Giáo án Nâng cao Ngữ văn 7 - Tuần 16, Chuyên đề 12+13 - Năm học 2020-2021

 Tuần: 16 ; Tiết: 46 Ngày soạn: 13/12/2020
 Chuyên đề 12: RÈN KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU VÀ VIẾT ĐOẠN VĂN (T4)
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: Phương pháp làm bài kiểm tra cuối kì.
 2. Kĩ năng: 
 - Rèn kĩ năng làm phần Đọc hiểu.
 - Rèn kĩ năng viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về một nội dung trong các văn 
bản đã học hoặc nội dung liên quan đến ngữ liệu phần Đọc hiểu.
 - Thực hành. 
 3. Thái độ: Có ý thức nghiêm túc trong học tập, rèn kĩ năng.
II. Chuẩn bị: Thầy: SGK, SGV, giáo án, tài liệu giảng dạy nâng cao của SGD&ĐT 
Bạc Liêu, một số sách nâng cao Ngữ văn 7.
 Trò: Soạn bài, chuẩn bị các tài liệu theo hướng dẫn của GV. 
III. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học 
 2. KTBC: Trong quá trình học. 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động Nội dung cơ bản
 của trò
HĐ 3: HDHS thực hành.
 III. Thực hành:
Đề 1 Đề 1
I. ĐỌC – HIỂU I. ĐỌC – HIỂU 
 Đọc đoạn thơ sau: Câu 1. Phương thức 
...Ôi cơn mưa quê hương biểu đạt chính của đoạn 
Đã ru hát hồn ta thuở bé, HS đọc, vận thơ: Biểu cảm.
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm dụng kĩ năng Câu 2. Ở 4 dòng thơ 
hé. đã học để cuối tác giả sử dụng 02 
Nghe tiếng mưa rơi trên tàu chuối, bẹ dừa, làm bài. biện pháp tu từ: điệp 
Thấy mặt trời lên khi tạnh những cơn mưa. ngữ và so sánh. 
Ta yêu quá như lần đầu mới biết Câu 3. Nội dung của 
Ta yêu mưa như yêu gì thân thiết đoạn thơ: Thể hiện tình 
Như tre, dừa, như làng xóm quê hương yêu quê hương tha thiết, 
Như những con người - biết mấy yêu sự gắn bó sâu nặng với 
thương... HS thực quê hương qua những 
 (Trích “Nhớ cơn mưa quê hương”, Lê Anh Xuân, hiện, trình hình ảnh gần gũi, thân 
 NXB Văn học 2003) bày. thuộc.
Thực hiện các yêu cầu: Câu 4. Cơn mưa quê 
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính hương đã gắn bó với 
của đoạn thơ. nhà thơ, đó là lời ru 
Câu 2. Chỉ ra 01 biện pháp tu từ được tác ngọt ngào nuôi dưỡng 
giả sử dụng trong 4 dòng cuối của đoạn thơ tâm hồn và tình yêu quê 
trên. Nhận xét hương cho tác giả từ 
Câu 3. Nội dung chính của đoạn thơ trên là gì? thuở ấu thơ.
Câu 4. Cảm nhận của em về những dòng II. TẬP LÀM VĂN 
thơ sau: Câu 1. Tình bạn trong 
Ôi cơn mưa quê hương bài thơ “Bạn đến chơi 
Đã ru hát hồn ta thuở bé, Bổ sung nhà” của tác giả Nguyễn 
Đã thấm nặng lòng ta những tình yêu chớm Khuyến.
hé. - Bài thơ đã diễn tả tình 
II. TẬP LÀM VĂN bạn thân thiết, gắn bó 
Câu 1. Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 100 của những tâm hồn tri 
từ) nêu suy nghĩ của em về tình bạn trong âm, tri kỉ.
bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của tác giả - Tình cảm chân 
Nguyễn Khuyến. thành,cảm động vượt 
Câu 2. Cảm nghĩ về một người bạn thân của trên mọi thứ vật chất.
em. Câu 2. Viết bv biểu cảm
Đề 2 Đề 2
I. ĐỌC - HIỂU: I. ĐỌC - HIỂU: 
 Đọc đoạn thơ sau: Câu 1: Phương thức 
“ Có gì đâu, có gì đâu biểu đạt chính: Biểu 
Mỡ màu ít, chắt dồn lâu hoá nhiều cảm.
Rễ siêng không ngại đất nghèo HS đọc, vận Câu 2: Từ láy có trong 
Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù. dụng kĩ năng câu thơ: cần cù.
Vươn mình trong gió tre đu đã học để Câu 3: Hình ảnh trong 
Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành. làm bài. câu thơ: Tre mọc san 
Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh sát, quấn quít vào nhau; 
Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm. thể hiện sự đoàn kết, 
Bão bùng thân bọc lấy thân đùm bọc, che chở,...
Tay ôm, tay níu tre gần nhau thêm. Câu 4: Bài học được rút 
Thương nhau tre chẳng ở riêng ra qua đoạn thơ trên là: 
Lũy thành từ đó mà nên hỡi người ” HS thực bài học về sự bền bỉ, cố 
 (Trích "Tre Việt Nam", Nguyễn Duy, sgk Tiếng hiện, trình gắng vươn lên trong 
 Việt 4, tập 1, trang 41) bày. mọi hoàn cảnh (thử 
Thực hiện các yêu cầu: thách, khó khăn,...), về 
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt sự đoàn kết tương trợ 
chính trong đoạn thơ trên. lẫn nhau.
Câu 2: Tìm từ láy có trong câu thơ: “Rễ II. TẠO LẬP VĂN 
siêng không ngại đất nghèo/ Tre bao nhiêu BẢN: 
rễ bấy nhiêu cần cù.” Nhận xét Câu 1: Vai trò của nhà 
Câu 3: Em hiểu gì về hình ảnh: “Bão bùng trường đối với cuộc 
thân bọc lấy thân/ Tay ôm tay níu tre gần sống mỗi người. 
nhau thêm.”? - Ngôi trường là tuổi 
Câu 4: Qua đoạn thơ trên, em rút ra bài học thơ, là thế giới kì diệu; 
gì cho bản thân. thời gian đi học là thời 
II. TẠO LẬP VĂN BẢN: Bổ sung gian đẹp nhất. Câu 1: Qua văn bản “Cổng trường mở ra”- - Trường học sẽ đem 
tác giả Lý Lan- hãy viết đoạn văn (khoảng đến cho con người 
100 từ) trình bày suy nghĩ của em về vai trò những tri thức khoa học, 
của nhà trường đối với cuộc đời của mỗi tình thầy trò, bè bạn, 
người. tình yêu quê hương, đất 
Câu 2: Cảm nghĩ về mái trường thân yêu. nước, đạo lí làm người. 
 - Nhờ quá trình học tập 
 mà con người khi 
GV hướng dẫn HS thực hiện trưởng thành có đủ khả 
 năng tạo dựng sự 
 nghiệp, góp phần vào 
Nhận xét chung. công cuộc phát triển đất 
 nước.
 Câu 2. Viết bv biểu cảm
 4. Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Tìm hiểu, ôn các bài tùy bút đã học để chuẩn bị cho tiết sau.
IV. Rút kinh nghiệm:
 ..................................
Tuần: 16 ; Tiết: 47, 48 Ngày soạn: 13/12/2020
 Chuyên đề 13: NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA TÙY BÚT (T1,2) 
I. Mục tiêu:
 1. Kiến thức: 
 - Bước đầu nắm được khái niệm, đặc trưng cơ bản của tùy bút. Từ đó, hiểu và 
cảm nhận được một cách sâu sắc về những giá trị nội dung – nghệ thuật của các văn 
bản tùy bút đã học, thấy được những giá trị lớn lao mà tùy bút mang lại cho nền văn 
học nước nhà.
 - Nắm qui trình cảm thụ để vận dụng vào việc cảm thụ tùy bút đạt hiệu quả cao.
 2. Kĩ năng: Nhận diện được đặc trưng cơ bản của thể loại tùy bút qua các văn 
bản cụ thể.
 3. Thái độ: Trân trọng, gìn giữ những vẻ đẹp, giá trị được thể hiện trong các văn 
bản tùy bút. 
II. Chuẩn bị: Thầy: SGK, SGV, giáo án, tài liệu giảng dạy nâng cao của SGD&ĐT 
Bạc Liêu, một số sách nâng cao Ngữ văn 7.
 Trò: Soạn bài, chuẩn bị các tài liệu theo hướng dẫn của GV. 
III. Các bước lên lớp:
 1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học 
 2. KTBC: Trong quá trình học. 
 3. Nội dung bài mới: 
 Hoạt động của thầy Hoạt động Nội dung cơ bản của trò
HĐ 1: HDHS tìm hiểu những nét chung về tùy bút.
GV cho HS nhắc lại khái niệm tùy HS nhắc lại I. Những nét chung về tùy 
bút. (SGK/ 161, HKI) khái niệm tùy bút:
GV cho HS nhớ lại các văn bản tùy bút. (SGK/ 
bút đã học. 161, HKI) 1. Khái niệm: Tùy bút là một 
- Các bài tùy bút nói về đề tài gì? - Một thứ quà hình thức kí, không được hư 
- Đoạn tùy bút sau viết về đề tài gì? của lúa non: cấu nhưng cần đến trí tưởng 
“Khoảng năm Giáp Ngọ, Ất Mùi Cốm -> Phong tượng để tái hiện sự thật một 
(1774 – 1775), trong nước vô sự, vị đặc sắc cách sinh động. 
Thịnh Vương (Trịnh Sâm) thích (cốm), nét đẹp 
chơi đèn đuốc, thường ngự ở các ly văn hóa của 
cung trên Tây Hồ, núi Tử Trầm, núi người Hà Nội. 2. Đặc trưng của tùy bút:
Dũng Thúy. Việc xây dựng đình đài - Sài Gòn tôi - Đề tài: cảnh đẹp, địa danh, 
cứ liên miên. Mỗi tháng ba bốn lần, yêu -> Thiên con người, văn hóa, lịch sử 
vương ra cung Thụy Liên, trên bờ nhiên, khí hậu, đều là đối tượng của tùy bút. 
Tây Hồ, binh lính dàn vòng quanh cảnh quan và -> Đa dạng, đã xảy ra trong 
bốn mặt hồ, các nội thần thì đều bịt phong cách cuộc sống, không do hư cấu.
khăn, mặc áo đàn bà, bày bách hóa con người Sài - Cốt truyện: ghi chép tản mạn, 
chung quanh bờ hồ để bán.” Gòn. không có cốt truyện.
 (Phạm Đình Hổ, Vũ trung tùy bút). - Mùa xuân - Phương thức: sử dụng nhiều 
- Hãy nhận xét về đề tài của tùy của tôi -> phương thức (miêu tả, tự sự, 
bút. Cảnh sắc, biểu cảm )
- Các bài tùy bút đã học có cốt thiên nhiên và - Ngôn từ: giàu hình ảnh, nhịp 
truyện không? nét đẹp văn điệu, giàu chất thơ thể hiện 
- Các bài tùy bút đã học sử dụng hóa ở Hà Nội cảm xúc, suy tư của người viết.
những phương thức biểu đạt nào? lúc vào xuân. - Mang tính chủ quan, chất trữ 
GV cho HS đọc đoạn văn: “Tôi yêu - Đề tài lịch tình rất đậm, nhân vật chính là 
Sài Gòn da diết Tôi yêu nắng sử. cái tôi của nhà văn.
sớm, một thứ nắng ngọt ngào vào - Đa dạng, đã 
buổi chiều lộng gió nhớ thương, xảy ra trong 
dưới những cây mưa nhiệt đới bất cuộc sống, 3. Giá trị của tùy bút:
ngờ. Tôi yêu thời tiết trái chứng với không do hư - Nội dung: Phản ánh những 
trời đang ui ui buồn bã, bỗng nhiên cấu. kiến thức, vẻ đẹp văn hóa dân 
trong vắt lại như thủy tinh. tộc, phong tục tập quán tốt đẹp, 
 [ ] Tôi ước mong mọi người nhất - Ngôn từ: giá trị lịch sử, Đây còn là 
là các bạn bè, đều yêu Sài Gòn như giàu hình ảnh, khảo cứu thể hiện năng lực 
tôi.” nhịp điệu, giàu nhiều mặt của nhà văn.
 (Minh Hương, Sài Gòn tôi yêu) chất thơ thể - Nghệ thuật: Ngôn ngữ mượt 
- Nhận xét về ngôn ngữ của tùy bút. hiện cảm xúc, mà, giàu chất thơ; sử dụng kết 
- Nhận xét chung về nội dung và suy tư của hợp nhiều phương thức biểu 
nghệ thuật của tùy bút. người viết. đạt.
HĐ 2: HDHS tìm hiểu qui trình cảm thụ tùy bút. - Khi cảm thụ một văn bản tùy bút, II. Qui trình cảm thụ: 
chúng ta phải làm gì? HS nêu.
- Các bước cảm thụ một vănbản tùy 1. Hiểu rõ tùy bút là thể loại 
bút? văn xuôi phóng khoáng. Nhà 
Giảng: Lưu ý: Trong tác phẩm trữ Nhận xét. văn theo ngọn bút mà suy 
tình, tình cảm, cảm xúc khi được tưởng, trần thuật nhưng thực 
biểu hiện một cách trực tiếp song chất là thả mình theo dòng liên 
thông thường nó được biểu hiện tưởng, cảm xúc mà tả người, tả 
một cách gián tiếp. Khi cảm nhận, Bổ sung. việc. Chính thể loại tùy bút 
thưởng thức, đánh giá tác phẩm trữ chúng ta hiểu được nhân cách, 
tình không được thoát li văn bản. chủ thể giàu có về tâm tình của 
Phải đọc thật kĩ văn bản (đọc tìm nhà văn.
hiểu – đọc cảm thụ). Đặc biệt Nghe – ghi 
không nên dừng lại ở bề mặt ngôn chép 2. Các bước cảm thụ:
từ mà phải đi tìm hiểu ý nghĩa hàm - Đọc diễn cảm
ẩn – tìm hiểu giá trị nghệ thuật và - Cảm nhận về nội dung và 
nội dung của tác phẩm. nghệ thuật
 4. Củng cố: GV chốt lại nội dung bài học.
 5. Hướng dẫn học sinh tự học, làm bài tập và soạn bài mới ở nhà: 
 Nắm vững đặc trưng cơ bản của tùy bút, tiếp tục ôn lại các bài tùy bút đã học để 
chuẩn bị cho tiết sau.
IV. Rút kinh nghiệm:
 .................................
 Ký duyệt
 Ngày 16 tháng 12 năm 2020
 ND: 
 PP: .
 Nguyễn Thị Định