Bài giảng Ngữ văn 7 - Tiết 28: Tập làm văn Luyện tập cách làm bài văn biểu cảm

 MÔN NGỮ VĂN 7
GV: Nguyễn Tti Minh Thuân Bài mới
 Như tiết trước chúng ta đã biết, các phương tiện để 
biểu cảm như: Thư từ, thơ, ca dao – dân ca, hay các em đã 
thấy một bản nhạc, bài hát cũng là phương tiện biểu cảm 
Ở HKI chương trình lớp 7 chúng ta được học Văn biểu cảm 
(nhưng ở dạng văn). Vậy làm thế nào để cĩ một bài văn biểu 
cảm đạt kết quả tốt, tiết hơm nay chúng ta đi vào tìm hiểu
 Bài hát biểu lộ 
 tình cảm gì? Tình yêu quê 
 hương đất nước Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết: ? Biểu cảm là gì? Nhu cầu biểu 
 ? Văn biểu cảm?
 cảm? 
 * BiểuVăn biểucảm: cảm: Biểu Là hiện văn những bản viết tình ra cảm, 
 cảmnhằm xúc biểu dâng đạt lên tình trong cảm, lòng cảm cho xúc, người sự 
 khácđánh biết.giá của con người về thế giới 
 xung quanh và khêu gợi sự đồng cảm 
 * Khi ta có những tình cảm tốt đẹp 
 nơi người đọc, người nghe.
 chất chứa muốn biểu hiện cho người 
 khác* Văn thì biểu người cảm ta còn có nhugọi là cầu văn biểu trữ cảm tình; 
 (bứcbao gồm thư, cácbài thểthơ, loại văn... văn là học phương như thơtiện 
 biểutrữ tình, cảm). ca dao trữ tình, tùy bút... 
 * Tình cảm trong văn biểu cảm là 
 những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư 
 tưởng nhân văn (như yêu con người, 
 thiên nhiên, Tổ quốc, ghét độc ác...) Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết: ? Đặc điểm của văn biểu cảm?
 - Mỗi bài văn biểu cảm tập chung biểu đạt 
 một tình cảm chủ yếu.
 - Để biểu đạt tình cảm ấy, người viết cĩ thể 
 chọn một hình ảnh cĩ ý nghĩa ẩn dụ, tượng 
 trưng (là đồ vật, lồi cây hay một hiện tượng 
 nào đĩ) để gửi gắm tình cảm, tư tưởng, hoặc 
 biểu đạt bằng cách thổ lộ trực tiếp những nỗi 
 niềm, cảm xúc trong lịng.
 - BiểuTình cảmcảm tronggián tiếp bài :phải Là thôngrõ ràng, qua trong một sáng, 
 phongchân thực cảnh, thì một bài văncâu mớichuyện, cĩ giá một trị. sự vật, 
 hay một suy nghĩ nào đó để biểu hiện, gửi 
 gắm tư tưởng, tình cảm, cảm xúc.
 - Biểu cảm trực tiếp: Bộc lộ tình cảm, cảm 
 xúc, ý nghĩ thầm kín... bằng những từ ngữ 
 trực tiếp gợi ra tình cảm ấy . Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết:
 ? CácBố cục bước của làm bài bài văn văn biểu biểu cảm cảm? gồm cĩ 
 mấy phần?
 * Cũng như các thể loại văn khác. Văn 
 1. Định hướng chính xác: Hiểu ý nghĩa 
 biểu cảm cũng cĩ bố cục 3 phần: 
 từ các từ trong đề để xác định nội 
 - Mở bài:
 dung, những yêu cầu của đề bài.
 - Thân bài:
 2. Xây dựng bố cục (Lập dàn bài):
 - Kết bài:
 3. Diễn đạt thành văn:
 4. Đọc và sửa chữa: Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết: Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết:
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác: ? Giải thích yêu cầu của đề qua các từ 
 ngữ sau: lồi cây, em, yêu
 - Thể loại: văn biểu cảm. ? Đề yêu cầu viết cho ai? 
 - Đối tượng: Cây nào đĩ em ?Thể Viết loại về củacái gì?văn bản em chuẩn bị làm? 
 thích (cây tre Việt Nam, 
 ? Viết để làm gì? 
 phượng, mai, ) Đối tượng biểu cảm?
 ? Viết như thế nào?
 - Định hướng tình cảm: tình Em thể hiện tình cảm như thế nào đối 
 cảm yêu thích lồi cây đĩ. với cây? Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết:
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác: ? Em cĩ thể lập một dàn bài 
 chung cho dạng đề này khơng?
 2. Lập dàn ý:
 Mở bài: Giới lồi cây và lý do mà 
 em yêu thích.
 Thân bài: 
 - Các đặc điểm gợi cảm của cây 
 mà em yêu thích.
 - Lồi cây em thích trong cuộc 
 sống của con người.
 - Lồi cây em thích trong cuộc 
 sống của em.
 Kết bài: Khẳng định lại tình cảm 
 của em đối với lồi cây đĩ. Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết:
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác: Bây giờ chúng ta chọn đối 
 2. Lập dàn ý: tượng biểu cảm là cây tre 
 Việt Nam. Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 I. Ơn tập lý thuyết:
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác:
 Phầm mở bài, vấn đề đầu 
 2. Lập dàn ý: tiên ta cần trình bày?
 *) Mở bài.
 - Giới thiệu cây tre Việt Nam.
 ? Vì sao em yêu cây này 
 - Nêu lí do em yêu thích. mà khơng yêu cây khác? Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác: Thảo luận: Ý cần 
 2. Lập dàn ý: thiết phải trình bày 
 trong phần thân bài?
 *) Thân bài.
 - Giải thích rõ vì sao em yêu cây tre Việt Nam.
 + Trên đất nước Việt Nam đâu đâu cũng cĩ tre.
 + Tre gắn bĩ, gần gũi với con người Việt Nam từ bao 
 đời nay.
 + Trong cuộc sống: Tre làm đồ dùng vật dụng trong 
 nhà.
 + Trong chiến đấu: tre làm vũ khí, tre cịn tạo ra 
 những nơi để che giấu bộ đội để vây hãm quân thù.
 - Tre cĩ những đặc điểm, phẩm chất giống con người 
 Việt Nam.
 + Tre cần cù, chăm chỉ, vươn lên trong đất cằn.
 + Tre đồn kết tạo nên những luỹ tre xanh mát bao 
 bọc làng quê Việt Nam.
 + Tre hiên ngang trước bão táp mưa sa, quân thù. Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác:
 2. Lập dàn ý:
 Em làm thế 
 *) Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của em với cây tre nào trong 
 Việt Nam. phần kết 
 bài? Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 1. Định hướng chính xác:
 2. Lập dàn ý:
 *) Mở bài: Giới thiệu và nêu lí do em yêu thích cây tre Việt Nam.
 *) Thân bài.
 - Giải thích rõ vì sao em yêu cây tre Việt Nam.
 + Trên đất nước Việt Nam đâu đâu cũng cĩ tre.
 + Tre gắn bĩ, gần gũi với con người Việt Nam từ bao đời nay.
 + Trong cuộc sống: Tre làm đồ dùng vật dụng trong nhà.
 + Trong chiến đấu: tre làm vũ khí, tre cịn tạo ra những nơi để che giấu bộ đội để 
 vây hãm quân thù.
 - Tre cĩ những đặc điểm, phẩm chất giống con người Việt Nam.
 + Tre cần cù, chăm chỉ, vươn lên trong đất cằn.
 + Tre đồn kết tạo nên những luỹ tre xanh mát bao bọc làng quê Việt Nam.
 + Tre hiên ngang trước bão táp mưa sa, quân thù.
 *) Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của em với cây tre Việt Nam. Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 3. Viết thành văn: Em hãy viết mở bài và 
 kết bài theo dàn ý trên?
 *) Mở bài.
 - Giới thiệu và nêu lí do em yêu thích cây tre Việt Nam.
 *) Thân bài.
 - Giải thích rõ vì sao em yêu cây tre Việt Nam.
 + Trên đất nước Việt Nam đâu đâu cũng cĩ tre.
 + Tre gắn bĩ, gần gũi với con người Việt Nam từ bao đời nay.
 + Trong cuộc sống: Tre làm đồ dùng vật dụng trong nhà.
 + Trong chiến đấu: tre làm vũ khí, tre cịn tạo ra những nơi để che giấu bộ đội để 
 vây hãm quân thù.
 - Tre cĩ những đặc điểm giống với phẩm chất con người Việt Nam.
 + Tre cần cù, chăm chỉ, vươn lên trong đất cằn.
 + Tre đồn kết tạo nên những luỹ tre xanh mát bao bọc làng quê Việt Nam.
 + Tre hiên ngang trước bão táp mưa sa.
 *) Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của em với cây tre Việt Nam. Tiết 28 – Tập làm văn: 
 LUYỆN TẬP CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
 II. Luyện tập: Đề bài: Lồi cây em yêu.
 3. Viết thành văn:
 4. Đọc và sửa chữa:
 * Mở bài.
 Đất nước Việt Nam cĩ hàng ngàn, hàng vạn lồi cây khác nhau. Cây 
 nào cũng đẹp cũng hữu ích nhưng lồi cây em yêu thích nhất là cây tre. 
 Vì tre tượng trưng cho dân tộc Việt Nam kiên trì, bề bỉ, hiên ngang, bất 
 khuất trong mọi hồn cảnh. 
 * Kết bài:
 Tre Việt Nam đáng yêu, đáng quý xiết bao. Dù cĩ phải đi đâu xa quê 
 hương xứ sở nhưng hình ảnh cây tre kiên cường sẽ khơng bao giờ phai 
 mờ trong tâm trí em. HOACÂYCÂYHOA PHƯỢNG XỒIDỪACAUSEN Mở bài: 
 Trong đầm gì đẹp bằng sen,
 Lá xanh, bơng trắng lại chen nhị vàng.
 Nhị vàng, bơng trắng, lá xanh,
 Gần bùn mà chẳng hơi tanh mùi bùn.
 Đúng như lời ca dao xưa đã nĩi, cây hoa sen cĩ một vẻ đẹp 
bình dị và thanh cao khơng dễ dàng tìm thấy ở các lồi cây, lồi 
hoa khác. Cĩ lẽ vì thế, chẳng biết tự bao giờ, cây hoa sen đã là 
lồi cây mà em thích nhất.
Kết bài:
 Em yêu hoa sen, một lồi hoa giản dị, thanh cao. Sen khơng 
cĩ vẻ kiêu sa của hoa hồng, hoa lan, hoa cúc nhưng sen vẫn 
được các nhà văn, nhà thơ ca ngợi nhờ nét đẹp hiếm cĩ mà các 
lồi hoa khác khơng dễ gì cĩ được “gần bùn mà chẳng hơi tanh 
mùi bùn”. BÀI TẬP NHANH
 BÁNH TRÔI NƯỚC Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày 
Thân em vừa trắng lại vừa tròn nào Thảo còn ngồi chung một bàn 
 Bảy nổi ba chìm với nước non với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay 
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn Thảo đã theo cha mẹ vào Thành 
 Mà em vẫn giữ tấm lòng son. phố Hồ Chí Minh, để bọn mình 
 (Hồ Xuân Hương) xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ 
 những lần chúng mình dạo Hồ 
 Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham 
 quan Ao Vua? Thảo có nhớ một 
 ? Qua việc miêu tả hình lần mình ốm dài, Thảo chép bài 
 dáng của bánh trôi, tác cho mình?...
 giả muốn ngầm biểu đạt 
 tình cảm nào khác? Tình ( Bài tham khảo của học sinh)
 cảm đó được bộc lộ gián 
 tiếp hay trực tiếp?
 ? Đoạn văn trên muốn 
 biểu đạt tình cảm gì? 
 Tình cảm đó được bộc lộ 
 gián tiếp hay trực tiếp? BÀI TẬP NHANH
 BÁNH TRÔI NƯỚC Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày 
 Thân em vừa trắng lại vừa tròn nào Thảo còn ngồi chung một bàn 
 Bảy nổi ba chìm với nước non với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay 
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn Thảo đã theo cha mẹ vào Thành 
 Mà em vẫn giữ tấm lòng son. phố Hồ Chí Minh, để bọn mình 
 (Hồ Xuân Hương) xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ 
 những lần chúng mình dạo Hồ 
 Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham 
 quan Ao Vua? Thảo có nhớ một 
 lần mình ốm dài, Thảo chép bài 
 cho mình?...
 Trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất ( Bài tham khảo của học sinh)
trong trắng, son sắt của người phụ 
nữ Việt Nam trong xã hội xưa, vừa Tình cảm bạn bè thắm thiết giữa 
cảm thương sâu sắc cho thân phận Thảo, Hồng, Minh, Ngọc, khi Thảo 
chìm nổi của họ. đã đi xa (Thành phố Hồ Chí Minh)
=> Gián tiếp => Trực Tiếp.