Giáo án Khoa học tự nhiên 7 (Chân trời sáng tạo) - Chủ đề 6: Từ - Bài 18: Nam châm

 Giáo án KHTN 7 SGK mới
 CHỦ ĐỀ 6. TỪ
 BÀI 18. NAM CHÂM
I. MỤC TIÊU
 1. Kiến thức:
- Tiến hành thí nghiệm để nêu được:
+ Tác dụng của nam châm đến các vật liệu khác nhau.
+ Sự định hướng của thanh nam châm (kim nam châm)
- Xác định được cực Bắc và cực Nam của thanh nam châm.
 2. Năng lực
- Năng lực chung:
+ Tự chủ và học tập: vận dụng một cách linh hoạt những kiến thức, kĩ năng đã học 
để giải quyết vấn đề.
+ Giao tiếp và hợp tác: biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với hình ảnh để trình bày 
thông tin, ý tưởng và thảo luận những vấn đề của bài học. Biết chủ động và gương 
mẫu hoàn thành phần việc được giao, góp ý điều chỉnh thúc đẩy hoạt động chung ; 
khiêm tốn học hỏi các thành viên trong nhóm.
- Năng lực môn vật lí:
+ Năng lực nhận thức vật lí: Nhận biết và nêu được các đối tượng, khái niệm, hiện 
tượng, quy luật, quá trình vật lí. Trình bày, giải thích được các hiện tượng, quá 
trình vật lí; đặc điểm, vai trò của các hiện tượng, quá trình vật lí bằng các hình thức 
biểu đạt 
+ Năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lí: Tìm hiểu được một số 
hiện tượng, quá trình vật lí đơn giản, gần gũi trong đời sống và trong thế giới tự 
nhiên theo tiến trình; sử dụng được các chứng cứ khoa học để kiểm tra các dự 
đoán, lí giải các chứng cứ, rút ra các kết luận 
 3. Phẩm chất: trách nhiệm, chăm chỉ và trung thực.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
 1. Đối với giáo viên:
- SGK, SGV, Giáo án.
- Tranh vẽ, hình ảnh minh họa có liên quan đến bài học.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
 2. Đối với học sinh:
- Sách giáo khoa
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu cần) 
theo yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
 1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
 a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho HS trước khi vào bài học mới.
 b. Nội dung: GV đặt câu hỏi vui, yêu cầu HS suy nghĩ, đưa ra ý kiến của cá 
 nhân. Giáo án KHTN 7 SGK mới
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
 d. Tổ chức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi: Theo em, trong giai đoạn đầu của việc phân loại rác, làm thế 
nào để tách một số vật thể bằng sắt, thép khỏi đống rác?
- HS thoải mái chia sẻ, đưa ra suy nghĩ và câu trả lời: Sử dụng nam châm .
- GV đặt vấn đề, dẫn dắt HS vào nội dung bài học mới, bài 18. Nam châm
 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Nam châm
 a. Mục tiêu: Biết được nguồn gốc ra đời và hình dạng của nam châm.
 b. Nội dung: GV giảng giải, phân tích, yêu cầu HS đọc sgk, thảo luận, trả lời 
 câu hỏi.
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS
 d. Tổ chức thực hiện :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Nhiệm vụ 1. Tìm hiểu về nam châm 1. Nam châm
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập a. Tìm hiểu về nam châm
- GV yêu cầu HS đọc thông tin sgk, thảo - Nam châm được tìm thấy khoảng 
luận, trả lời câu hỏi: 600 năm TCN ở Hy Lạp.
+ Nam châm được tìm ra ở đâu, từ khoảng - Nam châm là những vật có từ tính, 
thời gian nào? có thể hút được các vật bằng sắt, 
+ Lực tương tác của nam châm với sắt là lực thép...
tiếp xúc hay lực không tiếp xúc? - Nam châm vĩnh cữu là những nam 
+ Thế nào được gọi là nam châm vĩnh cửu? châm có từ tính tồn tại trong thời gian 
Hãy kể ra một số dụng cụ hoặc thiết bị có sử dài.
dụng nam châm vĩnh cửu? - Một số thiết bị có sử dụng nam 
- GV chốt lại kiến thức, mở rộng: Nam châm châm vĩnh cửu: tivi, điện thoại, máy 
tuy cứng, nhưng nếu ở nhiệt độ cao hoặc làm tính, loa, xe ô tô...
va đập mạnh thì nam châm cũng thể mất từ *BT luyện tập:
tính. Để xác định được bộ phận của loa có 
- GV yêu cầu HS tìm cách giải cho bài luyện từ tính, ta chỉ cần lấy một mẩu sắt 
tập: Loa là thiết bị dùng để phát ra âm thanh. (thép), lần lượt đặt vào các bộ phận 
Hãy đề xuất một cách đơn giản giúp xác định của loa, nếu bộ phận nào hút mẩu sắt 
được bộ phận nào trong loa có từ tính? (thép) thì ở đó có từ tính.
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập 
- HS đọc thông tin sgk, trả lời câu hỏi. 
- GV quan sát quá trình HS thực hiện, hỗ trợ 
khi HS cần. 
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo 
luận Giáo án KHTN 7 SGK mới
- Đại diện 2- 3 HS đứng dậy trình bày câu trả 
lời 
- HS khác nhận xét, đánh giá, bổ sung b. Quan sát hình dạng của nam 
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện châm
- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuyển - Nam châm có hình dạng và kích 
sang nội dung mới. thước đa dạng.
 - Trên các thanh nam châm có kí hiệu 
Nhiệm vụ 2. Quan sát hình dạng của nam N, S với hai màu khác nhau.
châm - Một số tên gọi của nam châm: nam 
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học tập châm chữ U, chữ I,...
- GV chiếu hình ảnh 18.2 và đặt câu hỏi: 
+ Theo em, nam châm có hình dạng và kích 
thước như thế nào?
+ Đặc điểm trên các thanh nam châm là gì?
+ Gọi tên các nam châm trong hình dựa theo 
hình dạng của chúng?
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin sgk, trả lời câu hỏi. GV 
quan sát quá trình HS thực hiện, hỗ trợ khi 
HS cần.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo 
luận
- HS trình bày khái niệm tốc độ trung bình và 
công thức và trả lời câu hỏi.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện
- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuẩn kiến 
thức, chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2. Tác dụng của nam châm lên các vật liệu khác nhau
 a. Mục tiêu: Biết được tác dụng của nam châm đến các vật liệu khác nhau
 b. Nội dung: GV thực hành thí nghiệm, HS quan sát, báo cáo kết quả thí 
 nghiệm
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
 d. Tổ chức thực hiện :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học 2. Tác dụng của nam châm lên các 
tập vật liệu khác nhau.
- GV chia lớp thành 4 nhóm, phát cho mỗi Bảng kết quả thí nghiệm:
nhóm 1 thanh nam châm, yêu cầu HS thực Vật dụng Vật liệu Tương tác với Giáo án KHTN 7 SGK mới
hiện theo các bước như sgk: nam châm
+ Bước 1. Đặt trên mặt bàn các vật làm 
bằng các vật liệu khác nhau. Có Không
+ Bước 2. Lần lượt đưa một đầu thanh nam Cục tẩy Cao su x
châm đến gần từng vật.
+ Bước 3. Quan sát và ghi kết quả vào Quyển vở Giấy x
bảng 18.1. Chìa khóa Đồng x 
- Sau khi hoàn thành thí nghiệm, GV yêu 
cầu HS: Từ kết quả bảng 18.1, em hãy chỉ Kẹp giấy Sắt x 
ra những vật liệu có tương tác với nam Bút chì Gỗ x
châm. Có phải các vật làm từ kim loại đều 
 *Kết luận:
tương tác với nam châm?
 - Vật liệu có tương tác với nam châm 
- Sau khi kết luận kiến thức, GV yêu cầu 
 được gọi là vật liệu có chính chất từ 
HS hoàn thành bài tập vận dụng sgk: Mô tả 
 (vật liệu từ).
cấu tạo và cách vận hành của máy tách 
 - Nam châm chỉ tương tác với các vật 
quặng sắt?
 liệu từ như: sắt, thép, cobalt, nickel,...
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập
 *BT vận dụng:
- HS lắng nghe, tiếp nhận câu hỏi, trả lời
 + Cấu tạo của máy tách quặng sắt: 
- GV phân tích và hướng dẫn để HS hiểu 
 băng chuyền, trục nam châm, thanh 
bài
 chắn.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo 
 + Cách vận hành: quặng hỗn hợp đổ 
luận
 vào băng chuyền. Khi hỗn hợp chạy lại 
- HS trình bày câu trả lời, ghi chép nội dung 
 đến trục nam châm thì trục nam châm 
chính.
 sẽ hút quặng sắt đẩy về một bên, tạp 
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện
 chất đẩy về một bên.
- GV đánh giá, nhận xét, kết luận, chuyển 
sang nội dung mới.
Hoạt động 3. Sự định hướng của thanh nam châm
 a. Mục tiêu: HS xác định được cực Bắc và cực Nam của một thanh nam châm
 b. Nội dung: GV cho HS làm thí nghiệm, quan sát, thảo luận, trả lời câu hỏi.
 c. Sản phẩm học tập: Kết quả thực hiện của HS
 d. Tổ chức thực hiện :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Nhiệm vụ 1. Làm thí nghiệm khảo sát sự 3. Sự định hướng của thanh nam 
định hướng của thanh nam châm châm
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học a.Thí nghiệm khảo sát sự định hướng 
tập của thanh nam châm
- GV chia lớp thành 4 nhóm, phát đồ dùng + Bước 1. Treo thanh nam châm vào Giáo án KHTN 7 SGK mới
thí nghiệm (thanh nam châm, dây treo, giá giá đỡ.
đỡ), yêu cầu các nhóm thực hành thí + Bước 2. Chờ đến khi nam châm đứng 
nghiệm theo các bước sgk, sau đó thảo luận, yên, quan sát phương của thanh nam 
trả lời câu hỏi: châm.
+ Khi đứng yên, thanh nam châm sẽ nằm => Kết luận:
theo hướng nào? Khi để nam châm tự do, đầu luôn 
+ Các thanh nam châm ở nhóm các bạn hướng Bắc gọi là cực Bắc (kí hiệu N – 
khác làm thí nghiệm có nằm cùng một North), còn đầu luôn chỉ hướng Nam 
hướng không? gọi là cực Nam (kí hiệu S – South).
- GV đưa ra kết luận về hướng của thanh 
nam châm. *Thảo luận: Cách để xác định cực của 
- GV tiếp tục yêu cầu HS thảo luận và thực nam châm trong hình 18.2d:
hành: + b1. Xác định các hướng của phòng 
+ Em hãy xác định các cực của nam châm học (phòng thí nghiệm)
có trong phòng học (phòng thí nghiệm)? + b2. Treo thanh nam châm lên giá đỡ, 
+ Từ kết quả thí nghiệm hình 18.3, em hãy chờ nam châm đứng yên, đầu quay về 
nêu cách để xác định cực của nam châm hướng Bắc là cực Bắc, đầu quay về 
trong hình 18.2d? hướng Nam là cực Nam.
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập 
- HS thực hành thí nghiệm, suy nghĩ trả lời 
- GV giảng giải, đặt câu hỏi, cùng HS giải 
quyết vấn đề. 
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo 
luận 
- HS trả lời, trình bày câu trả lời trước lớp. 
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện 
- GV đánh giá, nhận xét, kết luận. b. Thí nghiệm khảo sát sự tương tác 
 giữa các cực của nam châm
Nhiệm vụ 2. Thí nghiệm khảo sát sự - Kết quả thí nghiệm:
tương tác giữa các cực của nam châm + Đưa cực Nam của thanh nam châm 
Bước 1. GV chuyển giao nhiệm vụ học lại gần cực Nam của thanh nam châm 
tập đang treo -> Đẩy nhau.
- GV thực hành thí nghiệm, yêu cầu cả lớp + Đưa cực Bắc của thanh nam châm 
quan sát, trả lời câu hỏi: lại gần cực Nam của thanh nam châm 
+ Từ các kết quả của thí nghiệm, hãy rút ra đang treo -> Hút nhau.
kết luận về sự tương tác giữa các cực của *Kết luận:
nam châm? Khi đưa từ cực của hai nam châm lại 
+ Nếu ta biết bên một cực của nam châm, gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy 
có thể dùng nam châm này để biết được tên nhau, các từ cực khác tên hút nhau. Giáo án KHTN 7 SGK mới
cực của nam châm khác không? 
- Từ câu trả lời của HS, GV rút ra kết luận *BT vận dụng:
về sự tương tác giữa các cực của nam châm. Khi hai thanh kim loại giống nhau, 
- GV yêu cầu HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi chúng luôn hút nhau là không đẩy nhau 
vận dụng: Hai thanh kim loại giống nhau, => Kết luận: Hai thanh có từ cực khác 
chúng luôn hút nhau mà không đẩy nhau. nhau
Có thể kết luận gì về hai thanh kim loại 
này?
Bước 2. HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát kết quả thí nghiệm, suy nghĩ 
trả lời câu hỏi.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động, thảo 
luận
- HS trả lời, trình bày câu trả lời trước lớp.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện
- GV đánh giá, nhận xét, kết luận và mở 
rộng (sgk)
 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
 a. Mục tiêu: Giúp HS hệ thống lại kiến thức đã học
 b. Nội dung: GV chiếu câu hỏi trắc nghiệm nhanh, HS suy nghĩ, trả lời
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
 d. Tổ chức thực hiện :
- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi, yêu cầu HS trả lời:
Câu 1. Một nam châm có:
 1. một cực B. hai cực C. ba cực D. bốn cực
Câu 2. Có hai thanh kim loại A, B bề ngoài giống hệt nhau, trong đó một thanh là 
nam châm. Làm thế nào để xác định được thanh nào là nam châm?
 1. Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A hút B thì A là nam châm.
 2. Đưa thanh A lại gần thanh B, nếu A đẩy B thì A là nam châm.
 3. Dùng một sợi chỉ mềm buộc vào giữa thanh kim loại rồi treo lên, nếu khi 
 cân bằng thanh đó luôn nằm theo hướng Bắc - Nam thì đó là thanh nam 
 châm.
 4. Đưa thanh kim loại lên cao rồi thả cho rơi, nếu thanh đó luôn rơi lệch về 
 một cực của Trái Đất thì đó là nam châm.
Câu 3. Khi nào hai thanh nam châm hút nhau?
 1. Khi hai cực Bắc để gần nhau.
 2. Khi để hai cực khác tên gần nhau.
 3. Khi hai cực Nam để gần nhau.
 4. Khi để hai cực cùng tên gần nhau. Giáo án KHTN 7 SGK mới
Câu 4. Dụng cụ nào dưới đây không có nam châm vĩnh cửu?
 1. La bàn B. Loa điện
 2. Đinamo xe đạp D. Rơ le điện từ
Câu 5. Vật liệu nào sau đây không tương tác với nam châm:
 1. Sắt B. Thép C. Cobalt D. Gỗ
- GV đánh giá, nhận xét, chuyển sang nội dung tiếp theo.
 5. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
 a. Mục tiêu: giúp HS vận dụng kiến thức đã vào áp dụng vào thực tiễn cuộc 
 sống.
 b. Nội dung: GV giao bài tập, HS suy nghĩ hoàn thành bài tập.
 c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
 d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS về nhà trả lời bài tập 1, 2 sgk:
Câu 1. Có một chiếc kim khâu bị rơi trên thảm, khó nhìn thấy bằng mắt thường. 
Em hãy nêu một cách để có thể nhanh chóng tìm ra chiếc kim ?
Câu 2. Vì sao người ta lại chế tạo các đầu của vặn đinh ốc (tournevis) có từ tính ?
- GV nhận xét, đánh giá, kết thúc bài học.
*Hướng dẫn về nhà:
- Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học.
- Hoàn thành bài tập sgk
- Tìm hiểu nội dung bài 19. Từ trường
 Trên đây là bài mẫu giáo án KHTN 7 sách Chân trời sáng tạo
 ( có đủ giáo án cho cả 3 bộ SGK mơi )