một năm mới đang đến với 
mong muốn cho mọi người, mọi nhà đều được sống trong an lành, hạnh phúc. Năm mới 
đến gắn liền với Tết – cái Tết cổ truyền của dân tộc. Đã bao đời nay, Tết trở thành một 
lễ hội nằm trong niềm mong đợi và không thể thiếu của dân tộc Việt Nam. Những 
người con đất Việt dù đi đâu, ở đâu thì họ vẫn luôn hướng về cội nguồn. Tết là dịp để 
mọi người quây quần bên nhau, cùng trao cho nhau những lời chúc chân thành, ấm áp.
 Một năm có 4 mùa, mỗi mùa đều có một nét đẹp riêng và để lại trong lòng người 
một cảm xúc riêng. Mùa xuân thường nồng nàn, ấm áp, không nhẹ nhàng, lặng lẽ như 
mùa thu, không sôi động, rộn ràng như mùa hạ cũng không lạnh lẽo thê lương như mùa đông. Mùa xuân đến đánh thức trong ta những âm thanh vang động, những màu sắc 
lộng lẫy, hương vị ngọt ngào, gieo vào lòng ta những thoáng dao động mơ màng gợi 
cho ta những suy ngẫm sâu xa về những gì đang xảy ra trong cuộc sống. Những ngày 
đầu năm, khắp làng bản Việt Nam rộn ràng trong tiếng trống hội xuân thúc giục lòng 
người. Vào dịp này, bên cạnh các hoạt động lễ nghi mang ý nghĩa tín ngưỡng, những 
hội vui, diễn xướng sân khấu và các trò chơi truyền thống, đậm đà bản sắc văn hóa dân 
tộc. Có lẽ, có một lễ hội mà không ai là không biết đến, đó là lễ hội chơi hoa. Từ đời 
xưa, phong tục chơi hoa là một thú vui tao nhã, tạo được không khí tưng bừng nhưng 
yên bình. Cứ mỗi độ xuân về là muôn hoa khoe sắc, tỏa ngát hương thơm. Từ 25 đến 30 
tết, khi ra đường là đã thấy các cửa hàng bán hoa, người người đến xem đông như trẩy 
hội, nào là hoa cúc, hoa mai, đào, cẩm chướng, lay ơn, thược dược... muôn loài hoa đã 
về đây, trong thời khắc này để cùng nhau hội tụ. Gần tết, trên mỗi cành đào, những 
bông hoa mảnh mai nở nụ cười hông tươi sắc thắm. Mùa xuân, những rừng đào ngút 
ngàn, nặng trĩu trái đào thơm. Từ xưa, hoa đào đã đi vào thơ ca làm say đắm, rung động 
lòng người. Khi những cành đào ở Hà Nội bắt đầu chớm nở, báo hiệu một ngày xuân 
ấm áp đã đến, thì ở Huế, Nha Trang, Đà Nẵng, Sài Gòn... xứ sở của mai vàng, những 
cánh mai dịu dàng nở hoa. Mai vàng sống được trên các vùng đất từ Bình Trị Thiên đến 
Cà Mau. Hoa mai có đài xanh đậm, 5 cánh vàng óng như tơ tỏa ngát hương. Người xưa 
quan niệm, hoa mai là biểu tượng của sự thanh cao, đẹp đẽ trong tâm hồn. Mùa xuân là 
mùa của năm mới với những điều tốt đẹp, an lành. Mùa xuân còn là dịp để những con 
người xa xứ có thể hướng về cội nguồn, về những giá trị thanh khiết và cao quý. Cuộc 
đời của mỗi con người được ví với mùa xuân, mùa của những bông hoa tươi thắm trên 
bầu trời trong xanh. 
 Có thể nói, tết cổ truyền đã trở thành một lễ hội rất ý nghĩa và quan trọng của dân 
tộc Việt Nam. Khi bóng thời gian chạm cửa tháng 12 âm lịch cũng là lúc mọi người nô 
nức chuẩn bị đón tết. Đặc biệt, với những người xa xứ, đây chính là những giây phút họ 
được đoàn tụ, đoàn viên với gia đình, được quay trở về với nơi mà mình sinh ra và lớn 
lên. Tết cũng là lúc, những thành viên trong gia đình thể hiện tình cảm với nhau. Đó là 
sự tôn kính của con cháu dành cho ông bà, tổ tiên qua những nén hương trầm gợi nhớ 
về cội nguồn quá khứ. Là những món quà đậm tình nghĩa của những đứa con dành cho 
cha mẹ. Nhưng có lẽ, những đứa trẻ con là người vui sướng nhất bởi chúng nhận được 
những phong bao lì xì đỏ thắm. Trong phong bao lì xì ấy là cả tình cảm yêu thương, 
nâng niu của người lớn dành cho trẻ nhỏ. Tuy nhiên, ngày nay, những phong bao lì xì 
ấy không chỉ là để người lớn tặng cho trẻ em mà là để con cháu thể hiện sự hiếu kính 
đối với ông bà. Mọi người trao nhau những phong bì đỏ in trên đó là những họa tiết, 
những cụm chữ màu vàng thể hiện sự chân tình dành cho nhau. Và còn một thứ nữa 
không thể thiếu được trong những ngày tết, đó là những câu đối đỏ cầu kì và trang 
trọng. Sở dĩ nói là cầu kì vì cần phải đặt cái Tâm vào đó, có thế người xem mới hiểu 
đước ý nghĩa của nó. Những câu đối thường được viết bằng cọ lông, mực Tàu, trên 
những tấm vải đỏ được trang trí cẩn thận. Những câu đối thật giản dị, quen thuộc: An 
Khang Thịnh Vượng, Cung Chúc Tân Xuân, ... nhưng thật trang trọng và có ý nghĩa. 
Những cụ ông, cụ bà có thể cùng nhau ngồi uống trà lại vừa ngắm những câu đối đỏ, 
như thế mới thật thú vị làm sao! Tết cổ truyền từ lâu đã trở thành ngày lễ chung của dân tộc Việt Nam. Tết không 
chỉ là dịp để nghỉ ngơi mà dịp để đoàn viên. Những đặc trưng của ngày Tết thật giản dị 
và gần gũi với chúng ta biết bao nhiêu. Đó là mùi thơm ngọt ngào của gạo nếp trong 
chiếc bánh chưng xanh, đó là hương thơm nồng nàn từ các loài hoa đang đua nhau khoe 
sắc, là những phong bao lì xì chứa chan tình cảm hay những câu đối đỏ thắm.
 Riêng đối với tôi, lúc nào cũng vậy, trong tôi lúc nào cũng là cảm giác hồi hộp 
xen lẫn hạnh phúc khi xuân sang tết đến. Mọi người cùng thức, đếm từng phút giây đợi 
khoảnh khắc giao thừa để cùng quây quần bên nhau bên vị ngọt cay của mứt gừng. Còn 
điều gì thú vị hơn thế, được tận hưởng những cảm giác ấm áp và cùng nguyện cầu một 
năm mới an lành.
 4. Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Tiếp tục ôn tập các văn bản thơ trung đại Việt Nam đã học, chuẩn bị cho tiết học 
sau.
IV. Rút kinh nghiệm:
 Ký duyệt
 Ngày 28 tháng 10 năm 2020
 ND: 
 PP: 
 Nguyễn Thị Định