Bài giảng môn Ngữ văn 7 - Đọc hiểu văn bản: Bạch tuộc (Tiết 29+30+31)

 Điền thông tin vào bảng cột K 
 Cột K Cột L Cột H 
Liệt kê những điều Liệt kê những điều Liệt kê những điều em sẽ 
em đã biết về truyện em đã biết được từ tiếp tục tìm hiểu về 
khoa học viễn tưởng học bài học về truyện khoa học viễn 
 truyện khoa học viễn tưởng. 
 tưởng 
 ... ... ... Tiết 29 +30 +31. ĐHVB: BẠCH TUỘC 
 ( Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển) 
I. Kiến thức ngữ văn . Giuyn Vec- nơ 
 Chia sẻ những hiểu biết 
 của em về truyện khoa học 
 viễn tưởng: 
 - Khái niệm 
 - Đề tài 
 - Sự kiện 
 - Tình huống 
 - Cốt truyện 
 - Nhân vật 
 - Bối cảnh 1. Khái niệm: 
 -Truyện khoa học viễn 
-Truyện khoa học 
 tưởng rất ít khi chứa 
viễn tưởng là những 
 các yếu tố thần kì, siêu 
tác phẩm văn học mà 
 nhiên mà luôn dựa trên 
ở đó, tác giả tưởng 
 những kiến thức hoặc lí 
tượng, hư cấu dựa 
 thuyết khoa học tự 
trên thành tựu của 
 nhiên tại thời điểm tác 
khoa học công nghệ. 
 phẩm ra đời. 2. Đặc điểm 
 Đề tài Thường gắn với các lĩnh vực khoa học như công nghệ tương lai, du 
 hành vũ trụ, người ngoài hành tinh, khám phá đại dương và lòng 
 trái đất. 
 Sự Từ sự kiện có thật, nhà văn tưởng tượng ra nội dung câu chuyện: 
 kiện Ví dụ: Từ việc bắt đầu có tàu ngầm thô sơ, Véc- nơ đã tưởng tượng 
 ra con tàu No-ti-lớt (Nautilus) có đặc điểm như một tàu ngầm hiện 
 đại. 
 Tình Đột ngột bất ngờ, có phần li kì, mạo hiểm. 
 huống 
 Cốt - Gắn với các sự kiện khoa học công nghệ 
 truyện - Các sự kiện “đi trước thời gian” 
 - Những tình huống táo bạo bất ngờ 2. Đặc điểm 
 Nhân - Những con người thông thái 
 vật (nhà khoa học, nhà phát minh, 
 sáng chế ) 
 Bối Gắn với đề tài của truyện 
 cảnh Ví dụ: Câu chuyện trong tiểu 
 thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy 
 biển” diễn ra trong nhiều ngày, 
 nhiều thời điểm, ở một không 
 gian biển cả rộng lớn (hai vạn 
 dặm) hoành tráng và bí hiểm. 3. Một số truyện khoa học viễn tưởng nổi tiếng 
 “Người máy có mơ 
 về cừu điện 
 không?” 
 Là tiểu thuyết khoa 
 học viễn tưởng của 
 nhà văn Mỹ Philip K. 
 Dick, được xuất bản 
 lần đầu vào năm 
 1968 “Cỗ máy thời 
gian” 
Tiểu thuyết thuộc 
thể loại khoa học 
viễn tưởng của nhà 
văn H. G. Wells, 
được xuất bản vào 
năm 1895. “The Martian”- “Người trở 
 về từ sao hỏa” là một tiểu 
 thuyết khoa học viễn tưởng 
 đầu tay năm 2011 do Andy 
 Weir viết. Cuốn sách ban đầu 
được tự xuất bản trên blog của 
 Weir, ở định dạng được đăng 
 nhiều kỳ. Năm 2014, cuốn 
 sách được tái bản sau khi 
 Crown Publishing Group mua 
 bản quyền xuất bản độc 
 quyền. 
 Wikipedia (Tiếng Anh) “Nơi khu rừng chạm 
tới những vì sao” 
Tác giả: Glendv 
Vanderah 
Đứng thứ 11 trong Top 
1000 Truyện Giả tưởng 
- Huyền Bí - Phiêu 
Lưu bán chạy “Một chín tám tư” 
là tên một tiểu thuyết 
 dystopia phát hành 
 năm 1949 của nhà 
 văn người Anh 
George Orwell. Kể từ 
 khi ra đời vào năm 
1949, “Một chín tám 
 tư” đã được xem là 
 tác phẩm kinh điển 
 về tư tưởng chính trị 
 và khoa học giả 
 tưởng. Tiết 29 +30 +31. ĐHVB: BẠCH TUỘC 
 ( Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển) 
II. Đọc hiểu chung. Giuyn Vec- nơ 
 1. Tác giả 
 - Giuyn Véc-nơ (1828- 1905),Chia Pháp. sẻ những hiểu 
 - Người đi tiên phong trong thểbiết loại của văn em họcvề tác Khoa giả 
 học viễn tưởng và được coi Giuynlà một Véc trong- nơ những 
 "cha đẻ" của thể loại này. 
 2. Tác phẩm 
a) Đọc và tóm tắt II. chung. 
 Đọc hiểu -Chia sẻ những hiểu biết của 
 2. Tác phẩm 
 thân em 
 b) Tìm hiểu chung bản về văn bản “Bạch
- Xuất xứ: Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển. tuộc” trên cơ sở các ý sau: 
- Thể loại: truyện khoa học viễn tưởng. + Nêu xuất xứ của văn bản 
- Đề tài: Kể về trận chiến giữa người trên tàu No-ti-lớt + Thể loại văn bản 
và những con bạch tuộc. + Đề tài, ý nghĩa nhan đề 
- Ý nghĩa của nhan đề: dự đoán nội dung chính của + Ngôi kể và tác dụng của ngôi 
văn bản sẽ có liên quan đến con bạch tuộc kể 
-Ngôi kể: ngôi thứ 1 - chuyện kể được chân thực hơn + Tình huống hấp dẫn được mô 
 - Tình huống hấp dẫn:Nét Len bị một con bạch tuộc tả trong văn bản 
quật ngã. Trong gang tấc, anh đã được Nê-mô giải cứu. + Nêu bối cảnh mà các nhân vật 
-Bối cảnh mà các nhân vật xuất hiện: 
+ Tàu No-ti-lớt lặn sâu xuống biển tới hai, ba ngàn mét vàxuất đến ngàyhiện 20 tháng 4 lại nổi lên 
“cách mặt biển một ngàn năm trăm mét”. 
+ Con tàu bị mắc kẹt, chân vịt không thể quay được nữa. Những người trên tàu ngầm No-ti-
lớt chiến đấu với những con bạch tuộc. II. Đọc hiểu chung. 
 2. Tác phẩm 
 ? Văn bản chia 
b) Tìm hiểu chung 
 làm mấy phần? 
- Bố cục: chia làm 2 phần Nêu nội dung 
+ P1: “Từ đầu đèn trên trầncủa bật từng sáng phần?”.-> Hình ảnh con 
bạch tuộc khổng lồ 
+ P2: Còn lại: -> Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với 
những con bạch tuộc khổng lồ. III. Đọc hiểu văn bản. 
1. Hình ảnh bạch tuộc 
 * Hoàn cảnh xuất hiện: Bạch tuộc xuất hiện trong hoàn cảnh nào? 
 + Tàu No-ti-lớt lặn sâu xuống biển tới hai, ba ngàn mét và đến ngày 20 tháng 4 
 lại nổi lên “cách mặt biển một ngàn năm trăm mét”. 
 => Qua cuộc nói chuyện giữa các nhân vật đã giúp độc giả có những hình 
 dung ban đầu về con bạch tuộc. 
 - Lời kể của nhân vật “ tôi” 
* Hình- Qua cuộc nói chuyện của 3 : 
 ảnh bạch tuộc khổng lồ ở đây có tác dụng gì? 
 người là nhân vật tôi ( giáo sư “ .một con bạch tuộc khổng lồ đang bơi 
 A-rôn nác) và 2 người bạn cùng tuyến đường. Thuyền trưởng Bu ghê 
 bước đầu đã giúp em cảm cho tàu chạy sát con vật và dùng các loại 
 nhận được điều gì? súng bắn nhưng vô hiệu vì lao nhọn và đạn 
 xuyên qua thân bạch tuộc như qua một khối 
 thịt đông” III. Đọc hiểu văn bản. 
1. Hình ảnh bạch tuộc 
* Hình ảnh bạch tuộc khổng lồ: 
 Tìm những chi tiết miêu tả về 
 con bạch tuộc khi nó xuất hiện 
 trước mắt nhân vật “ tôi”? 
 - Nhận xét cách 
 tác giả miêu tả về 
 con bạch tuộc? III. Đọc hiểu văn bản. 
1. Hình ảnh bạch tuộc 
* Hình ảnh bạch tuộc khổng lồ: 
 1.Chi tiết nào cho thấy tác giả có trí tưởng tượng phong 
 phú về loài bạch tuộc? 
 2.Những chi tiết nào trong đoạn trích “ Bạch tuộc” cho 
 thấy tác giả có những hiểu biết dựa vào thành tựu của 
 khoa học? 
 5’ Chi tiết thể hiện trí tưởng tượng rất Chi tiết cho thấy tác giả có những 
 phong phú về bạch tuộc: hiểu biết dựa vào thành tựu của 
 khoa học 
+ Bạch tuộc có đuôi và đuôi có thể + Tàu ngầm mới đang được thử 
mọc lại. nghiệm 
+ Khối thịt của bạch tuộc nặng + Bạch tuộc cũng chỉ mới được một 
chừng hai mươi, hai lăm tấn. số người đi biển bắt gặp 
+ Mực đen của bạch tuộc không gây 
hại cho con người. 
 - Không có các yếu tố thần kì, siêu nhiên: 
 + Cuộc thám hiểm bằng tàu ngầm mà không phải bằng một phương tiện 
 thần kì. 
 + Giao chiến với bạch tuộc bằng vũ khí và sức lực của con người, không 
 có sự trợ giúp của thần linh. III. Đọc hiểu văn bản. 
1. Hình ảnh bạch tuộc 
* Hình ảnh bạch tuộc khổng lồ: 
 -> Trong miêu tả của tác giả, có những chi tiết giống với đặc điểm thực tế của 
 loài bạch tuộc, có những chi tiết mang tính tưởng tượng. Vì khi tác phẩm ra 
 đời, chỉ một số người đi biển mới từng gặp bạch tuộc. Bằng trí tưởng tượng rất 
 phong phú, tác giả đã giúp độc giả hình dung được một loài vật đáng sợ. 2. Cuộc giao chiến với con bạch tuộc. 
a) Trước khi giáp chiến 
- Con tàu bỗng dừng lại, toàn thân rung lên, đứng yên không nhúc nhích, chân 
vịt không quay nữa 
 ? Chuyện gì đã xảy ra 
 ? Chuyệnvới con gì tàu?đã xảy ra 
 ? Giảivới thích con nghĩatàu? của 
 từ “Giáp chiến”? 
 - Giáp là tiếp giáp, nối liền, chiến là 
 đánh, vậy giáp chiến có nghĩa là 
 đánh nhau gần. 2. Cuộc giao chiến với con bạch tuộc. 
a) Trước khi giáp chiến 
- Con tàu bỗng dừng lại, toàn thân rung lên, đứng yên không nhúc nhích, chân 
vịt không quay nữa 
b) Cuộc giáp chiến 
 1. Tìm những chi tiết miêu tả cuộc chiến đấu của thủy thủ 
 đoàn với những con bạch tuộc 
 2. Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của tác giả? 
 Con bạch tuộc Đoàn thủy thủ 
 9’