Bài giảng Ngữ văn 7 - Thực hành tiếng việt: Số từ, phó từ

 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
 SỐ TỪ, PHÓ TỪ
 Tìm các từ chỉ số thứ tự, số 
lượng của sự vật trong các ví 
dụ. a. Mọc giữa dòng sông xanh
 Một bông hoa tím biếc
 (Thanh Hải) b. Thêm một chiếc lá rụng
 Thế là thành mùa thu
 Thêm một tiếng chim gù
 Thành ban mai tinh khiết
 (Trần Hòa Bình) c. Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
 Chỉ cần trong xe có một trái tim
 (Phạm Tiến Duật) “Một canh hai canh lại ba canh
 Trằn trọc, băn khoăn giấc chẳng thành
 Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt
 Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh”.
 (Hồ Chí Minh) Từ vẫn trong đoạn thơ bổ sung 
nghĩa cho từ nào? Đó là ý nghĩa gì?
 Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim
 (Phạm Tiến Duật) a. Mọc giữa dòng sông xanh Một- chỉ số lượng
 Một bông hoa tím biếc
 (Thanh Hải)
b. Thêm một chiếc lá rụng Một- chỉ số lượng
 Thế là thành mùa thu
 Thêm một tiếng chim gù
 Thành ban mai tinh khiết.
 (Trần Hòa Bình) c. Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Một- Chỉ số lượng
 Chỉ cần trong xe có một trái tim Vẫn- Chỉ sự tiếp diễn
 (Phạm Tiến Duật)
d. Một, hai, ba (câu 1,2) 
 Một canh hai canh lại ba canh chỉ số lượng.
 Trằn trọc, băn khoăn giấc chẳng thành Năm (năm cánh)
 Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt Bốn, năm (năm chỉ thứ 
 Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh”. tự)
 (Hồ Chí Minh) I. KIẾN 
THỨC 
CƠ BẢN SỐ TỪ PHÓ TỪ Thế nào là số từ? Nêu đặc điểm vị trí 
của số từ so với danh từ khi biểu thị ý 
nghĩa số lượng và thứ tự? 1. Số từ: là những từ chỉ số lượng và số thứ tự của 
sự vật
- Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ đứng trước 
danh từ.
- Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ. Phó từ là gì? Nó có thể bổ sung ý 
nghĩa nào cho từ ngữ mà nó đi kèm? 
Cho ví dụ? 2. Phó từ: là những từ chuyên đi kèm danh từ, động từ, tính từ hoặc đại 
từ để bổ sung các ý nghĩa sau:
- Số ít hoặc số nhiều, ví dụ: mỗi người, các bạn, những ai 
- Cầu khiến, ví dụ: hãy đứng dậy, đừng về 
- Thời gian: ví dụ: đang đi, đã đến 
- Mức độ, ví dụ: rất đẹp, hơi khó, giỏi lắm ...
- Sự tiếp diễn, ví dụ: vẫn khoẻ, cứ nói 
- Sự diễn ra đồng thời, ví dụ: đều biết, cũng cười 
- Sự phủ định, ví dụ: không hiểu, chẳng cần 
- Tính thường xuyên, liên tục hay gián đoạn, bất ngờ, ví dụ: thường nói, 
luôn có mặt, bỗng đổ mưa 
- Sự hoàn thành, kết quả, ví dụ: nói xong, về rồi, nghĩ ra 
- Sự lặp lại, ví dụ: hỏi lại, nghĩ lại II. THỰC 
 HÀNH BÀI 1/ 69,70: (HS làm việc cá nhân)
 Tìm phó từ trong các câu sau.Cho biết chúng đi kèm từ loại và 
bổ sung ý nghĩa gì cho từ trung tâm.
a) Con vật khủng khiếp quá ! (Véc-nơ)
b) Đúng là tàu đang đỗ ở chỗ nước trong ...(Véc – nơ)
c) Vòi và đuôi bạch tuộc có khả năng mọc lại ( Véc – nơ)
d)...Anh đừng để tâm đến chuyện hôm nay. ( Brét-bơ- ry) BÀI 1/ 69,70
Câu Phó từ Bổ sung
 a quá Ý nghĩa mức độ cho từ khủng 
 khiếp
 b đang Ý nghĩa sự tiếp diễn về thời gian 
 cho động từ đỗ
 c lại Ý nghĩa chỉ sự lặp lại cho động từ 
 mọc
 d đừng Ý nghĩa chỉ sự cầu khiến cho động 
 từ để tâm
 BÀI TẬP 2: (HS thảo luận cặp đôi)
Tìm số từ trong câu dưới đây. Xác định nghĩa mà số từ bổ sung 
cho danh từ trung tâm . Chỉ ra hiện tượng biến đổi thanh điệu 
hoặc phụ âm đầu ở một số yếu tố cấu tạo trong các số từ là từ 
ghép
a) Ở bên phải cửa sổ xuất hiện bảy con bạch tuộc nữa. (Véc – 
nơ )
b) Ở đó đã tập hợp chừng hai mươi người cầm rùi sẵn sàng 
chiến đấu . (Véc-nơ)
c) Cuộc chiến đấu kéo dài mười lăm phút (Véc-nơ )
d)... Căn Háp (Had) có hệ thống liên lạc phụ thứ hai và thứ ba.( 
En – đi Uya) BÀI TẬP 2
Câu Số từ Ý nghĩa
 a Bảy chỉ số lượng cho danh từ trung tâm 
 “bạch tuộc”
 b Hai mươi chỉ số lượng cho danh từ trung tâm 
 “người”
 c Mười lăm bổ sung ý nghĩa thời gian cho danh 
 từ trung tâm “cuộc” 
 d Hai, ba chỉ thứ tự cho danh từ trung 
 tâm“hệ thống liên lạc phụ”