Giáo án Sinh học 7 - Tuần 8 - Võ Thị Kiều Loan

 Ngày soạn:
Tiết:15. Tuần: 08
 Bài 15: GIUN ĐẤT
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ:
* Kiến thức:
- Nhận biết được loài giun khoang, chỉ rõ được cấu tạo ngoài (đốt, vòng cơ, đai sinh dục) 
và cấu tạo trong (một số nội quan).
- Nêu được một số đặc điểm cấu tạo ngoài và cấu tạo trong của giun đất.
* Kỹ năng:
 Kỹ năng quan sát và sử lí thông tin sgk. Kỹ năng nghiên cứu thông tin sgk.
* Thái độ: Giáo dục ý thức tự giác, kiên trì và tinh thần hợp tác trong giờ thực hành
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- NL quan sát, tìm mối quan hệ nghiên cứu khoa học
- Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, phòng chống giun sán kí sinh cho vật nuôi.
- Giáo dục ý thức tự giác, kiên trì và tinh thần hợp tác trong giờ thực hành.
- Năng lực thực hành thực tế 
II. CHUẨN BỊ:
 1. Giáo viên: Tranh hình SGK. Kính lúp. (Nếu có)
 2. Học sinh: Mỗi nhóm chuẩn bị 1, 2 con giun đất. Đọc trước bài giun đất.
III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sỉ số lớp, kiểm tra vật mẫu các nhóm chuẩn bị. (1’) 
2. Kiểm tra bài cũ: (3’)
 Căn cứ vào nơi kí sinh hãy so sánh giun kim và giun móc câu, loài nào nguy hiểm hơn? 
Loài giun nào dễ phòng chống hơn? 
3. Bài mới: 
 HĐ 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (1’)
 Chúng ta thực hành tìm hiểu cấu tạo giun đất để củng cố khắc sâu lý thuyết về giun 
đất.
 HĐ 2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến thức:
 Cách thức tổ chức HĐ Sản phẩm HĐ của HS Kết luận của GV
 Kiến thức 1: Tìm hiểu về hình dạng ngoài (7’)
 Mục đích của HĐ: HS biết cách quan sát mẫu vật thật
- Gv yêu cầu Hs đọc SGK, quan - Cá nhân đọc thông tin và I. Hình dạng ngoài:
sát hình 15.1 15.2 ở SGK và quan sát hình vẽ SGK tranh, Cơ thể dài, thuôn 2 đầu. Phân 
trả lời câu hỏi: hình, ghi nhớ kiến thức. nhiều đốt, mỗi đốt có vòng tơ 
Giun đất có cấu tạo ngoài phù - Thảo luận nhóm, thống (chi bên). Chất nhầy làm da 
hợp với lối sống chui rúc trong nhất ý kiến trả lời các câu trơn. Có đai sinh dục và lỗ sinh 
đất như thế nào? hỏi. Yêu cầu nêu được: Hình dục.
 dạng cơ thể, vòng tơ ở mỗi 
 đốt.
 Kiến thức 2: Tìm hiểu về cách di chuyển của giun đất. (8’)
 Mục đích của HĐ: HS QS được cách di chuyển của giun đất
- Gv cho Hs quan sát hình 15.3 - Cá nhân đọc các thông tin , 3. Di chuyển: 
SGK hoàn thành bài tập. Đánh quan sát hình Giun đất di chuyển bằng cách:
số vào ô trống cho đúng thứ tự ghi nhận kiến thức. - Cơ thể phình duỗi xen kẽ
các động tác di chuyển của giun - Trao đổi nhóm hoàn - Vòng tơ làm chỗ dựa 
TRƯỜNG: THCS NGUYỄN TRUNG TRỰC Sinh học 7
GV: VÕ THỊ KIỀU LOAN Trang 1 đất. thành bài tập. - Kéo cơ thể về một phía.
- Gv ghi phần trả lời của các Yêu cầu: - Xác định được 
nhóm lên bảng. hướng di chuyển.
- Gv thông báo kết quả đúng:2, - Phân biệt 2 lần thu mình 
1, 4, 3 giun đất di chuyển từ phồng đoạn đầu thu đoạn 
trái qua phải. thu đoạn đuôi.
- Tại sao giun đất chun giãn - Đại diện nhóm trình bày 
được cơ thể? đáp án nhóm khác bổ 
- Do sự điều chỉnh sức ép của sung. 
dịch khoang trong các phần 
khác nhau của cơ thể.
 Kiến thức 3: Tìm hiểu về hình thức dinh dưỡng của giun đất (8’)
 Mục đích của HĐ: HS biết được hình thức dinh dưỡng của giun đất
- Gv yêu cầu Hs nghiên cứu - Cá nhân đọc thông tin ghi 3. Dinh dưỡng: 
SGK trao đổi nhóm trả lời câu nhớ kiến thức. Thức ăn miệng hầu diều 
hỏi: - Trao đổi nhóm hoàn thành dạ dày (nghiền nhỏ) 
- Quá trình tiêu hóa của giun câu trả lời. Enzin biến đổi ruột tịt bã 
đất diễn ra như thế nào? Yêu cầu :+ Quá trình tiêu thải ra ngoài. Chất dinh dưỡng 
 hóa sự hoạt động của dạ dày được hấp thụ qua thành ruột 
 và vai trò của Enzim vào máu.
- Vì sao khi mưa nhiều, nước + Nước ngập, giun đất 
ngập úng, giun đất chui lên mặt không hô hấp được.
đất?
- Cuốc phải giun đất, thấy có + Cuốc phải giun thấy máu 
chất lỏng màu đỏ chảy ra, đó là đỏ chảy ra vì giun đất bắt 
chất gì? Tai sao có màu đỏ? đầu có hệ tuần hoàn kín, 
- Gv yêu cầu Hs rút ra kết luận. máu mang sắc tố chứa sắt 
 nên có màu đỏ.
 Kiến thức 4: Tìm hiểu về hình thức sinh sản của giun đất (7’)
 Mục đích của HĐ: HS biết được hình thức sinh sản của giun đất
- Gv yêu cầu: nghiên cứu SGK , - Hs tự thu nhận thông tin 4. Sinh sản.
quan sát hình, trả lời câu hỏi: qua nghiên cứu SGK. - Giun đất lưỡng tính.
H. Giun đất sinh sản như thế Yêu cầu: - Ghép đôi trao đổi tinh dịch tại 
nào? + Miêu tả hiện tượng ghép đai sinh dục.
 đôi. - Đai sinh dục tuột khỏi cơ thể 
 + Tạo kén. tạo kén chứa trứng
- Gv gọi 1 3 em trả lời. - Đại diện 1 3 em trình 
- Gv yêu cầu Hs rút ra kết luận. bày đáp án.
- Gv hỏi thêm: 
- Tại sao giun đất lưỡng tính, - HS trả lời, Hs khác nhận 
khi sinh sản lại ghép đôi? xét, bổ sung.
HĐ 3: HĐ luyện tập: (3’)
* Điền các cụm từ vào chỗ trống thay cho các số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 để hoàn chỉnh 
các câu sau đây: Khoang cơ thể, da, chun dãn, đối xứng hai bên, phân hóa, ghép đôi, kín, 
chuỗi hạch, lưỡng tính, kén.
Cơ thể giun đất ...........(1) phân đốt và có ..................(2) chính thức. Nhờ sự .............(3) 
cơ thể kết hợp với các vòng to mà giun đất di chuyển được. Giun đất có cơ quan tiêu hóa 
.....................(4), hô hấp qua .................(5), có hệ tuần hoàn ......................(6) và hệ thần 
TRƯỜNG: THCS NGUYỄN TRUNG TRỰC Sinh học 7
GV: VÕ THỊ KIỀU LOAN Trang 2 kinh kiểu ...................(7). Giun đất .................(8) khi sinh sản chúng .....................(9) 
Trứng được thụ tinh phát triển trong ...................(10) để thành giun non.
HĐ 4: HĐ vận dụng, mở rộng: (3’)
- GV gọi đại diện 1 -> 3 nhóm. 
Trình bày cách quan sát cấu tạo ngoài của giun đất.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (1’)
- Học bài + trả lời câu hỏi sgk.
- KTNC: Tìm hiểu một số đại diện khác của ngành giun đốt.
IV. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ: (3’)
 -Trình bày cấu tạo giun đất phù hợp với lối sống chui rúc trong đất?
 - Cơ thể giun đất có đặc điểm nào tiến hoaso với ngành động vật trước?
V. RÚT KINH NGHIỆM:
Ngày soạn:
Tiết:16. Tuần: 08
 Bài 16: THỰC HÀNH 
 MỔ VÀ QUAN SÁT GIUN ĐẤT
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức, kỹ năng, thái độ:
* Kiến thức:
- Nhận biết được loài giun khoang, chỉ rõ được cấu tạo ngoài (đốt, vòng cơ, đai sinh dục) 
và cấu tạo trong (một số nội quan).
- Nêu được một số đặc điểm cấu tạo ngoài và cấu tạo trong của giun đất.
* Kỹ năng:
- Tập thao tác mổ động vật không xương sống. Sử dụng các dụng cụ mổ, dùng kính lúp 
quan sát.
- Kỹ năng quan sát và sử lí thông tin sgk. Kỹ năng nghiên cứu thông tin sgk.
* Thái độ: Giáo dục ý thức tự giác, kiên trì và tinh thần hợp tác trong giờ thực hành
2. Phẩm chất, năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh:
- NL quan sát, tìm mối quan hệ nghiên cứu khoa học
- Giáo dục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, phòng chống giun sán kí sinh cho vật nuôi.
- Giáo dục ý thức tự giác, kiên trì và tinh thần hợp tác trong giờ thực hành.
- Năng lực thực hành thực tế 
II. CHUẨN BỊ:
 1. Giáo viên: Bộ đồ mổ. Kính lúp. (Nếu có)
 2. Học sinh: Mỗi nhóm chuẩn bị 1, 2 con giun đất to. Đọc trước bài 16.
III. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sỉ số lớp, kiểm tra vật mẫu các nhóm chuẩn bị. (1’) 
2. Kiểm tra bài cũ: (3’)
 Căn cứ vào nơi kí sinh hãy so sánh giun kim và giun móc câu, loài nào nguy hiểm hơn? 
Loài giun nào dễ phòng chống hơn? 
3. Bài mới: 
 HĐ 1: Hoạt động tìm hiểu thực tiễn: Khởi động (1’)
 Chúng ta thực hành tìm hiểu cấu tạo giun đất để củng cố khắc sâu lý thuyết về giun 
đất.
TRƯỜNG: THCS NGUYỄN TRUNG TRỰC Sinh học 7
GV: VÕ THỊ KIỀU LOAN Trang 3 HĐ 2: Hoạt động tìm tòi, tiếp nhận kiến thức:
 Cách thức tổ chức HĐ Sản phẩm HĐ của HS Kết luận của GV
 Kiến thức 1: Hướng dẫn học sinh cách xử lí mẫu (10’)
 Mục đích của HĐ: HS biết cách xử lý mẫu
- GV Yêu cầu HS nghiên cứu - Cá nhân tự đọc thông tin -> GV mổ hướng dẫn hs quan 
sgk ở mục trang 56 và thao tác ghi nhớ kiến thức sát
theo các bước đó 1.Tìm hiểu cấu tạo ngoài:
? Cách xử lý mẫu như thế nào? - Trong nhóm cử 1 người a. Cách xử lý mẫu: 
 thực hiện (dùng hơi ête hay 
 cồn vừa phải)
- GV kiểm tra mẫu thực hành - Đại diện nhóm trình bày 
của từng nhóm và hướng dẫn cách xử lý mẫu 
nếu nhóm chưa làm được - HS thao tác
 Kiến thức 2: Thực hành và quan sát cấu tạo ngoài. (20’)
 Mục đích của HĐ: HS QS được cấu tạo ngoài trên mẫu vật
GV Yêu cầu các nhóm - Các nhóm đặt giun đất giun b. Quan sát cấu tạo ngoài:
- Quan sát các đốt, vòng tơ lên giấy quan sát bằng kính 
- Xác định mặt lưng và mặt lúp -> thống nhất đáp 
bụng án hoàn thành yêu cầu của 
 GV
- Tìm đại sinh dục - Trao đổi trả lời câu hỏi
? Làm thế nào để quan sát được + Quan sát vòng tơ -> kéo 
vòng tơ? giun trên giấy thấy lạo xạo
? Dựa vào đặc điểm nào để xác + Dựa vào màu sắc để xác 
định mặt lưng và mặt bụng? định mặt lưng, mặt bụng của 
 giun đất 
? Tìm đai sinh dục, lỗ sinh dục + Tìm đai sinh dục: phía 
dựa trên đặc điểm nào? đầu, kích thước bằng 3 đốt, 
GV cho HS làm bài tập: chú hơi thắt lại màu nhạt hơn
thích vào hình 16.1 (ghi vào vở) 
GV gọi đại diện nhóm lên chú - Các nhóm dựa vào đặc 
thích vào tranh điểm mới quan sát -> thống 
GV thông báo đáp án đúng: nhất đáp án
16.1A - Đại diện các nhóm lên 
1. Lỗ miệng, 2. Đai sinh dục, 3. chữa bài -> nhóm khác bổ 
Lỗ hậu môn hình 16.1 B, 4. Đai sung
sinh dục, 5. lỗ cái, 6. Lỗ đực - Các nhóm theo dõi tự sửa 
Hình 16.1C 2. Vòng tơ quanh chữa (nếu cần)
đốt
HĐ 3: HĐ luyện tập: (3’)
* Điền các cụm từ vào chỗ trống thay cho các số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 để hoàn chỉnh 
các câu sau đây: Khoang cơ thể, da, chun dãn, đối xứng hai bên, phân hóa, ghép đôi, kín, 
chuỗi hạch, lưỡng tính, kén.
Cơ thể giun đất ...........(1) phân đốt và có ..................(2) chính thức. Nhờ sự .............(3) 
cơ thể kết hợp với các vòng to mà giun đất di chuyển được. Giun đất có cơ quan tiêu hóa 
.....................(4), hô hấp qua .................(5), có hệ tuần hoàn ......................(6) và hệ thần 
kinh kiểu ...................(7). Giun đất .................(8) khi sinh sản chúng .....................(9) 
Trứng được thụ tinh phát triển trong ...................(10) để thành giun non.
TRƯỜNG: THCS NGUYỄN TRUNG TRỰC Sinh học 7
GV: VÕ THỊ KIỀU LOAN Trang 4 HĐ 4: HĐ vận dụng, mở rộng: (3’)
- GV gọi đại diện 1 -> 3 nhóm. 
+ Trình bày cách quan sát cấu tạo ngoài của giun đất.
+ Trình bày thao tác mổ và cách quan sát cấu tạo trong của giun đất.
4. Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối: (1’)
- Viết thu hoạch theo nhóm.
- Kẻ bảng 1,2 sgk T60 vào vở bài tập.
- Học bài + trả lời câu hỏi sgk.
- KTNC: Tìm hiểu một số đại diện khác của ngành giun đốt.
IV. KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ: (3’)
- GV nhận xét giờ thực hành và yêu cầu các nhóm vệ sinh lớp học, rửa dụng cụ.
- GV cho điểm nhóm làm việc tích cực và có kết quả đúng, đẹp.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
 Nhận xét Ngày...............tháng..............năm...............
 Kí duyệt
............................................................
............................................................
............................................................
............................................................
............................................................
............................................................
............................................................
............................................................ Nguyễn Tiến Cử
............................................................
............................................................
TRƯỜNG: THCS NGUYỄN TRUNG TRỰC Sinh học 7
GV: VÕ THỊ KIỀU LOAN Trang 5