Bài giảng môn Khoa học tự nhiên 7 (Cánh diều) - Bài 17: Vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng ở sinh vật

 KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
BÀI 17. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ 
CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG Ở SINH VẬT HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
 Quan sát 
 Hình 17.1
Hoàn thành 
 phiếu học 
 tập số 1. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1.
Câu 1. Xe máy đang chạy và người đang nâng tạ có sử dụng năng lượng không?
Câu 2. Xe máy cần năng lượng từ đâu?
Câu 3. Con người vận động thì lấy năng lượng từ đâu?
Câu 4. Năng lượng cung cấp cho sinh vật lấy từ đâu và nhờ quá trình nào? MỤC TIÊU BÀI HỌC
- Phát biểu được khái niệm trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.
- Nêu được vai trò của trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC I. KHÁI NIỆM TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
 1. Trao đổi chất
 HS quan sát hình 17.2
 Thảo luận nhóm hoàn 
 thành sơ đồ H 17.3. - Trao đổi chất là tập hợp các biến đổi hóa học trong các tế bào của cơ thể 
sinh vật và sự trao đổi các chất giữa cơ thể với môi trường đảm bảo duy 
trì sự sống. Sinh vật tự dưỡng
 Dựa vào ( Thực vật)
kiểu trao Sinh vật
 đổi chất
 Sinh vật dị dưỡng
 (Động vật và con người) Câu hỏi: Em hãy tìm hiểu thêm các biện pháp giúp tăng cường trao đổi 
 chất của cơ thể và giải thích?
-> Phơi nắng lúc 8-9h sáng để cơ thể có thể hấp thu ánh sáng chuyển hóa 
chất tiền VTM D dưới da thành VTM D cung cấp cho cơ thể chuyển hóa 
hấp thu Ca chống bệnh còi xương ở trẻ em và bệnh loãng xương ở người 
già.
 -> Tập hít thở thật sâu và thở ra thật mạnh để cung cấp oxygen cho cơ thể. I. KHÁI NIỆM TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
 2. Chuyển hóa năng lượng
 Kể tên các dạng năng lượng mà em biết?
 -> Các dạng năng lượng: năng lượng ánh sáng, năng lượng hóa học, ... Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?
VD: Ở thực vật: Lá cây tiếp nhận năng lượng ánh sáng mặt trời tạo chất diệp lục
 cho cây
 Nêu một số ví dụ về sự chuyển hóa năng lượng ở thực vật và động vật?
VD: Ở động vật:
 Động vật ăn thức ăn, giữa lại các chất cần thiết có trong thức ăn để tạo 
năng lượng nuôi sống cơ thể, còn những chất không cần thiết sẽ đào thải qua
phân ra ngoài.
 - Chuyển hóa năng lượng là sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang 
 dạng khác. Trong tế bào và cơ thể sinh vật, năng lượng được dự trữ 
 trong các liên kết hóa học. II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
 VAI TRÒ BIỂU HIỆN VÍ DỤ MINH HỌA
1. Cung cấp năng 
lượng cho các hoạt 
động của cơ thể.
2. Xây dựng cơ thể
3. Loại bỏ chất thải 
ra khỏi cơ thể II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
 VAI TRÒ BIỂU HIỆN VÍ DỤ MINH HỌA
 1. Cung cấp năng Chất hữu cơ được phân giải sẽ giải phóng - Hóa năng trong chất dinh
 lượng cho các hoạt năng lượng để tổng hợp chất hữu cơ mới dưỡng thành động năng 
 động của cơ thể. và thực hiện các hoạt động sống. trong quá trình vận động.
 Thức ăn sau khi đẩy vào cơ thể sinh vật - Khi ta ăn và hấp thu chất
 2. Xây dựng cơ thể được biến đổi thành các chất xây dựng dinh dưỡng: Năng lượng ->
 nên các cấu trúc của cơ thể. Hóa năng
 3. Loại bỏ chất thải Các chất dư thừa và chất thải của quá - Thải khí CO2 quá trình 
 ra khỏi cơ thể Trình trao đổi chất thải ra ngoài cơ thể. hô hấp
 - Thải phân, mồ hôi, nước
 tiểu. II. VAI TRÒ CỦA TRAO ĐỔI CHẤT VÀ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG
 Vì sao trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là đặc trưng cơ bản
 của sự sống?
 -> Vì trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng là điều kiện tồn tại và phát triển
 của sinh vật. Mọi hoạt động sống của cơ thể đều gắn với hoạt động sống 
 của các tế bào đều cần năng lượng. LUYỆN TẬP
Các hoạt động ở con người(đi lại, chạy..) đều cần năng lượng. Năng 
lượng đó được biến đổi từ dạng nào sang dạng nào?
-> Năng lượng hóa học biến đổi sang dạng động năng và nhiệt năng. VẬN DỤNG
Câu hỏi 1: Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dung năng lượng 
không? Tại sao?
-> Cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi có tiêu dung năng lượng vì các hoạt 
động trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng diễn ra trong tế bào ở 
cơ thể sống. VẬN DỤNG
Câu hỏi 2: Vì sao làm việc nhiều cần tiêu thụ nhiều thức ăn?
-> Làm việc nhiều cần tiêu thụ nhiều thức ăn vì khi làm việc nhiều cơ 
thể tiêu tốn nhiều năng lượng, do đó cần ăn nhiều để cung cấp đủ 
nguyên liệu cho quá trình phân giải, giải phóng năng lượng cho hoạt 
động của cơ thể. VẬN DỤNG
Câu hỏi 3: Vì sao khi vận động thì cơ thể nóng dần lên? Vì sao cơ thể 
thường sởn gai ốc, rung mình khi găp lạnh?
-> Khi vận động tế bào sản sinh ra nhiệt giúp cơ thể nóng dần lên.
Khi gặp lạnh mạch máu ngoại vi co lại giúp giữ nhiệt cho cơ thể dẫn 
tới sởn gai ốc, rung mình.