Giáo án Lịch sử 7 - Tuần 22-24 - Năm học 2023-2024 - Bùi Thị Kim Thoa

 Trường TH&THCS Tân Thạnh Họ tên GV: Bùi Thị Kim Thoa
Tổ: Ngữ Văn
 TÊN BÀI DẠY
 BÀI 15: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC
 ĐẤT NƯỚC THỜI LÝ (1009 – 1225)
 Môn học/Hoạt động giáo dục: Lịch sử và địa lí 7 (phân môn lịch sử) 
 Thời gian thực hiện: (3 tiết, tuần 22,23,24)
 I. Mục tiêu
 1. Về kiến thức: 
- Sự thành lập nhà Lý. Đánh giá được sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn.
- Những nét chính về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, tôn giáo thời Lý.
- Những thành tựu tiêu biểu về văn hóa, giáo dục thời Lý ( Văn Miếu- Quốc Tử 
Giám, mở khoa thi .)
- Những nét độc đáo của cuộc kháng chiến chống Tống và vai trò của Lý Thường 
Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077).
 2. Về năng lực:
- Năng lực chung: 
- Năng lực giao tiếp, hợp tác: Trao đổi, thảo luận để thực hiện các nhiệm vụ học tập.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Sử dụng các kiến thức đã học ứng dụng 
vào thực tế, tìm tòi, phát hiện giải quyết các nhiệm vụ trong cuộc sống.
- Năng lực riêng:
- Trình bày sự thành lập nhà Lý. Đánh giá được sự kiện dời đô ra Đại La của Lý 
Công Uẩn.
- Đánh giá được những nét độc đáo của cuộc kháng chiến chống Tống và vai trò của 
Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077).
 3. Về phẩm chất: 
- Trách nhiệm: có ý thức trách nhiệm giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa 
dân tộc.
- Yêu nước: ghi nhớ công ơn xây dựng và bảo vệ đất nước của tổ tiên.
II. Thiết bị dạy học và học liệu
- Sơ đồ, lược đồ, tranh ảnh minh họa có liên quan đến nội dung bài học Công cuộc 
xây dựng và bảo vệ đất nước thời Lý (1009 – 1225).
 III. Tiến trình dạy học
1. Hoạt động 1: Khởi động (Mở đầu):
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Chiếc hộp âm nhạc; HS vận dụng 
kiến thức, hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: 2
 - Câu trả lời của HS cho các tên bài hát liên quan đến bài học Công cuộc xây dựng 
và bảo vệ đất nước thời Lý (1009 – 1225).
d. Tổ chức thực hiện: 
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi Chiếc hộp âm nhạc: GV sử dụng các bài hát, cho 
HS nghe nhạc đoán tên, HS nào đoán đúng tên bài hát nhanh nhất và đúng nhất sẽ 
thắng:
+ Bài 1: 
tho-hoang-quan.62J2jU0bdq.html
+ Bài 2: 
duc-luong-chi-cuong.CV5LNKl4SQ.html
+ Bài 3: 
- GV nêu vấn đề: Những bài hát trên đề cập đến nhân vật lịch sử nào thời Lý?
- GV hỏi HS một số hiểu biết cá nhân của các em về nhân vật lịch sử này (qua sách, 
báo, truyện, internet, )
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
 GV hướng dẫn; HS suy nghĩ thực hiện yêu cầu. 
Bước 3: Báo cáo, thảo luận 
 HS trình bày.
 Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bạn (nếu cần).
Bước 4: Kết luận, nhận định
- Từ câu trả lời của HS, GV dẫn dắt vào bài học: Năm 1010,vua Lý Thái Tổ dời đô 
từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La (Hà Nội). Theo sử cũ: "Khi thuyền đến dưới 
chân thành, có đám mây hình rồng vàng hiện lên, do đó vua đổi tên là Thăng Long" 
- nghĩa là rồng bay lên. Sự kiện dời đô này có ý nghĩa như thế nào đối vớt lịch sử 
dân tộc? Nhà Lý cây làm những gì để xây dựng và phát triển đất nước? Hơn hai trăm 
năm năm giữ vận mệnh dân tộc, nhà Lý đã lãnh đạo quân dân Đại Việt chống ngoại 
xâm, bảo vệ đất nước như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu trong bài học hôm 
nay. – Bài 15 : Công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước thời Lý (1009 - 1225).
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới/ giải quyết vấn đề/ thực thi nhiệm vụ 
đặt ra từ Hoạt động 1.
 Kiến thức 1: I. Sự thành lập nhà Lý
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết được sự thành lập nhà Lý. Đánh giá 
được sự kiện dời đô ra Đại La của Lý Công Uẩn.
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 3
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SHS, trả lời câu hỏi và tiếp 
thu kiến thức.
c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
I. Sự thành lập nhà Lý
- Nhà Lý được thành lập trong hoàn cảnh: Năm 1009, Lê Long Đĩnh mất. Các nhà 
sư và đại thần trong triều tôn Lý Công Uẩn lên ngôi vua. Nhà Lý được thành lập
- Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La vì:
Kinh đô Hoa Lư không còn phù hợp với tình hình đất nước.
Muốn chọn một nơi có địa thế thuận lợi (Đại La nằm trung tâm đồng bằng Bắc Bộ), 
để ổn định về chính trị làm cơ sở để phát triển kinh tế, đưa đất nước đi lên.
“xem khắp đất Việt đó là nơi thắng địa, thực là chỗ tụ hội trọng yếu của bốn phương. 
Đúng là nơi thượng đô, kinh sư mãi muôn đời”.
d. Tổ chức hoạt động:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV chia lớp thành 2 nhóm
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục I SHS trang 57,58 và trả lời câu hỏi: như phần 
nội dung
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc SGK 
- Thảo luận nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày, báo cáo sản phẩm.
HS báo cáo sản phẩm (những HS còn lại theo dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét thái độ và sản phẩm học tập của HS. Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang 
nội dung sau.
Kiến thức 2: . 2. Tình hình chính trị
a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS mô tả được những nét chính về chính trị thời 
Lý.
b) Nội dung: 
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 4
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, đọc thông tin mục II, SHS trang 58,59 và trả 
lời câu hỏi:
c) Sản phẩm: HS làm việc nhóm và trả lời câu hỏi.
 2. Tình hình chính trị
- Để củng cố chế độ quân chủ, nhà Lý đã:
- Đổi tên nước là Đại Việt (1054)
- Tổ chức bộ máy nhà nước gồm:
Trung ương: Vua đứng đầu, các chức vụ quan trọng cử người thân cận nắm giữ. 
Giúp việc vua có quan đại thần.
Địa phương: Cả nước có 24 lộ, phủ (châu), huyện, hương, xã.
- Ban hành bộ luật Hình thư (1042)
- Quân đội gồm: cấm quân và quân địa phương, thi hành chính sách “ngụ binh ư 
nông”.
- Ban chức tước, gả con gái cho tù trưởng miền núi.
- Giữ hòa hiếu với nhà Tống và Chăm -pa nhưng kiên quyết chống lại quân xâm 
lược.
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp, đọc thông tin mục II, SHS trang 58,59 và trả 
lời câu hỏi: như phần nội dung
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS đọc SGK, suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
B3: Báo cáo, thảo luận
GV: 
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS: 
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm 
bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Chuyển dẫn sang phần tiếp theo.
 Kiến thức 3: 3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075-1077)
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 5
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS đánh giá được những nét độc đáo của cuộc 
kháng chiến chống Tống và vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến 
chống Tống. 
b. Nội dung: 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 3 và quan sát hình 15.4, 15.5 và trả lời câu hỏi:
c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
3. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075-1077)
* Những nét độc đáo của cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý (1075-1077)
Chủ động tiến công địch, đẩy địch vào thế bị động.
Lựa chọn và xây dựng phòng tuyến phòng ngự vững chắc trên sông Như Nguyệt.
Đánh vào tâm lí của địch bằng bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”
Chủ động tấn công quy mô lớn vào trận tuyến của địch khi thấy địch yếu.
Chủ động kết thúc chiến sự, đề nghị “giảng hòa” để hạn chế tổn thất.
* Vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077):
Tiêu diệt thủy quân của địch, không cho thủy quân tiến sâu vào hỗ trợ cánh quân 
đường bộ.
Nhận thấy quân địch đã suy yếu, hoang mang Lý Thường Kiệt mở cuộc tấn công 
quy mô lớn vào trận tuyến của địch.
Là người chỉ huy cuộc kháng chiến, giữ chức vụ chủ chốt trong quân đội
Đưa ra đường lối kháng chiến đúng đắn, dẹp tan quân Tống
d. Tổ chức hoạt động:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV chia HS thành 2 nhóm và trả lời câu hỏi như phần nội dung.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc SGK 
- Thảo luận nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày, báo cáo sản phẩm.
HS báo cáo sản phẩm (những HS còn lại theo dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét thái độ và sản phẩm học tập của HS. Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang 
nội dung sau.
 Kiến thức 4: 4. Tình hình kinh tế, xã hội.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS mô tả được những nét chính về kinh tế, xã 
hội thời Lý.
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 6
b. Nội dung: 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 4 và quan sát hình 15.6 đến 15.11 và trả lời 
câu hỏi:
c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
4. Tình hình kinh tế, xã hội.
* Những biện pháp đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp thời Lý:
Định ra luật bảo vệ sản xuất và sức kéo cho nông nghiệp.
Nông dân nhận ruộng đất công cày cấy và nộp thuế cho nhà nước
Chính sách “ngụ binh ư nông” để đảm bảo sức lao động trong nông nghiệp.
Tổ chức làm thủy lợi và đắp đê. Khuyến khích khai khẩn đất hoang.
* Thủ công nghiệp và buôn bán thời Lý:
- Thủ công nghiệp: bao gồm hai bộ phận
Thủ công nghiệp nhà nước: đúc tiền, chế tạo vũ khí 
Thủ công nghiệp nhân dân: Chăn tằm, ươm tơ, dệt lụa, làm đồ gốm 
Nhiều làng nghề ra đời như làng gốm bát tràng, dệt Nhược Công 
- Thương nghiệp:
Việc buôn bán trong và ngoài nước được mở rộng
Tiền đồng được sử dụng phổ biến hơn trước
Thăng Long có chợ cửa Đông, chợ Tây Nhai, chợ cửa Nam
Nhiều chợ biên giới Việt - Tống được thành lập
Cảng biển Vân Đồn nhiều thuyền bè nước ngoài buôn bán tấp nập
- Một số địa danh nổi tiếng về nghề thủ công và buôn bán
Làng gốm Bát Tràng
Làng dệt Nhược Công
Làng trồng dâu nuôi tằm dệt lụa Nghi Tàm
Làng trồng cây thuốc nam và chế biến thảo dược Đại Yên
Cảng Vân Đồn
Chợ cửa Đông
Chợ cửa Nam
d. Tổ chức hoạt động:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV chia HS thành 3 nhóm và trả lời câu hỏi như phần nội dung.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 7
HS:
- Đọc SGK 
- Thảo luận nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày, báo cáo sản phẩm.
HS báo cáo sản phẩm (những HS còn lại theo dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét thái độ và sản phẩm học tập của HS. Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang 
nội dung sau.
Kiến thức 5: 5. Những thành tựu tiêu biểu về văn hóa- giáo dục.
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS mô tả được những nét chính về kinh tế, xã 
hội thời Lý.
b. Nội dung: 
- GV yêu cầu HS đọc thông tin mục 5 và quan sát hình 15.13, 15.13 và trả lời câu 
hỏi:
c. Sản phẩm học tập: HS làm việc cá nhân, thảo luận theo cặp và trả lời câu hỏi. 
5. Những thành tựu tiêu biểu về văn hóa- giáo dục.
Những thành tựu văn hóa-giáo dục tiêu biểu thời Lý.
- Văn hóa
Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
Một số tác phẩm vẫn còn giá trị giáo dục đến hiện nay như Chiếu dời đô (Lý Công 
Uẩn), Nam quốc sơn hà, Cáo tật thị chúng (Mãn Giác Thiền sư) 
Vua quan nhà Lý đều tôn sùng đạo Phật, Nho giáo bước đầu có vai trò trong xã hội
Nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng như: chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên, chùa 
Một Cột, Hoàng thành Thăng Long
Nghệ thuật điêu khắc đa dạng, độc đáo, tinh tế thể hiện trên các tượng phật, các bệ 
đá hình hoa sen
- Giáo dục:
Năm 1070, Lý Thánh Tông xây dựng Văn Miếu ở Thăng Long
Năm 1075, triều đình tổ chức khoa thi đầu tiên
Năm 1076, mở Quốc Tử Giám để dạy học cho con em quan lại, quý tộc
Việc xây dựng Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã:
Chứng tỏ bước phát triển của nền giáo dục nước ta thời bấy giờ.
Thể hiện sự quan tâm của nhà Lý đối với nền giáo dục của nước nhà
d. Tổ chức hoạt động:
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 8
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV chia HS thành 2 nhóm và trả lời câu hỏi như phần nội dung.
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc SGK 
- Thảo luận nhóm đôi để hoàn thành nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu đại diện nhóm lên trình bày, báo cáo sản phẩm.
HS báo cáo sản phẩm (những HS còn lại theo dõi, nhận xét và bổ sung cho bạn)
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét thái độ và sản phẩm học tập của HS. Chốt kiến thức và chuyển dẫn sang 
nội dung sau.
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: : Củng cố lại kiến thức đã học thông qua dạng câu hỏi lý thuyết .
b. Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để 
trả lời câu hỏi 1 SHS tr. 64
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.
Dự kiến sản phẩm
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập
- HS đọc và trả lời câu hỏi như phần nội dung
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 9
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những 
vấn đề mới trong học tập. 
b. Nội dung: HS sử dụng SHS, kiến thức đã học, GV hướng dẫn (nếu cần thiết) để 
trả lời câu hỏi 2,3 SHS Tr.64. 
c. Sản phẩm học tập: GV tổ chức cho HS thảo luận , hoàn thành bài tập ở nhà
Câu 1. Giới thiệu Văn Miếu – Quốc Tử Giám
- Văn Miếu được xây dựng từ năm 1070 để thờ các bậc tiên tổ của Nho học. Đến 
năm 1076, Quốc Tử Giám được xây dựng bên cạnh Văn miếu và trở thành trường 
đại học đầu tiên của nước ta.
- Ban đầu, Quốc Tử Giám chỉ thu nhận con cái của vua quan trong Triều đình. Từ 
năm 1253, vua Trần Thái Tông đổi Quốc Tử Giám thành Quốc Học Viện và dành 
cho cả con các nhà thường dân có khả năng học tập tốt. Từ đây, Quốc Tử Giám 
mới thực sự trở thành trường học cho nhân dân
- Văn Miếu - Quốc Tử Giám là quần thể di tích rộng đến 54331m2 được chia làm 5 
khu chính. Được xây dựng ở phía Nam của kinh thành Thăng Long. Nhìn về tổng 
thể, kiến trúc của Văn Miếu Quốc Tử Giám từ cửa vào bao gồm cổng Văn Miếu, 
Đại Trung Môn, Khuê Văn Các, Đại Thành và nhà Thái Học
- Hiện nay, nơi đây là nơi dựng bia Tiến sĩ của những người đỗ tiến sĩ từ năm 1442 
trở đi. Có thể thấy Quốc Tử Giám chính là minh chứng sống cho chặng đường phát 
triển giáo dục của nước ta.
- Vào năm 2012, nơi đây đã chính thức trở thành Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt.
- Văn Miếu Quốc Tử Giám là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất khi nhắc 
về Hà Nội ngàn năm văn hiến. Không chỉ là một địa điểm du lịch hấp dẫn, một di 
tích lịch sử hàng đầu, mà còn là đại diện cho nền giáo dục nước ta từ bao đời nay
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024 10
Câu 2Bài học từ cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý đối với sự nghiệp xây 
dựng và bảo vệ Tổ quốc:
- Kiên trì, quyết tâm chống giặc. 
- Linh hoạt, mềm dẻo trong đối sách để tránh kéo dài cuộc chiến, hao tổn sức mạnh 
quốc gia. 
- Ngoài chiến tranh quân sự cần áp dụng chiến thuật "tâm lý chiến" trong chiến 
tranh.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao NV học tập
- HS đọc và trả lời câu hỏi như phần nội dung
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, HS đọc sgk và thực hiện yêu cầu. 
- GV theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi HS trả lời câu hỏi. 
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
 KHBD môn Lịch sử 7-Tuần 22,23,24 của Bùi Thị Kim Thoa năm học 2023-2024