Bài giảng Khoa học tự nhiên Lớp 7 - Bài 25: Trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực vật (Tiết 1) - Do Thi Kim Chi

 Trò chơi giải ô chữ
Ô chữ gồm 28 chữ cái
Đây là câu tục ngữ nói về thứ tự tầm quan trọng của 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến 
năng suất trong trồng trọt của ông cha ta, gồm 4 câu có 4 chữ cái đầu là : N,N,T,T
 N
 N
 T
 T
 1 Trò chơi giải ô chữ
Ô chữ gồm 28 chữ cái
Đây là câu tục ngữ nói về thứ tự vai trò của 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến năng suất 
trong trồng trọt của ông cha ta, gồm 4 câu có 4 chữ cái đầu là : N,N,T,T
 N H Ấ T N Ư Ớ C
 N H Ì P H Â N
 T A M C Ầ N
 T Ứ G I Ố N G
 2 Trò chơi giải ô chữ
Ô chữ gồm 28 chữ cái
Đây là câu tục ngữ nói về thứ tự vai trò của 4 yếu tố chính ảnh hưởng đến năng 
suất trong trồng trọt của ông cha ta, gồm 4 câu có 4 chữ cái đầu là : N,N,T,T
 N H Ấ T N Ư Ớ C
 N H Ì P H Â N
 T A M C Ầ N
 T Ứ G I Ố N G
 3 BÀI 25: TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG 
 Ở THỰC VẬT ( Tiết 1)
 - Dựa vào sơ đồ đơn giản mô tả được con đường hấp thụ, vận chuyển nước và chất 
 khoáng từ môi trường ngoài vào miền lông hút, vào rễ, lên thân cây, lá cây 
 - Dựa vào sơ đồ, hình ảnh, phân biệt được sự vận chuyển các chất trong mạch gỗ từ rễ 
 lên lá cây (dòng đi lên) và từ lá xuống các cơ quan trong mạch rây (dòng đi xuống).
 - Nêu được vai trò thoát hơi nước ở lá và hoạt động đóng, mở khí khổng trong quá trình 
 thoát hơi nước.
 - Nêu được một số yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở thực 
 vật.
 - Tiến hành được thí nghiệm chứng minh thân vận chuyển nước và lá thoát hơi nước.
 - Nhận biết được các yếu tố ảnh hưởng đến trao đổi nước và các chất dinh dưỡng ở rễ
 - Vận dụng hiểu biết về trao đổi nước và chất dinh dưỡng của cây trong trồng trọt và 
 chăm sóc cây trồng NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TRAO ĐỔI NƯỚC 
 VÀ CÁC CHẤT 
 DINH DƯỠNG
 II. THÍ NGHIỆM VẬN CHUYỂN 
 NƯỚC Ở THÂN CÂY, THOÁT 
 HƠI NƯỚC Ở LÁ
 III. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH 
 HƯỞNG ĐẾN TRAO ĐỔI NƯỚC 
 VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở 
 THỰC VẬT
 IV. VẬN DỤNG HIỂU BIẾT 
 TRAO ĐỔI CHẤT VÀ 
 CHUYỂN HÓA NĂNG 
 LƯỢNG VÀO THỰC TIỄN 2. Quan sát thí nghiệm của Gian Van Hen-mon (người Bỉ) ở hình 25.1 
 Gian Van Hen-mon kết 
 luận chất dinh dưỡng để cây lớn 
 lên là nước. Theo các em kết 
 luận của ông có đúng không? 
 Trong nước mưa ngoài nước còn có một số 
chất khác. Mặt khác trong 5 năm thì các 
thành phần dinh dưỡng trong đất cũng sẽ 
biến đổi. Vì vậy kết luận của ông không Đất giảm: 0.1kg
 Cây tăng: 73,85kg
hoàn toàn đúng. 6 I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
 3. Thoát hơi nước ở lá
2. Vận chuyển nước, chất 
khoáng và các chất hữu cơ trong 
mạch gỗ và mạch rây (thân)
 1. Hấp thụ và vận chuyển 
nước, muối khoáng ở rễ I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật
 Hãy mô tả con đường vận chuyển, hấp thụ nước và muối khoáng từ môi 
 trường đất vào mạch gỗ của rễ ? I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật
 Con đường vận chuyển: Lông hút của rễ => Biểu bì => Thịt vỏ => Mạch gỗ ở rễ => 
 mạch gỗ ở thân => mạch gỗ ở lá và các bộ phận khác của cây. I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
 1. Hấp thụ nước và chất khoáng ở thực vật
 - Nước và chất khoáng từ đất được rễ hấp thụ vào mạch gỗ nhờ lông hút
 - Con đường vận chuyển nước và chất khoáng: Lông hút của rễ => Biểu bì => Thịt vỏ => 
 Mạch gỗ ở rễ => mạch gỗ ở thân => mạch gỗ ở lá và các bộ phận khác của cây.
Lưu ý: Thực vật thủy sinh hấp thụ nước và chất Một số loài thực vật không có lông hút ở rễ sẽ 
khoáng qua bề mặt các tế bào biểu bì của cây. hút nước và chất khoáng nhờ nấm rễ cộng sinh I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
2. Vận chuyển nước, chất khoáng và các chất hữu cơ
 Hướng Chất được Nguồn gốc 
Loại vận vận chuyển chất được 
mạch chuyển vận chuyển
 chủ yếu
Mạch 
 gỗ
Mạch 
 rây I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
2. Vận chuyển nước, chất khoáng và các chất hữu cơ
 Loại Hướng vận Chất được Nguồn gốc chất 
mạch chuyển chủ vận chuyển được 
 yếu vận chuyển
 Được rễ hấp thụ từ 
Mạch 
 Từ rễ => Nước, chất trong đất
 gỗ
 thân, lá,... khoáng ( Từ môi trường 
 ngoài )
Mạch Từ lá => cơ 
 Được lá tổng hợp 
 rây quan tích lũy, Chất hữu cơ
 nhờ quá trình 
 cơ quan cần 
 quang hợp
 dùng I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
2. Vận chuyển nước, chất khoáng và các chất hữu cơ
 - Quá trình vận chuyển các chất trong thân cây được thực hiện qua mạch gỗ và mạch rây.
 + Mạch gỗ: Vận chuyển chủ yếu nước và chất khoáng từ rễ lên thân, lá và các bộ 
 phận khác (Dòng đi lên)
 + Mạch rây: Vận chuyển các chất hữu cơ được tổng hợp trong quang hợp ở lá đến 
 các bộ phận khác (Dòng đi xuống) I. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG
 3. Thoát hơi nước ở thực vật.
 Hoạt động của khí khổng: 
 - Khi cây đủ nước tế bào hạt đậu trương nước, thành 
 tế bào căng ra làm lỗ khí khổng mở rộng, hơi nước 
 thoát ra ngoài nhiều
 - Khi cây thiếu nước, tế bào hạt đậu xẹp lại làm lỗ 
 khí khổng đóng lại, hơi nước thoát ra ngoài giảm đi.
 ? Vai trò của sự thoát hơi nước qua lá ?
+ Vai trò thoát hơi nước ở lá: 
-Tạo động lực trên cho vận chuyển nước và muối khoáng trong 
cây.
- Giúp cây không bị đốt nóng dưới ánh nắng mặt trời
- Giúp cho quá trình trao đổi khí Carbondioxide và khí Oxygen 
được thực hiện dễ dàng Bài 25. TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG Ở THỰC VẬT
 LUYỆN TẬP
 Câu 1: Bộ phận thực hiện hút nước và chất khoáng của cây là:
 A. Lá cây B. Thân cây C. Quả D. Rễ cây
 Câu 2: Nước được vận chuyển từ rễ lên các bộ phận phía trên nhờ:
 A. Dòng mạch rây B. Dòng mạch gỗ C. Lá cây D. Rễ cây
 Câu 3: Bộ phận thực hiện vận chuyển các chất hữu cơ tổng hợp ở lá đến cơ quan dự trữ 
 hoặc cơ quan sử dụng là:
 A. Dòng mạch rây B. Dòng mạch gỗ C. Lá cây D. Rễ cây
 Đáp án: Câu 1 – D Câu 2 - B Câu 3 - A VẬN DỤNG
• Tình huống 1:
• Tại sao về mùa hè ngồi dưới các tán cây lớn lại mát hơn ngồi
 dưới mái che bằng tôn ? Cây thoát hơi nước làm mát lá cây và không khí 
 xung quanh
• Tình huống 2:
• Tại sao khi dịch chuyển các cây lớn đến trồng nơi khác người ta
 lại cắt bỏ bớt các cành lá ? Hạn chế sự thoát hơi nước qua lá Quan sát sự thay đổi của mép phía trên và phía dưới của vỏ cây
 khi bị khoanh vỏ sau 1 tháng. Giải thích hiện tượng và kết luận. 
Hiện tượng: Phần vỏ cây mép phía trên bị phình ra.
Kết luận: Thân cây gồm có mạch rây và mạch gỗ. Mạch rây ở sát lớp vỏ cây, có chức năng vận
chuyển chất hữu cơ từ lá cây xuống thân, rễ cây. Khi bóc vỏ cây, phần mạch rây bị bóc theo ra.
Chất hữu cơ từ lá cây chuyển xuống thân bị tích lại ở phần mép vỏ trên. Cứ thế mép vỏ trên cứ
phình to ra (ứng dụng để chiết, ghép cây)